{"id":101902,"date":"2023-06-20T13:35:07","date_gmt":"2023-06-20T13:35:07","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=101902"},"modified":"2023-06-20T13:35:07","modified_gmt":"2023-06-20T13:35:07","slug":"lirik-siirin-usta-kalemi-ahmet-muhip-diranas","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=101902","title":{"rendered":"Lirik \u015fiirin usta kalemi: Ahmet Muhip D\u0131ranas"},"content":{"rendered":"<p>Ahmet Muhip D\u0131ranas, Galip Efendi ile Seniha Han\u0131m\u2019\u0131n o\u011flu olarak 1909\u2019da d\u00fcnyaya geldi.<\/p>\n<p>Ba\u015far\u0131l\u0131 edebiyat\u00e7\u0131, kimi kaynaklara g\u00f6re \u0130stanbul, kimi kaynaklara g\u00f6re ise Sinop\u2019un Sal\u0131 K\u00f6y\u00fc\u2019nde do\u011fdu.<\/p>\n<p>Galip Bey, 1. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda \u00c7anakkale\u2019de daha sonra da Balkan Sava\u015f\u0131\u2019nda yer ald\u0131 ve 7 y\u0131l boyunca Kafkaslarda ve Arabistan \u00e7\u00f6llerinde sava\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Seniha Han\u0131m, e\u015fi sava\u015fa gittikten bir s\u00fcre sonra \u00e7ocuklar\u0131 Fehime ve Ahmet ile Sinop\u2019tan \u0130stanbul\u2019a d\u00f6nd\u00fc.<\/p>\n<p>Galip Bey, sava\u015ftan sonra Sinop\u2019taki k\u00f6ye d\u00f6nerek ikinci evlili\u011fini yap\u0131nca Seniha Han\u0131m da \u00e7ocuklar\u0131yla Sinop\u2019a geri d\u00f6nd\u00fc. Sinop\u2019ta ilkokula ba\u015flayan D\u0131ranas, yazlar\u0131 k\u00f6yde \u00e7obanl\u0131k yapt\u0131.<\/p>\n<p>D\u0131ranas, babas\u0131n\u0131n yeniden askere gitmesinin ard\u0131ndan ailesiyle Ankara\u2019ya gitti ve gen\u00e7li\u011finin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc bu \u015fehirde ge\u00e7irdi.<\/p>\n<p>Usta edebiyat\u00e7\u0131n\u0131n hassas karakteri ve \u00e7ocuklu\u011funda ya\u015fad\u0131klar\u0131 eserlerine de yans\u0131d\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u0130lk \u015fiiri Muhip Atalay imzas\u0131yla yay\u0131nland\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Orta \u00f6\u011frenimine \u201cTa\u015f Mektep\u201d olarak an\u0131lan Ankara Erkek Lisesi\u2019nde devam eden \u015fair, Faruk Nafiz \u00c7aml\u0131bel ve Ahmet Hamdi Tanp\u0131nar\u2019\u0131n \u00f6\u011frencisi oldu.<\/p>\n<p>Ahmet Muhip D\u0131ranas\u2019\u0131n \u201cBir Kad\u0131na\u201d adl\u0131 ilk \u015fiiri, 1926\u2019da \u201cMuhip Atalay\u201d imzas\u0131yla Milli Mecmua\u2019da yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n<p>Lisede Frans\u0131zca \u00f6\u011frenen usta edebiyat\u00e7\u0131, 1931\u2019de mezun oldu, 1932\u2019ye kadar Hakimiyet-i Milliye gazetesinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>D\u0131ranas, Ankara \u00dcniversitesi Hukuk Fak\u00fcltesini 2. senesinde b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n<p>\u0130stanbul \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi Felsefe B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019ne devam eden D\u0131ranas, ayn\u0131 anda G\u00fczel Sanatlar Akademisi\u2019nde k\u00fct\u00fcphane m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yapt\u0131, ard\u0131ndan Dolmabah\u00e7e Resim ve Heykel M\u00fczesi\u2019nde m\u00fcd\u00fcr yard\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revini \u00fcstlendi.<\/p>\n<p>Yazar D\u0131ranas, \u0130stanbul\u2019da Cahit S\u0131tk\u0131 Taranc\u0131, Orhan Veli Kan\u0131k, Sait Faik Abas\u0131yan\u0131k, Faz\u0131l H\u00fcsn\u00fc Da\u011flarca, Baki S\u00fcha Edipo\u011flu ve \u015eevket Rado gibi d\u00f6nemin gen\u00e7 \u015fair ve yazarlar\u0131ndan olu\u015fan bir edebi \u00e7evre i\u00e7inde yer ald\u0131. Frans\u0131zcas\u0131n\u0131 ilerleten \u015fair, Frans\u0131z ve Rus edebiyat\u0131n\u0131 yak\u0131ndan izledi.<\/p>\n<p>Resim koleksiyoncusu olan ve kendisi de resim yapan D\u0131ranas\u2019\u0131n, Adolph Basler\u2019den Cahit S\u0131tk\u0131 Taranc\u0131 ile terc\u00fcme etti\u011fi \u201cFransa\u2019da M\u00fcstakil Resim\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 iki ciltlik kitap, 1937\u2019de G\u00fczel Sanatlar Akademisi yay\u0131n\u0131 olarak bas\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Anadolu Ajans\u0131\u2019nda Y\u00f6netim Kurulu \u00dcyeli\u011fi yapt\u0131<\/p>\n<p>D\u0131ranas, Ankara\u2019ya d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc 1938\u2019den itibaren 4 y\u0131l Halkevleri K\u00fclt\u00fcr ve Sanat Yay\u0131nlar\u0131n\u0131n y\u00f6netmenli\u011fini yapt\u0131.<\/p>\n<p>M\u00fcnire \u00dclker ile 1940\u2019ta d\u00fcnya evine giren yazar, 1942\u2019de konusunu Milli M\u00fccadele\u2019den alan ve Frans\u0131zcadan adapte edilen \u201c\u00dc\u00e7 Kahraman\u201d adl\u0131 tek perdelik bir piyes yay\u0131mlad\u0131.<\/p>\n<p>A\u011fr\u0131 Do\u011fubeyaz\u0131t\u2019\u0131n S\u00fcrbehan k\u00f6y\u00fcnde 1942-1944\u2019te askerli\u011fini yapan edebiyat\u00e7\u0131, \u201cA\u011fr\u0131\u201d isimli uzun \u015fiirini ve 1946\u2019da \u0130stanbul \u015eehir Tiyatrosu taraf\u0131ndan sahnelen \u201cG\u00f6lgeler\u201d oyununu<br \/>askerdeyken yazd\u0131.<\/p>\n<p>Ahmet Muhip D\u0131ranas, askerli\u011fin ard\u0131ndan \u00c7ocuk Esirgeme Kurumu\u2019nda g\u00f6rev ald\u0131. \u201cO B\u00f6yle \u0130stemezdi\u201d adl\u0131 oyununu ise 1947\u2019de kaleme ald\u0131.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye \u0130\u015f Bankas\u0131 ve Anadolu Ajans\u0131\u2019nda Y\u00f6netim Kurulu \u00dcyesi, Devlet Tiyatrosu Edebi Kurulda ba\u015fkanl\u0131k yapan D\u0131ranas\u2019\u0131n oyun ve roman \u00e7evirileri 1940-1962\u2019de yay\u0131nland\u0131.<br \/><strong><br \/>\u201c\u00c7evresini etkisi alt\u0131na alacak bir g\u00fcc\u00fc vard\u0131\u201d<\/strong><\/p>\n<p>\u201cDenizler yolculu\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r durur da beni\/ Gitmem d\u00fc\u015f\u00fcnerek geri d\u00f6nece\u011fim g\u00fcn\u00fc\/ Ben b\u00fcy\u00fck r\u00fczgarlar\u0131 severim; b\u00fcy\u00fck olsun \/ A\u015fk\u0131m da \u00f6zlemim de hepsi, her \u015fey ve mahzun.\u201d dizelerinin sahibi D\u0131ranas, \u015fiirlerinde a\u015fk, yaln\u0131zl\u0131k, h\u00fcz\u00fcn, ka\u00e7\u0131\u015f, \u00f6l\u00fcm, do\u011fa, ya\u015fam ve yurt sevgisi gibi konular\u0131 ele ald\u0131.<\/p>\n<p>\u015eairin \u00e7e\u015fitli dergilerde yer alan \u015fiirleri, 1974\u2019te \u201c\u015eiirler\u201d ad\u0131yla \u0130\u015f Bankas\u0131 K\u00fclt\u00fcr Yay\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan yay\u0131mland\u0131. Tevfik Fikret\u2019in \u201cR\u00fcbab-\u0131 \u015eikeste\u201d eserini T\u00fcrk\u00e7ele\u015ftirdi\u011fi \u201cK\u0131r\u0131k Saz\u201d adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 da yine ayn\u0131 yay\u0131n taraf\u0131ndan okuyucuyla bulu\u015ftu.<\/p>\n<p>Zafer gazetesinde k\u00f6\u015fe yaz\u0131lar\u0131 kaleme alan D\u0131ranas, tiyatro eserleri, terc\u00fcme ve adapteler, inceleme ve makalelere de imza att\u0131.<\/p>\n<p>E\u015fi M\u00fcnire han\u0131m, TRT\u2019nin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bir programda, \u201cAhmet Muhip Bey \u00e7ok duygusal bir insand\u0131. \u00c7evrenin etkisi alt\u0131nda \u00e7ok kal\u0131rd\u0131. Kendisinin de ayr\u0131ca \u00e7evreyi etkisi alt\u0131na alacak bir g\u00fcc\u00fc vard\u0131\u201d ifadesini kullanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 programda D\u0131ranas, tiyatronun s\u00f6z\u00fcn aksiyon ve eylem haline geli\u015fi oldu\u011funu belirterek, \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti:<\/p>\n<p>\u201cS\u00f6zs\u00fcz bir tiyatro d\u00fc\u015f\u00fcnmek hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Sonra tiyatronun bir tarifini de yapmak gerekir. Tiyatro sadece bir g\u00fcld\u00fcr\u00fc ya da sadece bir a\u011flat\u0131 de\u011fildir hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz. \u0130nsana insan\u0131n kendisini ke\u015ffettiren, insana bir \u015feyler katan, insan\u0131n birtak\u0131m gizlerini yeniden buldurup \u00e7\u0131karan bir eylemdir tiyatro.\u201d<\/p>\n<p>Oktay Yivli ise, \u201cAhmet Muhip D\u0131ranas\u2019\u0131n \u015eiiri\u201d adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, D\u0131ranas\u2019\u0131n \u015fair ki\u015fili\u011finin i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131na \u00f6zg\u00fc karakteristi\u011fine dair, \u201c\u00c7ekingen, al\u0131ngan, i\u00e7e d\u00f6n\u00fck h\u00fclyal\u0131 bir yap\u0131ya sahiptir. Realist de\u011fil hayalcidir. Ahmet Muhip D\u0131ranas kendine \u00f6zg\u00fc bir d\u00fc\u015f evreninde ya\u015far. Ger\u00e7ek d\u00fcnyadan \u00e7ok, kendi yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnya onun bar\u0131na\u011f\u0131d\u0131r. D\u00fc\u015f d\u00fcnyas\u0131na \u00e7ekilme onda h\u00fcz\u00fcn do\u011furur. Melankoli adeta D\u0131ranas\u2019\u0131n ki\u015fili\u011finin bir par\u00e7as\u0131 haline gelir. Gerek \u00f6zel ya\u015fam\u0131nda gerekse \u015fiirlerinde h\u00fcz\u00fcn, onun ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 haline gelir\u201d de\u011ferlendirmesinde bulunmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Ankara\u2019da 21 Haziran 1980\u2019de 71 ya\u015f\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybeden D\u0131ranas, vasiyeti \u00fczerine Sinop\u2019a defnedildi.<\/p>\n<p>\u201cG\u00f6lgeler\u201d, \u201c\u00c7\u0131kmaz\u201d, \u201cO B\u00f6yle \u0130stemezdi\u201d, \u201cOyunlar\u201d, \u201cBitmez T\u00fckenmez Can S\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131\u201d, \u201cB\u00fcy\u00fck Olsun\u201d, \u201cAtl\u0131kar\u0131nca\u201d, \u201cOlvido\u201d ve \u201cKar\u201d adl\u0131 oyunlar\u0131 yazan D\u0131ranas\u2019\u0131n, Charles Baudelaire\u2019den \u00e7evirdi\u011fi \u201c\u00c7alar Saat\u201d isimli bir \u015fiiri de bulunuyor. <strong>(AA)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrk edebiyat\u0131n\u0131n \u00f6nemli isimlerinden, \u015fair ve tiyatro yazar\u0131 Ahmet Muhip D\u0131ranas&#8217;\u0131n vefat\u0131n\u0131n \u00fczerinden 43 sene ge\u00e7ti.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":101903,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[308,141,5977,1433,3944],"class_list":["post-101902","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat","tag-adli","tag-dunya","tag-edebiyat","tag-tiyatro","tag-yayin"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101902","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=101902"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101902\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":101904,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101902\/revisions\/101904"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/101903"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=101902"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=101902"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=101902"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}