{"id":107097,"date":"2023-06-30T09:21:03","date_gmt":"2023-06-30T09:21:03","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=107097"},"modified":"2023-06-30T09:21:03","modified_gmt":"2023-06-30T09:21:03","slug":"musilaj-bitmedi-ekosistemin-sinyal-veriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=107097","title":{"rendered":"M\u00fcsilaj bitmedi, ekosistemin sinyal veriyor"},"content":{"rendered":"<p>Band\u0131rma Onyedi Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi Denizcilik Fak\u00fcltesi Dekan\u0131 Prof. Dr. Mustafa Sar\u0131, m\u00fcsilaj tehlikesinin sona ermedi\u011fini s\u00f6yledi. Marmara Denizindeki alg patlamas\u0131na dikkat \u00e7eken Sar\u0131, m\u00fcsilaj\u0131n bir sonu\u00e7 oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n<p>M\u00fcsilajla birlikte Marmara Denizi\u2019ndeki bal\u0131k pop\u00fclasyonunun azald\u0131\u011f\u0131n\u0131, Marmara\u2019da g\u00f6r\u00fclen bal\u0131k t\u00fcr\u00fc say\u0131s\u0131n\u0131n 64\u2019ten 4\u2019e d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirten Prof. Dr. Sar\u0131, insanlar\u0131n denizle olan ili\u015fkisini de\u011fi\u015ftirmesi gerekti\u011fini belirtti.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/30\/resim4_23284139.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>M\u00fcsilaj\u0131n yeniden ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fini s\u00f6yleyen Sar\u0131, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n<p>\u201c2021 y\u0131l\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, felaket boyutunda bir m\u00fcsilaj yok \u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr. Bundan memnunuz. Ama, M\u00fcsilaj bitti mi? diye sorarsak, \u00fczg\u00fcn\u00fcm m\u00fcsilaj bitmedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcsilaj bir sonu\u00e7. Nedenleri ortadan kalkmadan sonu\u00e7lar de\u011fi\u015fmez. Nedenleri k\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine ba\u011fl\u0131 s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131yd\u0131. Bu devam ediyor.<\/p>\n<p>\u0130kinci nedeni kirlilikti. 2021 y\u0131l\u0131nda Marmara Denizi\u2019ni ne kadar kirletiyorsak ayn\u0131 \u015fekilde kirletmeye devam ediyoruz. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc de Marmara Denizi\u2019nin orijinal yap\u0131s\u0131yd\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla bu \u00fc\u00e7 tetikleyici fakt\u00f6r etkili oldu\u011fu s\u00fcrece, bunlardan en az bir tanesini ortadan kald\u0131rmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece, iklimi de\u011fi\u015ftiremeyiz, Marmara Denizi\u2019nin orijinal yap\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftiremeyiz ama kirlilik y\u00fck\u00fcn\u00fc azaltabiliriz.<\/p>\n<p>Marmara Denizi\u2019nin kirlilik y\u00fck\u00fcn\u00fc azaltt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman i\u015fte o zaman m\u00fcsilaj bir daha gelmeyecek diyebiliriz. Ama \u015fu anda, bu \u00fc\u00e7l\u00fc tetikleyici devreye girdi\u011fi her an m\u00fcsilaj yeniden ortaya \u00e7\u0131kabilir. Nitekim denize bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda \u015fu anda alg patlamalar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz. A\u015f\u0131r\u0131 alg \u00e7o\u011falmalar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Bu alg \u00e7o\u011falmalar\u0131, bir \u015feyin geldi\u011fini g\u00f6steriyor. Yani ekosistemin sinyal verdi\u011fini g\u00f6steriyor\u201d<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/30\/resim3_23284140.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><strong>M\u00dcS\u0130LAJ DEN\u0130Z EKOS\u0130STEM\u0130N\u0130N YANGINI G\u0130B\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Marmara Denizinde 2021 y\u0131l\u0131nda meydana gelen m\u00fcsilaj sonras\u0131 deniz ekosisteminin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc zarara vurgu yapan Sar\u0131, m\u00fcsilaj\u0131 orman yang\u0131nlar\u0131na benzeterek \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n<p>\u201cM\u00fcsilaj deniz ekosisteminin yang\u0131n\u0131 gibi. Yani bir orman yang\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Orman yang\u0131n\u0131ndan sonra o alana girdi\u011finizde ne hissediyorsan\u0131z, 2021 y\u0131l\u0131ndaki o felaket boyutunda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u00fcsilajdan sonraki Marmara Denizi ekosistemi o hale geldi. Zarar g\u00f6rmeyen yok. Herkes, her \u015fey zarar g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n<p>Ama \u00f6zellikle deniz suyunu filtre ederek ya\u015fayan, beslenen ve ka\u00e7ma \u015fans\u0131 olmayan dibe ba\u011fl\u0131 ya\u015fayan organizmalar \u00e7ok zarar g\u00f6rd\u00fc. \u00d6rne\u011fin s\u00fcngerler, k\u0131y\u0131dan 30 metre derinli\u011fe kadar b\u00fct\u00fcn s\u00fcnger topluluklar\u0131 \u00f6ld\u00fc ve kaybettik.<\/p>\n<p>Midyeler y\u00fczde 30 civar\u0131nda zarar g\u00f6rd\u00fc. Bal\u0131klar tam \u00fcreme zaman\u0131nda m\u00fcsilaja yakaland\u0131. G\u00fcm\u00fc\u015f bal\u0131\u011f\u0131, istavrit, hamsi gibi t\u00fcrlerin yumurtalar\u0131, larvalar\u0131, yavrular\u0131 zarar g\u00f6rd\u00fc. Dolay\u0131s\u0131yla zarar g\u00f6rmeyen yok.\u201d<\/p>\n<p>M\u00fcsilaj felaketinden iki sekt\u00f6r\u00fcn etkilendi\u011fini s\u00f6yleyen Sar\u0131, \u201cSekt\u00f6r olarak en \u00e7ok hangi sekt\u00f6r etkilendi dersek, birinci s\u0131rada bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 sayabiliriz. Yar\u0131 yar\u0131ya bal\u0131k\u00e7\u0131lar \u00fcr\u00fcn kayb\u0131na, av kayb\u0131na u\u011frad\u0131lar. A\u011flar\u0131n\u0131 at\u0131p \u00e7ekemediler. \u0130kincide de turizm etkilendi tabii ki. \u0130nsanlar, o k\u00f6p\u00fcklerin aras\u0131ndaki, o k\u00f6t\u00fc g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin aras\u0131nda denize girmek istemediler. Dolay\u0131s\u0131yla en \u00e7ok etkilenen iki sekt\u00f6r\u00fc bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k ve turizm diye sayabiliriz\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/30\/resim2_23284141.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><strong>BALIK T\u00dcRLER\u0130N\u0130 M\u00dcS\u0130LAJ \u00d6NCES\u0130 VE SONRASI D\u0130YE AYIRMAMIZ LAZIM<\/strong><\/p>\n<p>Marmara Denizinde avlanan bal\u0131k oran\u0131n\u0131n 24 bin ton oldu\u011funu ancak bal\u0131k t\u00fcr\u00fcn\u00fcn 65ten 4e d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belirten Prof. Dr. Mustafa Sar\u0131, \u015funlar\u0131 dile getirdi:<\/p>\n<p>\u201cMarmara Denizi\u2019ndeki bal\u0131k t\u00fcrlerinin ne a\u015famada oldu\u011funu m\u00fcsilaj \u00f6ncesi ve m\u00fcsilaj sonras\u0131 diye ay\u0131rarak konu\u015fmam\u0131z laz\u0131m. 80 bin ton civar\u0131nda avc\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z vard\u0131 bizim Marmara Denizi\u2019nde, bir zamanlar. M\u00fcsilajdan \u00f6nce de 25 bin tonlar civar\u0131nda seyrediyordu. M\u00fcsilajdan sonra 2021 y\u0131l\u0131nda avc\u0131l\u0131k rakamlar\u0131m\u0131z 14 bin tona geriledi. \u015eu anda 2022 rakamlar\u0131 a\u00e7\u0131kland\u0131, haziran ay\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda.<\/p>\n<p>Bu rakamlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman \u015fu anda 24 bin tona tekrar \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130yi de\u011fil mi? De\u011fil. \u0130yi de\u011fil ben size s\u00f6yleyeyim. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu 24 bin tonun, 13 bin tonu hamsi. 2 bin ton, 3 bin tonluk iki tane t\u00fcr\u00fc daha sayal\u0131m. Karidesi ekleyelim. Yani hamsi, istavrit, palamutu ekledik. Daha sonra bin tonun \u00fcst\u00fcnde av veren ba\u015fka t\u00fcr\u00fcm\u00fcz yok bizim.<\/p>\n<p>Nerede? 65 tane t\u00fcr avl\u0131yorduk biz Marmara Denizi\u2019nde. \u015eu anda avlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcrlerin say\u0131s\u0131 bir elin parmaklar\u0131 kadar azald\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla Marmara Denizi\u2019nde avlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bal\u0131k t\u00fcrleri \u00e7ok azald\u0131. \u00d6nce b\u00fcy\u00fckleri tepedekileri azaltt\u0131k biz. Orkinoslar\u0131m\u0131z yok art\u0131k. K\u0131l\u0131\u00e7 yok. O b\u00fcy\u00fck kofanalar yok. O b\u00fcy\u00fck torikler yok. Onlar\u0131 bitirdik.<\/p>\n<p>Di\u011fer taraftan uskumrumuz vard\u0131 Marmara Denizi\u2019nde. Harika uskumrumuz vard\u0131. 2016 y\u0131l\u0131nda bir g\u00f6z\u00fckt\u00fc uskumru. B\u00fct\u00fcn filo y\u00fcklendik \u00fcst\u00fcne. Ne kadar bal\u0131k varsa tuttuk. \u0130\u015fte \u015fimdi ila\u00e7 i\u00e7in uskumru bulas\u0131n. K\u0131l\u0131\u00e7lar nerede mesela? \u00a0Orkinoslar nerede? Onun i\u00e7in zarar g\u00f6rd\u00fc Marmara Denizi bal\u0131klar\u0131.\u201d<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/30\/resim1_23284146.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><strong>\u201cBALIKLARIN ESK\u0130 HAL\u0130NE GELMES\u0130 \u0130\u00c7\u0130N MARMARA\u2019YI A\u00c7IK TUTMAMIZ LAZIM\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Bal\u0131k t\u00fcrlerinin artmas\u0131 i\u00e7in bo\u011fazlar\u0131n a\u00e7\u0131k tutulmas\u0131 gerekti\u011fini belirten Sar\u0131, \u201cBu bal\u0131klar\u0131n tekrar eski haline gelmesi i\u00e7in Marmara Denizi\u2019nde bo\u011fazlar\u0131 a\u00e7\u0131k tutmam\u0131z laz\u0131m. Bo\u011fazlarda her t\u00fcrl\u00fc avc\u0131l\u0131\u011f\u0131n yasak olmas\u0131 laz\u0131m. T\u00fcrler rahat\u00e7a girip \u00e7\u0131kmal\u0131 bo\u011fazlardan, Marmara Denizi\u2019ne. Marmara Denizi bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, Karadeniz bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 demek. Marmara Denizi bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, Ege bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, Akdeniz bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 demek. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00fcrekli bu t\u00fcrler bo\u011fazlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f yap\u0131yorlar Marmara\u2019ya. Ya \u00fcr\u00fcyorlar Marmara\u2019da ya k\u0131\u015fl\u0131yorlar ya besleniyorlar. O y\u00fczden bo\u011fazlar\u0131 a\u00e7\u0131k tutmam\u0131z laz\u0131m. Ve mutlaka koruma alanlar\u0131 olu\u015fturmal\u0131y\u0131z Marmara Denizi\u2019nde. Bir de tabii ki av ara\u00e7lar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerine, avc\u0131l\u0131k yapan teknelerin boylar\u0131n\u0131, b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerini bir s\u0131n\u0131rlama getirmemiz gerekiyor\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/30\/resim3_23284143.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>Prof. Dr. Mustafa Sar\u0131<\/p>\n<\/div>\n<p><strong>DEN\u0130Z B\u0130Z\u0130M ATIK \u00c7UKURUMUZ DE\u011e\u0130L<\/strong><\/p>\n<p>Denize \u00f6m\u00fcr bi\u00e7ilemeyece\u011fini ancak Marmara Denizinde gidi\u015fat\u0131n iyi olmad\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eken Sar\u0131, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n<p>\u201cEkosistemler canl\u0131 ya\u015fayan sistemlerdir. Canl\u0131 ya\u015fayan sistemlere \u00f6m\u00fcr bi\u00e7emezsiniz. Yani kim bir ekosistemle ilgili \u00f6m\u00fcr bi\u00e7iyorsa buna inanmay\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc ekosistemler sibernetik sistemlerdir. Kendi \u00f6z denetimleri vard\u0131r.<\/p>\n<p>Siz bir d\u00fczeni orada bozdu\u011funuzda ba\u015fka bir d\u00fczen tekrar devreye girer. O eski sistem devre d\u0131\u015f\u0131 kal\u0131r. Ve ekosistem kendisini ideal ortama getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. O y\u00fczden yani bir \u00f6m\u00fcr bi\u00e7emiyoruz. Lakin gidi\u015fat\u0131n iyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 siz de biz de hepimiz de g\u00f6r\u00fcyoruz. B\u00fct\u00fcn izleyenlerde g\u00f6r\u00fcyorlar.<\/p>\n<p>Marmara Denizi\u2019ne 20 sene \u00f6nce girenler dalanlar ka\u00e7 metre bir g\u00f6r\u00fc\u015f mesafesi oldu\u011funu biliyorlar, g\u00f6r\u00fcyorlard\u0131. \u015eimdi dalanlar ne oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorlar. K\u0131y\u0131lar\u0131nda ya\u015fayanlar, Marmara Denizi\u2019nin k\u0131y\u0131lar\u0131na bakt\u0131klar\u0131nda ekosistemin nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini g\u00f6r\u00fcyorlar.<\/p>\n<p>Kirletmemeliyiz. Denizle olan ili\u015fkimiz de\u011fi\u015fmek zorunda. Yani deniz bizim at\u0131k \u00e7ukurumuz de\u011fil, bizim fosepti\u011fimiz de\u011fil. Deniz sihirbaz de\u011fil. Elimize geleni tutup ataca\u011f\u0131z denize, o da yutacak. Tertemiz edecek. Yok \u00f6yle bir d\u00fcnya.<\/p>\n<p>Ekosistemlerde geri tepme ilkesi dedi\u011fimiz bir ilke var. Biz bu kadar at\u0131\u011f\u0131 att\u0131ktan sonra Marmara Denizi\u2019nin bir geri tepmeye maruz kalmamas\u0131n\u0131 bekleyemeyiz. Yani \u00f6m\u00fcr bi\u00e7miyoruz ama gidi\u015fat\u0131n iyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz\u201d<\/p>\n<p><strong>DEN\u0130ZLE OLAN \u0130L\u0130\u015eK\u0130M\u0130Z\u0130 DE\u011e\u0130\u015eT\u0130RMEM\u0130Z LAZIM<\/strong><\/p>\n<p>Marmara Denizi Eylem Plan\u0131n\u0131n bir an \u00f6nce hayata ge\u00e7irilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yleyen Prof. Dr. Mustafa Sar\u0131, ki\u015fisel olarak da m\u00fccadeleye destek verilmesi gerekti\u011fini belirterek, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n<p>\u201cBirey olarak ben, siz, \u015fu anda bizi izleyen herkesin de Marmara Denizi\u2019ne ben ne kadar zarar veriyorum? diye kendisine sormas\u0131 laz\u0131m. \u015eu anda Marmara Denizi\u2019nin \u00e7evresinde ya\u015fayan 25 milyon insan olarak, sifonu her \u00e7ekti\u011finizde yar\u0131s\u0131n\u0131 ar\u0131tma tesisi ar\u0131t\u0131yor, geri kalan yar\u0131s\u0131 hi\u00e7 ar\u0131t\u0131lmadan denize gidiyor.<\/p>\n<p>Sizin, benim, bu Marmara Denizi\u2019nin \u00e7evresinde ya\u015fayan herkesin katk\u0131s\u0131 var. Bunlar\u0131 azaltmam\u0131z laz\u0131m. Bir \u00e7ay barda\u011f\u0131 kadar at\u0131k ya\u011f\u0131 lavabodan d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde, onlarca ton deniz suyunu kirletmi\u015f oluyorsunuz.<\/p>\n<p>Buna son vermemiz gerekiyor. Bu y\u00fczden yapmam\u0131z gereken \u015fey denizle olan ili\u015fkimizi de\u011fi\u015ftirmek ve denizle yeni bir s\u00f6zle\u015fme yapmak. Ba\u015fka Marmara yok\u201d (DHA)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Marmara Denizi&#8217;nde 2021 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan m\u00fcsilaj felketini hat\u0131rlatan Prof. Dr. Mustafa Sar\u0131, Bug\u00fcn felaket boyutunda bir m\u00fcsilaj yok \u00e7ok \u015f\u00fck\u00fcr. Bundan memnunuz. Ama, M\u00fcsilaj bitti mi diye sorarsak, \u00fczg\u00fcn\u00fcm m\u00fcsilaj bitmedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc m\u00fcsilaj bir sonu\u00e7. Her an yeniden ortaya \u00e7\u0131kabilir. Alg \u00e7o\u011falmalar\u0131, bir \u015feyin geldi\u011fini g\u00f6steriyor. Yani ekosistemin sinyal verdi\u011fini g\u00f6steriyor&#8221; dedi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":107098,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[2214,527,6999,8995,1457],"class_list":["post-107097","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","tag-balik","tag-deniz","tag-marmara-denizi","tag-musilaj","tag-sari"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107097","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=107097"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107097\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":107099,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107097\/revisions\/107099"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/107098"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=107097"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=107097"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=107097"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}