{"id":109559,"date":"2023-08-08T09:21:06","date_gmt":"2023-08-08T09:21:06","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=109559"},"modified":"2023-08-08T09:21:06","modified_gmt":"2023-08-08T09:21:06","slug":"cografi-isaretli-kars-turk-coban-kopeginin-irki-korunuyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=109559","title":{"rendered":"Co\u011frafi i\u015faretli Kars T\u00fcrk \u00e7oban k\u00f6pe\u011finin \u0131rk\u0131 korunuyor"},"content":{"rendered":"<p>Kars, Ardahan, Artvin, Erzurum, Van, A\u011fr\u0131 ve I\u011fd\u0131r\u2019da yeti\u015ftiriciler taraf\u0131ndan beslenen ve b\u00f6lge \u015fartlar\u0131na uyumlu olan co\u011frafi i\u015faretli \u00e7oban k\u00f6pe\u011finin omuz y\u00fcksekli\u011fi ortalama 60-80 santimetreye kadar uzayabiliyor ve 70 kilogram aral\u0131\u011f\u0131na ula\u015fabiliyor.<\/p>\n<p>Koruma i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fc geli\u015fmi\u015f, so\u011fuk ve \u00e7evre \u015fartlar\u0131na kar\u015f\u0131 adaptasyonu kuvvetli olan \u00e7oban k\u00f6pe\u011finin \u0131rk\u0131n\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in Kafkas \u00dcniversitesi Veteriner Fak\u00fcltesi\u2019nce \u00e7al\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Yakla\u015f\u0131k 4 y\u0131l \u00f6nce \u00e7evre il\u00e7eler, k\u00f6yler ve \u00e7ift\u00e7ilerden toplanan k\u00f6pekler i\u00e7in \u00fcniversite yerle\u015fkesindeki Prof. Dr. Ali R\u0131za Aksoy E\u011fitim Ara\u015ft\u0131rma ve Uygulama \u00c7iftli\u011fi\u2019nde bar\u0131nak yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Burada koruma alt\u0131na al\u0131nan ve saf \u0131rk olarak \u00fcretilen k\u00f6peklerin, ayn\u0131 zamanda genotipik, fizyolojik ve morfolojik \u00f6zellikleri ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>Kafkas \u00dcniversitesi Veteriner Fak\u00fcltesi Zootekni Ana Bilim Dal\u0131 Ara\u015ft\u0131rma G\u00f6revlisi Fikret Bekta\u015fo\u011flu, Kars \u00e7oban k\u00f6pe\u011finin b\u00fcy\u00fcme ve d\u00f6l verimiyle ilgili daha \u00f6nce bilimsel bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kendilerinin bu konuyu ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/08\/resim8_23499821.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>Kars \u00e7oban k\u00f6pe\u011finin genotipiyle ilgili yeterli bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131na dikkati \u00e7eken Bekta\u015fo\u011flu, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n<p>\u201cBiz yakla\u015f\u0131k 4 y\u0131l \u00f6nce Kafkas \u00dcniversitesi Veteriner Fak\u00fcltesi Zootekni Ana Bilim Dal\u0131 Ba\u015fkan\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Turgut K\u0131rm\u0131z\u0131bayrak \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnde proje haz\u0131rlayarak doktora tezi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ba\u015flad\u0131k. Bu kapsamda bu k\u00f6pe\u011fin genotipini, genotipik \u00f6zelliklerini, fizyolojik ve morfolojik \u00f6zelliklerini ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n<p>Bilim camias\u0131nda bu konuyla alakal\u0131 daha \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fma olmam\u0131\u015f, sadece kendi hocam\u0131z\u0131n eri\u015fkin k\u00f6peklerle alakal\u0131 yapm\u0131\u015f oldu\u011fu bir \u00e7al\u0131\u015fma var. Ancak bu k\u00f6pe\u011fin \u00f6zellikle d\u00f6l verimi ve b\u00fcy\u00fcmesiyle alakal\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f herhangi bir \u00e7al\u0131\u015fma yok.\u201d<\/p>\n<p>Bekta\u015fo\u011flu, sonraki bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalara \u0131\u015f\u0131k tutmak ve akademik camiaya katk\u0131da bulunmak istediklerini belirterek, proje kapsam\u0131nda ilk olarak il merkezi, k\u00f6yler ve il\u00e7elerdeki Kars \u00e7oban k\u00f6pe\u011finin genotipik \u00f6zelliklerini en \u00e7ok yans\u0131tan k\u00f6pekleri bar\u0131na\u011fa getirdiklerini dile getirdi.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/08\/resim7_23499822.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><strong>\u201cK\u00f6peklerimizin tan\u0131n\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Burada k\u00f6pekleri \u00e7iftle\u015ftirdiklerini anlatan Bekta\u015fo\u011flu, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n<p>\u201c\u00c7iftle\u015ftirmeden elde etti\u011fimiz yavrular\u0131 se\u00e7erek istenilen genotip \u00f6zellikleri en \u00e7ok sergileyenlerden \u00e7ekirdek bir s\u00fcr\u00fc olu\u015fturduk. Bu s\u00fcr\u00fcden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yavrular\u0131 da gerekli bak\u0131m besleme \u015fartlar\u0131n\u0131 sa\u011flayarak b\u00fcy\u00fctt\u00fck.<\/p>\n<p>Dam\u0131zl\u0131kta kullanma ya\u015f\u0131na gelenleri \u00e7iftle\u015ftirdik. Di\u015fi ve erkeklerden olu\u015fan ikinci jenerasyon yavrular\u0131m\u0131z\u0131 ald\u0131k. Kars \u00e7oban k\u00f6pe\u011finin y\u00f6remizdeki yeti\u015ftiriciler taraf\u0131ndan ne yaz\u0131k ki bilin\u00e7siz \u00e7iftle\u015ftirmeleriyle genetik \u00f6zelliklerini kaybetmek \u00fczereyiz.<\/p>\n<p>Biz de hocam\u0131zla beraber bu konuyu ele ald\u0131k, bu kapsamda da i\u015fte k\u00f6peklerimizi burada yeti\u015ftiriyoruz, \u00fcretiyoruz, tan\u0131tmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz, onlar\u0131n tan\u0131n\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Irk \u00f6zelliklerini, genetik \u00f6zelliklerini ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Na\u00e7izane bilim d\u00fcnyas\u0131na bir katk\u0131da bulunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz.\u201d<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/08\/resim2_23499828.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>Kars \u00e7oban k\u00f6pe\u011finin iki tip k\u0131l \u00f6rt\u00fcs\u00fc bulundu\u011funu belirten Bekta\u015fo\u011flu, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n<p>\u201cBunlar\u0131n birincisi uzun, k\u0131r\u00e7\u0131l ve sert k\u0131llar. \u0130kincisi de onlar\u0131n alt\u0131nda bulunan k\u0131sa ve yumu\u015fak k\u0131l \u00f6rt\u00fcs\u00fc. Bu k\u0131l \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn ayn\u0131 anda bu k\u00f6pekte bulunmas\u0131, b\u00f6lgenin sert iklim \u015fartlar\u0131na daha dayan\u0131kl\u0131 olmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n<p>Di\u011fer k\u00f6peklere nazaran, bu k\u00f6pek i\u00e7in avantaj. Di\u011fer k\u00f6pekleri k\u0131\u015f\u0131n kar ya\u011farken kul\u00fcbenin i\u00e7inde g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz ancak Kars \u00e7oban k\u00f6pe\u011fini kar ya\u011f\u0131\u015f\u0131 alt\u0131nda, kar\u0131n \u00fcst\u00fcnde yatar bir vaziyette, rahat bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz.\u201d<\/p>\n<p>K\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131na dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 nedeniyle bu k\u00f6pek \u0131rk\u0131n\u0131n b\u00f6lgede \u00e7ok tercih edildi\u011fine i\u015faret eden Bekta\u015fo\u011flu, k\u00f6pe\u011fin i\u00e7 g\u00fcd\u00fcs\u00fcn\u00fcn y\u00fcksek olmas\u0131 nedeniyle s\u00fcr\u00fcleri s\u00fcrekli etraf\u0131nda d\u00f6nerek kurt ve ay\u0131 sald\u0131r\u0131s\u0131na kar\u015f\u0131 korudu\u011funu vurgulad\u0131. <strong>(AA)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrk Patent ve Marka Kurumu taraf\u0131ndan 2002 y\u0131l\u0131nda &#8220;Kars T\u00fcrk \u00e7oban k\u00f6pe\u011fi&#8221; ad\u0131yla co\u011frafi i\u015faretle tescillenen k\u00f6pe\u011fin \u0131rk\u0131, Kafkas \u00dcniversitesi&#8217;nce \u00fcretimle korunuyor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":109560,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[502,317,1563,3966,11750],"class_list":["post-109559","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasam","tag-bilim","tag-calisma","tag-kar","tag-kopekler","tag-ozellikleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/109559","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=109559"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/109559\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":109561,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/109559\/revisions\/109561"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/109560"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=109559"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=109559"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=109559"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}