{"id":110234,"date":"2023-08-09T11:05:04","date_gmt":"2023-08-09T11:05:04","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=110234"},"modified":"2023-08-09T11:05:04","modified_gmt":"2023-08-09T11:05:04","slug":"tehdit-buyuyor-karadeniz-icin-marmaralasma-tehlikesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=110234","title":{"rendered":"Tehdit b\u00fcy\u00fcyor! Karadeniz i\u00e7in \u2018Marmarala\u015fma\u2019 tehlikesi"},"content":{"rendered":"<p>ODT\u00dc Deniz Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc M\u00fcd\u00fcr Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Prof. Dr. Mustafa Y\u00fccel, ve ODT\u00dc Deniz Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc M\u00fcd\u00fcr\u00fc Prof. Dr. Bar\u0131\u015f Saliho\u011flu liderli\u011finde iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin Karadeniz\u2019deki etkilerini g\u00f6zlemlemek amac\u0131yla hayata ge\u00e7irilen \u201cKaradeniz\u2019de Diren\u00e7li Ekosistemlerde Mavi B\u00fcy\u00fcme Geli\u015fimi i\u00e7in Ara\u015ft\u0131rma ve \u0130novasyon\u201d (BRIDGE-BS) ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7ok uluslu projenin yaz d\u00f6nemini kapsayan ikinci deniz seferi haziran ay\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirildi.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019nin AB \u00fclkeleri ile beraber katk\u0131 sundu\u011fu ve T\u00fcrkiye aya\u011f\u0131n\u0131 T\u00dcB\u0130TAK\u2019\u0131n y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc Ufuk Avrupa Program\u0131 kapsam\u0131nda desteklenen proje kapsam\u0131nda, ODT\u00dc Bilim-2 Gemisi ile \u00e7\u0131k\u0131lan sefer 20 g\u00fcn s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>Seferde elde edilen verilerde Karadeniz\u2019e \u00f6zg\u00fc so\u011fuk ara tabakan\u0131n eski s\u0131cakl\u0131klar\u0131n \u00fczerinde oldu\u011fu ve bu ara tabakada 7 derece ya da alt\u0131nda olmas\u0131 gereken s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n 8 derecenin alt\u0131na inmedi\u011fi tespit edildi. Bulgulara g\u00f6re, deniz y\u00fczey s\u0131cakl\u0131klar\u0131nda 1,5-2 derece, denizin daha derininde olan so\u011fuk ara tabakada ise 1 derece \u0131s\u0131nma var.<\/p>\n<p>Y\u00fccel, Aral\u0131k 2022\u2019de d\u00fczenledikleri ilk sefere k\u0131yasla son seferde daha fazla veri toplad\u0131klar\u0131n\u0131 belirterek, \u201cB\u00fct\u00fcn m\u00fcnhas\u0131r s\u0131n\u0131r\u0131m\u0131z\u0131 Hopa\u2019ya kadar \u00e7al\u0131\u015fma \u015fans\u0131m\u0131z oldu. 250 kadar noktadan profil toplad\u0131k. Suyun \u00f6zellikle dikeydeki yap\u0131s\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131yoruz.\u201d dedi.<\/p>\n<p><strong>SICAKLIK ARTI\u015eLARI VE OKS\u0130JEN DURUMU<\/strong><\/p>\n<p>K\u0131\u015f ve yaz mevsiminde s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n \u00e7ok de\u011fi\u015fken olmad\u0131\u011f\u0131 Karadeniz\u2019e \u00f6zg\u00fc so\u011fuk ara tabakan\u0131n, eski s\u0131cakl\u0131klar\u0131n \u00fczerinde oldu\u011funu i\u015faret eden Y\u00fccel, \u015fu bilgileri verdi:<\/p>\n<p>-So\u011fuk ara tabaka iyi gibi g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor maalesef, \u0131s\u0131nman\u0131n etkisiyle yap\u0131s\u0131 bozuluyor, eskisi kadar so\u011fuk de\u011fil.<\/p>\n<p>-Bu, derinde de \u0131s\u0131nma olaca\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor. Is\u0131nma giderek daha derinlere sirayet ediyor, so\u011fuk ara tabaka k\u0131y\u0131larda olu\u015fuyor ve daha yo\u011fun oldu\u011fu i\u00e7in bat\u0131yor.<\/p>\n<p>-Is\u0131nma sadece \u0131s\u0131nma ile kalm\u0131yor, bunun yan\u0131nda oksijen kayb\u0131, ak\u0131nt\u0131larda de\u011fi\u015fim gibi bir zincirleme etkiyi maalesef getiriyor. Bu seferler sonucunda bunlar\u0131 net olarak buldu\u011fumuzu s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n<p>Karadeniz\u2019de oksijenin bitti\u011fi derinli\u011fin giderek y\u00fckseldi\u011fine dikkati \u00e7eken Y\u00fccel, denizdeki oksijenin y\u0131ldan y\u0131la giderek daha da azald\u0131\u011f\u0131n\u0131, bununla birlikte, Karadeniz\u2019de, Marmara Denizi\u2019ne g\u00f6re \u00e7ok daha kal\u0131n bir oksijenli tabakan\u0131n mevcut oldu\u011funu kaydetti.<\/p>\n<p>Derinli\u011fi 2 bin 200 metre olan Karadeniz\u2019de hayat\u0131 sa\u011flayan b\u00f6lgenin, k\u0131y\u0131larda 100, a\u00e7\u0131klarda ise 70-80 metrelik \u00fcst tabaka oldu\u011funu vurgulayan Y\u00fccel, bu oksijenli tabakan\u0131n giderek inceldi\u011fi tespitini payla\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Y\u00fccel, \u201cBu nedenle daha az habitat alan\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015f oluyor, t\u00fcrler bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f oluyor, Marmarala\u015fma s\u00fcreci ba\u015fl\u0131yor. Bir g\u00fcn sadece deniz analar\u0131 veya m\u00fcsilaj olan bir denize d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u015eu an bu noktada de\u011fil ama oksijen kayb\u0131n\u0131n ilk yans\u0131mas\u0131 bu olur. Besin zincirinin en temel basamaklar\u0131nda \u00f6nemli d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler ya\u015fan\u0131yor. Muhakkak besin zincirinin \u00fcst basamaklar\u0131na sirayet edecektir.\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>H\u0130DROJEN S\u00dcLF\u00dcRL\u00dc TABAKA<\/strong><\/p>\n<p>Karadeniz\u2019deki hidrojen s\u00fclf\u00fcrl\u00fc tabakan\u0131n yerinde durdu\u011funu aktaran Y\u00fccel, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n<p>-Durum k\u00f6t\u00fc ama bunun yerinde durmas\u0131 nispeten iyi. Oksijenin bitip hidrojen s\u00fclf\u00fcr\u00fcn ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 100 metre band\u0131ndaki yerlerde \u00e7ok \u00f6zel reaksiyonlar cereyan ediyor, bir k\u0131sm\u0131 mikrobiyal kaynakl\u0131, bir k\u0131sm\u0131 kendi ola\u011fan ko\u015fullar\u0131.<\/p>\n<p>-Oksijen kayb\u0131 hen\u00fcz o tabakay\u0131 yukar\u0131 do\u011fru \u00e7\u0131karmam\u0131\u015f. Bizim \u00e7ok yo\u011fun verilerimizin oldu\u011fu 90\u2019l\u0131 ve 2000\u2019li y\u0131llarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda benzer bir yerde duruyor. Oradaki biyojeokimyasal yap\u0131n\u0131n hala hidrojen s\u00fclf\u00fcr\u00fc yerinde tuttu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.\u201d<\/p>\n<p>Y\u00fccel, Karadeniz\u2019in bask\u0131lara direnemeyerek hidrojen s\u00fclf\u00fcr\u00fcn y\u00fckselmesi durumunda her \u015feyden \u00f6nce toplu bal\u0131k \u00f6l\u00fcmlerinin ya\u015fanabilece\u011fi, y\u00fczeyle bulu\u015ftu\u011fu yerlerde m\u00fcsilaj benzeri, halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan sorun yaratabilecek olu\u015fumlar\u0131n meydana gelebilece\u011fi ve ortaya \u00e7\u0131kacak k\u00f6t\u00fc kokunun b\u00f6lgeyi etkileyebilece\u011fi uyar\u0131lar\u0131nda bulundu.<\/p>\n<p><strong>K\u0130RL\u0130L\u0130KTE SON DURUM<\/strong><\/p>\n<p>Karadeniz\u2019deki kirlilik bask\u0131s\u0131n\u0131n ge\u00e7mi\u015f 10 y\u0131llara g\u00f6re bir nebze daha az oldu\u011funa de\u011finen Y\u00fccel, kirlili\u011fin \u00f6zellikle lokal, \u00e7ok k\u0131y\u0131ya yap\u0131\u015f\u0131k kalm\u0131\u015f alanlarda \u00e7o\u011fald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi.<\/p>\n<p>Y\u00fccel, \u201cBiz b\u00fcy\u00fck nehirleri y\u00f6netirken k\u00fc\u00e7\u00fck dereleri, \u00e7aylar\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmi\u015fiz, onlarla kirlilik daha fazla ta\u015f\u0131n\u0131yor olabilir. Dikkatimizi Tuna gibi b\u00fcy\u00fck nehirlerden ziyade t\u00fcm k\u0131y\u0131ya yay\u0131lm\u0131\u015f girdiye yo\u011funla\u015ft\u0131rmal\u0131y\u0131z. Sakarya Nehri\u2019nin a\u011fz\u0131nda, Sakarya ile Sinop aras\u0131nda \u00e7ok fazla biyolojik olay vard\u0131 ve su yemye\u015fildi. Hen\u00fcz bu, a\u00e7\u0131k denize yans\u0131mam\u0131\u015f durumda.\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<p><strong>KARADEN\u0130Z&#8217;\u0130N KARBON YUTMA KAPAS\u0130TES\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Karadeniz\u2019in karbon yutma kapasitesinin \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011funun ve denizin kendine \u00f6zel bir karbon kimyas\u0131 bulundu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Y\u00fccel, \u015fu de\u011ferlendirmeleri yapt\u0131:<\/p>\n<p>-Karadeniz 1 birim karbon emdi\u011finde, Atlantik Okyanusu\u2019na g\u00f6re daha az asitleniyor, buna tamponlama diyoruz.<\/p>\n<p>-Bir de gemiyle giderken, ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak atmosferle karbondioksit al\u0131\u015fveri\u015fini \u00f6l\u00e7t\u00fck. Burada da sonu\u00e7lar yeni elimize geliyor ama ilk bulgulara g\u00f6re Karadeniz\u2019in \u00f6zellikle k\u0131\u015f\u0131n net karbondioksit emdi\u011fini bulduk.<\/p>\n<p>Y\u00fccel, Karadeniz\u2019in karbondioksit yutma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla ilgili yaz ile k\u0131\u015f verilerini modelleyerek hesaplamalar yapacaklar\u0131n\u0131 ve b\u00f6ylece net sonu\u00e7lar\u0131 elde edeceklerini belirterek s\u00f6zlerini tamamlad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Dr. Mustafa Y\u00fccel, Karadeniz&#8217;de y\u00fczey s\u0131caklar\u0131ndaki art\u0131\u015flar\u0131n derinlere yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu durumun, oksijensiz tabakan\u0131n incelmesi ve ak\u0131nt\u0131larda de\u011fi\u015fim gibi sonu\u00e7lar\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":110235,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[527,12133,4085,1641,2953],"class_list":["post-110234","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","tag-deniz","tag-karadenizde","tag-karbon","tag-oksijen","tag-yucel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110234","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=110234"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110234\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":110236,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110234\/revisions\/110236"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/110235"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=110234"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=110234"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=110234"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}