{"id":111708,"date":"2023-08-12T09:21:10","date_gmt":"2023-08-12T09:21:10","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=111708"},"modified":"2023-08-12T09:21:10","modified_gmt":"2023-08-12T09:21:10","slug":"rusya-47-yil-aradan-sonra-aydaki-rekabete-tekrar-katilmak-istiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=111708","title":{"rendered":"Rusya, 47 y\u0131l aradan sonra Ay\u2019daki rekabete tekrar kat\u0131lmak istiyor"},"content":{"rendered":"<p>Rusya Federal Uzay Ajans\u0131 (Roscosmos), d\u00fcn, Moskova&#8217;n\u0131n yakla\u015f\u0131k 5 bin 500 kilometre do\u011fusundaki Vosto\u00e7niy uzay \u00fcss\u00fcnden Luna-25 uzay arac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan Soyuz 2.1v roketini uzaya f\u0131rlatt\u0131.<\/p>\n<p>Ba\u015far\u0131l\u0131 ge\u00e7en f\u0131rlatman\u0131n ard\u0131ndan u\u00e7u\u015f y\u00f6r\u00fcngesine giren Luna-25&#8217;in, 21 A\u011fustos&#8217;ta Ay&#8217;\u0131n g\u00fcney kutbuna ini\u015f yaparak yakla\u015f\u0131k bir y\u0131l s\u00fcrecek g\u00f6revine ba\u015flamas\u0131 planlan\u0131yor. Ba\u015fl\u0131ca g\u00f6revleri aras\u0131nda Ay&#8217;da su kayna\u011f\u0131 bulmak olan Luna-25, bunun yan\u0131 s\u0131ra uzay \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n ve elektromanyetik emisyonlar\u0131n ay y\u00fczeyindeki etkilerini inceleyecek.<\/p>\n<p>Roscosmos Ba\u015fkan\u0131 Yuriy Borisov, f\u0131rlatman\u0131n ard\u0131ndan yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, Luna-25&#8217;in bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7larla Ay&#8217;a g\u00f6nderildi\u011fini vurgulayarak, 2027, 2028 ve 2030&#8217;da da Ay&#8217;a uzay ara\u00e7lar\u0131 g\u00f6ndermeyi planlad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>\u00c7in&#8217;le birlikte Ay&#8217;a y\u00f6nelik ortak projeler de y\u00fcr\u00fcteceklerine i\u015faret eden Borisov, \u201c\u00c7in\u2019den meslekta\u015flar\u0131m\u0131zla bir sonraki a\u015famaya, yani insanl\u0131 bir g\u00f6reve ve bir Ay \u00fcss\u00fcn\u00fcn in\u015fas\u0131na ba\u015flayaca\u011f\u0131z\u201d ifadesini kulland\u0131.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/12\/rusya_ay2-reuters.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><b>ANA G\u00d6REV\u0130: SU KAYNA\u011eI KE\u015eFETMEK<\/b><\/p>\n<p>Rusya&#8217;n\u0131n 1976&#8217;dan bu yana Ay&#8217;a g\u00f6nderdi\u011fi ilk uzay arac\u0131 Luna-25, ini\u015f platformu ve \u00fczerinde \u00e7e\u015fitli ara\u00e7 gere\u00e7lerin yer ald\u0131\u011f\u0131 iki ana par\u00e7adan olu\u015fuyor.<\/p>\n<p>Luna-25&#8217;te uzay \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n ve elektromanyetik emisyonlar\u0131n incelenmesi i\u00e7in yakla\u015f\u0131k 31 kilogram a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda \u00e7e\u015fitli bilimsel ekipmanlar yer al\u0131rken, topra\u011f\u0131 kazabilen ve \u00f6rnekler alabilen cihazlar da bulunuyor.<\/p>\n<p>Ay&#8217;daki ilk kan\u0131tlanm\u0131\u015f su ke\u015ffi, Hindistan Uzay Ajans\u0131 taraf\u0131ndan 2008\u2019de Ay\u2019\u0131n y\u00f6r\u00fcngesine oturtulan ilk Hint ara\u015ft\u0131rma uydusu Chandrayaan-1&#8217;den sa\u011flanan veriler sayesinde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti.<\/p>\n<p>Luna-25 de Ay&#8217;\u0131n g\u00fcney kutbunda hem insan ya\u015fam\u0131 i\u00e7in \u00f6nem ta\u015f\u0131yan hem de roket yak\u0131t\u0131 olarak kullan\u0131labilecek hidrojen ve oksijen bar\u0131nd\u0131ran su kayna\u011f\u0131 bulmaya \u00e7al\u0131\u015facak.<\/p>\n<p><b>REKABET ARTIYOR<\/b><\/p>\n<p>Rusya&#8217;n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ABD, \u00c7in ve Hindistan da Ay&#8217;da ke\u015fif ve madencilikle ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na son y\u0131llarda h\u0131z verdi. ABD ve \u00c7in, 2026\u2019da Ay&#8217;a gezici ve sondaj ara\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6ndermeyi planl\u0131yor.<\/p>\n<p>Son olarak Hindistan Uzay Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi taraf\u0131ndan 5 A\u011fustos&#8217;ta yap\u0131lan a\u00e7\u0131klamada, Ay\u2019\u0131n g\u00fcney kutup b\u00f6lgesinde inceleme yapmas\u0131 i\u00e7in 14 Temmuz\u2019da uzaya g\u00f6nderdi\u011fi Chandrayaan-3 ke\u015fif arac\u0131n\u0131n y\u00f6r\u00fcngeye ba\u015far\u0131l\u0131 \u015fekilde yerle\u015fti\u011fi bildirilmi\u015fti. Hindistan, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc Ay ke\u015fif misyonunu y\u00fcr\u00fctecek Chandrayaan-3\u2019\u00fcn ba\u015far\u0131l\u0131 olmas\u0131 halinde ABD, eski Sovyetler Birli\u011fi ve \u00c7in\u2019den sonra Ay\u2019a yumu\u015fak ini\u015f ger\u00e7ekle\u015ftiren 4\u2019\u00fcnc\u00fc \u00fclke olacak.<br \/>Uzmanlar, Ay&#8217;\u0131n g\u00fcney kutbundaki suyun, gelecekteki Ay g\u00f6revleri veya Mars\u2019a giden roketler i\u00e7in yak\u0131t \u00e7\u0131karmak amac\u0131yla kullanabilece\u011fini ve bundan dolay\u0131 \u00e7ok say\u0131da \u00fclkenin ilgisini \u00e7ekti\u011fini vurguluyor.<\/p>\n<p><b>\u0130LK AY MACERASI<\/b><\/p>\n<p>Rusya&#8217;n\u0131n Ay&#8217;a uzay arac\u0131 g\u00f6nderme maceras\u0131 ilk defa So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birli\u011fi (SSCB) ile ABD&#8217;nin 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131nda uzay yar\u0131\u015f\u0131 esnas\u0131nda ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Ruslar, Amerikal\u0131lardan erken davranarak Sovyetler Birli\u011fi&#8217;nin Vostok insanl\u0131 uzay u\u00e7u\u015f program\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde uzaya ilk defa insan g\u00f6nderdi.<\/p>\n<p>12 Nisan 1961&#8217;de Sovyet Kozmonot Yuri Gagarin, uzaya \u00e7\u0131kt\u0131. Baykonur Uzay \u00dcss\u00fc\u2019nden f\u0131rlat\u0131lan Vostok uzay arac\u0131 D\u00fcnya y\u00f6r\u00fcngesinde tam tur att\u0131. B\u00f6ylece insanl\u0131k tarihinin uzay \u00e7a\u011f\u0131 ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Bu arada ABD, Ay&#8217;a insan indirmek i\u00e7in Apollo program\u0131n\u0131 geli\u015ftirirken, SSCB de \u201cSovyet Ay Program\u0131n\u0131\u201d geli\u015ftirdi. SSCB, 1963&#8217;te ilk kad\u0131n kozmonot Valentina Tere\u015fkova&#8217;y\u0131 da uzaya g\u00f6nderdikten sonra ABD, Ay program\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rd\u0131. Nihayet ABD, 20 Temmuz 1969&#8217;da Ay y\u00fczeyine insanl\u0131 ilk uzay u\u00e7u\u015funu yapt\u0131.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/08\/12\/rusya_ay1-reuters.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><b>\u0130L DENEME: LUNA-1<\/b><\/p>\n<p>Sovyetler Birli\u011fi, ilk Ay denemesini Luna-1 ile yapt\u0131. 2 Ocak 1959&#8217;da Baykonur \u00dcss\u00fc\u2019nden f\u0131rlat\u0131lan uzay arac\u0131, tarihte ilk defa Ay&#8217;\u0131n yak\u0131n\u0131na ula\u015ft\u0131 ve g\u00fcne\u015f merkezli y\u00f6r\u00fcngeye yerle\u015fti. Ancak bir ar\u0131zadan dolay\u0131 ara\u00e7, Ay&#8217;\u0131 ka\u00e7\u0131rd\u0131<\/p>\n<p>Ayn\u0131 y\u0131l 12 Eyl\u00fcl&#8217;de f\u0131rlat\u0131lan Luna-2 uzay arac\u0131 ise tarihte \u201cAy&#8217;\u0131n y\u00fczeyine inen ilk insan yap\u0131m\u0131 nesne\u201d oldu.<\/p>\n<p>Yine ayn\u0131 y\u0131l 4 Ekim&#8217;de g\u00f6nderilen Luna-3, f\u0131rlatmadan \u00fc\u00e7 g\u00fcn sonra ilk defa Ay&#8217;\u0131n y\u00f6r\u00fcngesindeki e\u015f zamanl\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ften dolay\u0131 her zaman D\u00fcnya&#8217;dan uza\u011fa bakan yar\u0131mk\u00fcresinde bulunan \u201cAy&#8217;\u0131n uzak y\u00fcz\u00fc\u201dn\u00fcn g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini elde etti.<\/p>\n<p>Sovyetler Birli\u011fi&#8217;nin 31 Mart 1966&#8217;da f\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 Luna-10 uzay arac\u0131 da \u201cAy&#8217;\u0131n ilk yapay uydusu\u201d \u00f6zelli\u011fini ta\u015f\u0131yor. Ara\u00e7, Ay&#8217;\u0131n \u00e7evresini, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve ters taraftaki y\u00fczeyin kimyasal bile\u015fimini ke\u015ffetmek i\u00e7in sabit bir y\u00f6r\u00fcngeye sokuldu. Luna-10, \u201cAy \u00e7evresinde ilk turunu atarak y\u00f6r\u00fcngeye giren ilk insan yap\u0131s\u0131 nesne\u201d oldu.<\/p>\n<p>Ay&#8217;\u0131n yapay uydusunun \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sayesinde bilim insanlar\u0131, Ay y\u00fczeyindeki kayalar\u0131n genel kimyasal bile\u015fimini ve t\u00fcrlerini \u00f6\u011frendi.<\/p>\n<p><b>AY\u2019A G\u0130D\u0130P D\u00dcNYA\u2019YA D\u00d6NEN \u0130LK ARA\u00c7: ZOND-5<\/b><\/p>\n<p>Zond-5 uzay arac\u0131, 15 Eyl\u00fcl 1968&#8217;de f\u0131rlat\u0131ld\u0131. Ay&#8217;\u0131n y\u00f6r\u00fcngesinde d\u00f6n\u00fcp D\u00fcnya&#8217;ya g\u00fcvenli \u015fekilde d\u00f6nen ilk uzay arac\u0131, Ay&#8217;a \u00e7\u0131karken g\u00fcvertesinde canl\u0131 varl\u0131klar\u0131 ta\u015f\u0131mas\u0131yla da tarihe ge\u00e7ti.<\/p>\n<p>Uzay arac\u0131, 21 Eyl\u00fcl\u2019de atmosfere girdi ve Hint Okyanusu\u2019na indi.<\/p>\n<p>Luna-17 i\u00e7in 19 \u015eubat 1969&#8217;da yap\u0131lan ilk f\u0131rlatma denemesi ba\u015far\u0131s\u0131z oldu ve arac\u0131 ta\u015f\u0131yan roket u\u00e7u\u015funun 52. saniyesinde patlad\u0131. \u0130kinci deneme, 10 Kas\u0131m 1970&#8217;de yap\u0131ld\u0131 ve Ay&#8217;\u0131n y\u00fczeyine ini\u015f ger\u00e7ekle\u015fti. Bu s\u0131rada 16 Temmuz 1969&#8217;da ABD, \u201cAy&#8217;a ilk insan ini\u015fini\u201d ba\u015fard\u0131.<br \/>Luna-17, d\u00fcnyadan kontrol edilen ilk otomatik kendinden tahrikli laboratuvara sahipti.<\/p>\n<p>Ruslar, bir \u00f6nceki Ay&#8217;a y\u00f6nelik uzay arac\u0131n\u0131 9 A\u011fustos 1976&#8217;da f\u0131rlatt\u0131. Luna-24 uzay arac\u0131, Ay&#8217;\u0131n y\u00fczeyine indikten sonra 2 metrelik derinlikten sondaj ile toprak elde etti.<\/p>\n<p>\u0130lk defa su izlerinin bulundu\u011fu 170 gram toprak ile ara\u00e7, D\u00fcnya&#8217;ya geri d\u00f6nd\u00fc. Ancak bilim insanlar\u0131, bu suyun Ay suyu oldu\u011funu kesinle\u015ftiremedi. Luna-24, SSCB&#8217;nin son Ay g\u00f6revi oldu. (AA)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Rusya, 1976\u2019dan bu yana ilk defa Ay\u2019a uzay arac\u0131 g\u00f6ndererek uzay yar\u0131\u015f\u0131nda tekrar avantaj sa\u011flamak istiyor.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":111709,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[13299,500,6920,212,13298],"class_list":["post-111708","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-aya","tag-insan","tag-sovyet","tag-uzay","tag-uzay-araci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111708","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=111708"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111708\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":111710,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/111708\/revisions\/111710"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/111709"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=111708"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=111708"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=111708"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}