{"id":11305,"date":"2022-07-21T02:51:04","date_gmt":"2022-07-21T02:51:04","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=11305"},"modified":"2022-07-21T02:51:04","modified_gmt":"2022-07-21T02:51:04","slug":"maymun-cicegi-virusu-kimleri-tehdit-ediyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=11305","title":{"rendered":"Maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc kimleri tehdit ediyor?"},"content":{"rendered":"<p><b>Covid-19 pandemisiyle birlikte \u2018maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc\u2019 tehdidi de artarak devam ediyor. Prof. Dr. Meral S\u00f6nmezo\u011flu , bu vir\u00fcs\u00fcn en \u00e7ok kimleri hedef ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/b><\/p>\n<p>Nisan 2022 Afrika&#8217;da endemik g\u00f6r\u00fclen maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc ilk kez Avrupa&#8217;da endemik oldu\u011fu Afrika d\u0131\u015f\u0131nda endemik olmayan \u00fclkelerde salg\u0131n potansiyeline ge\u00e7ti. Asl\u0131nda ilk kez 1950&#8217;li y\u0131llarda Danimarka&#8217;da izole edilen ve 1970&#8217;de bu vir\u00fcs\u00fcn hayvanlardaki varl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015f olan maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc bilinen en Afrika d\u0131\u015f\u0131ndaki ilk salg\u0131n\u0131n\u0131 2022&#8217;de yapt\u0131. Nisan 2022&#8217;den 4 Temmuz&#8217;a kadar, yani bug\u00fcne kadar 5783 vaka laboratuvar olarak do\u011frulanm\u0131\u015f. Bu do\u011frulanm\u0131\u015f vakalar\u0131n % 86&#8217;s\u0131 Avrupa \u00fclkelerinde. Esas olarak maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm oran\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. En fazla da Kongo&#8217;da g\u00f6r\u00fclen Bat\u0131 Afrika ve Kongo&#8217;da g\u00f6r\u00fclen iki t\u00fcr\u00fc var. Kongo&#8217;da g\u00f6r\u00fclen t\u00fcr\u00fc % 1 ile 5 aras\u0131nda \u00f6l\u00fcm oran\u0131na sahip. 5783 vakada bir tek vaka Nijerya&#8217;da baz\u0131 komplikasyonlar nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f. Genellikle kendi kendine iyile\u015fen ve kendini s\u0131n\u0131rlayan bir hastal\u0131k oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/21\/basliksiz-4.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>Prof. Dr. Meral S\u00f6nmezo\u011flu<\/p>\n<\/div>\n<p><b>Lezyonlara yak\u0131n temasla bula\u015f\u0131yor<\/b><\/p>\n<p>Maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc, temas ve b\u00fcy\u00fck damlac\u0131klar yoluyla damlac\u0131k maruziyeti ile solunum yoluyla bula\u015fabilir. \u0130nsandan insana bula\u015f deri lezyonlar\u0131ndan, v\u00fccut s\u0131v\u0131lar\u0131ndan temas veya solunum yoluyla olmaktad\u0131r. Vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn kulu\u00e7ka s\u00fcresi 5 g\u00fcnle 21 g\u00fcn aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fir. Kulu\u00e7ka s\u00fcresi bitince ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 ate\u015f, k\u0131r\u0131kl\u0131k, halsizlik ve daha sonra d\u00f6k\u00fcnt\u00fcler ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Su\u00e7i\u00e7e\u011finden daha b\u00fcy\u00fck ve belirgin olan bu d\u00f6k\u00fcnt\u00fclere temasla bula\u015f olu\u015fuyor. Yak\u0131n temas\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, bu lezyonlardaki s\u0131v\u0131lar\u0131n bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 y\u00fczeyler, havlulardan da insanlara hemen temasla bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6sterilmi\u015f. Ama esas olarak lezyonlara yak\u0131n temasla bula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n<p><b>Vakalar\u0131n y\u00fczde 99.5&#8217;i erkek<\/b><\/p>\n<p>Bu vir\u00fcs\u00fcn halen pandemik vir\u00fcs olarak bula\u015f\u0131 devam eden Covid-19 vir\u00fcs\u00fc ile ili\u015fkisi yoktur. Son salg\u0131n vakalar\u0131n y\u00fczde 99.5&#8217;unun erkek oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015f. Ve yine \u00e7o\u011fu vaka imm\u00fcn yetmezli\u011fi olan hastalar. Y\u00fczde 30 kadar\u0131 da HIV pozitif. 2022 salg\u0131n\u0131 daha \u00e7ok e\u015fcinsel erkeklerde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc ve yak\u0131n lezyonlar\u0131n ciltten temas ve cinsel temasla bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterilmi\u015f, klasik bilgilerde maymun \u00e7i\u00e7e\u011finin cinsel temasla bula\u015fmad\u0131\u011f\u0131 bilinirken bu son salg\u0131n cinsel temasla da bula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/20\/basliksiz-2-1.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><b>Hastal\u0131\u011f\u0131n belirtileri nelerdir?<\/b><\/p>\n<p>Ate\u015f, ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, kas a\u011fr\u0131lar\u0131, s\u0131rt a\u011fr\u0131s\u0131, lenf bezlerinde a\u011fr\u0131l\u0131 \u015fi\u015fmeler ve halsizlik belirtilerinden sonra ba\u015flayan deri d\u00f6k\u00fcnt\u00fcleri en \u00f6nemli belirtilerdir. D\u00f6k\u00fcnt\u00fcler \u00e7ok ka\u015f\u0131nt\u0131l\u0131 olabilir. \u0130\u00e7leri su dolu g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olu\u015fturup sonra a\u00e7\u0131larak ak\u0131nt\u0131l\u0131 yaraya d\u00f6n\u00fc\u015febilir. D\u00f6k\u00fcnt\u00fcleri \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131na benzer ama daha hafiftir. \u00c7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131 1980&#8217;de DS\u00d6 taraf\u0131ndan eradike edilen hastal\u0131k olarak duyurulmu\u015f ve a\u015f\u0131s\u0131 b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Hastal\u0131\u011f\u0131n klinik seyri, \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re daha hafif olmakla birlikte a\u015f\u0131lanmam\u0131\u015f ki\u015filerde, \u00e7ocuklarda, hamile kad\u0131nlarda ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 bask\u0131lanm\u0131\u015f ki\u015filerde daha a\u011f\u0131r ge\u00e7ebilir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/20\/basliksiz-3-1.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><b>A\u015f\u0131s\u0131 var m\u0131?<\/b><\/p>\n<p>Hastal\u0131\u011f\u0131n bilinen bir a\u015f\u0131s\u0131 var. Amerika&#8217;da bir s\u00fcre kullan\u0131lm\u0131\u015f ama daha sonra talep azl\u0131\u011f\u0131 nedeniyle \u00fcretilmemi\u015f. Bununla birlikte su\u00e7i\u00e7e\u011fi a\u015f\u0131s\u0131 olmu\u015f ve su\u00e7i\u00e7e\u011fi antikorlar\u0131 olan ki\u015filerin % 85 maymun \u00e7i\u00e7e\u011fine kar\u015f\u0131 koruyuculu\u011fu oldu\u011fu da g\u00f6sterilmi\u015f. O nedenle su\u00e7i\u00e7e\u011fi a\u015f\u0131s\u0131 olmayanlar\u0131n bu a\u015f\u0131y\u0131 olmas\u0131 da \u00f6neriliyor.<\/p>\n<p><b>Nas\u0131l korunmal\u0131?<\/b><\/p>\n<p>\u00d6ncelikle bu hastal\u0131\u011f\u0131n ya\u015fam kayb\u0131 oran\u0131n\u0131n \u00e7ok y\u00fcksek bir hastal\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilinmesi gerekiyor. Ancak bununla birlikte toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehdit etmeye ba\u015flamas\u0131 ve T\u00fcrkiye&#8217;de de bir vakaya tan\u0131 kondu\u011fu i\u00e7in korunma y\u00f6ntemlerini bilmek ve uygulamak \u00f6nemli. \u00d6ncelikle tan\u0131 konulmu\u015f ki\u015filerle yak\u0131n temastan ka\u00e7\u0131n\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Hastan\u0131n lezyonlar\u0131na temas etmemek, mutlaka koruyucu ekipman kullanmak ve hastan\u0131n lezyonlar\u0131yla temas etmi\u015f her t\u00fcrl\u00fc y\u00fczeyden de eldiven ya da k\u0131yafetlerle uzak durmak ve dezenfeksiyon uygulamak gerekiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Covid-19 pandemisiyle birlikte \u2018maymun \u00e7i\u00e7e\u011fi vir\u00fcs\u00fc\u2019 tehdidi de artarak devam ediyor. Prof. Dr. Meral S\u00f6nmezo\u011flu , bu vir\u00fcs\u00fcn en \u00e7ok kimleri &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11306,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[3231,164,3230,175,945],"class_list":["post-11305","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-hastaligin","tag-maymun-cicegi","tag-temas","tag-vaka","tag-virusu"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11305","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=11305"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11305\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11307,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/11305\/revisions\/11307"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/11306"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=11305"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=11305"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=11305"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}