{"id":113896,"date":"2023-08-16T12:21:05","date_gmt":"2023-08-16T12:21:05","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=113896"},"modified":"2023-08-16T12:21:05","modified_gmt":"2023-08-16T12:21:05","slug":"cilo-buzullarinin-erimesi-sonucu-buzul-golu-genisledi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=113896","title":{"rendered":"Cilo buzullar\u0131n\u0131n erimesi sonucu buzul g\u00f6l\u00fc geni\u015fledi"},"content":{"rendered":"<p>Hakkari ve Y\u00fcksekova aras\u0131ndaki Cilo Da\u011flar\u0131\u2019nda yer alan T\u00fcrkiye\u2019nin en b\u00fcy\u00fck vadi buzulunun bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc artan s\u0131cakl\u0131klar nedeniyle eridi. \u0130ki y\u0131l \u00f6nce \u201ckesin korunacak hassas alan\u201d kapsam\u0131na al\u0131nan, son senelerde yerli ve yabanc\u0131 turistlerin ilgi g\u00f6sterdi\u011fi buzul alan\u0131ndaki par\u00e7alanmalar ile buzul g\u00f6l\u00fcndeki geni\u015fleme, dikkati \u00e7eken boyutlara ula\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>B\u00f6lgeyi ziyaret ederek bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fcten bilim insanlar\u0131, \u00e7atlaklar\u0131n derinle\u015fti\u011fi, alt taraf\u0131nda b\u00fcy\u00fck bo\u015fluklar\u0131n olu\u015ftu\u011fu buzullar\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131k\u0131lmamas\u0131 uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n<p>Hakkari \u00dcniversitesi M\u00fchendislik Fak\u00fcltesi \u00f6\u011fretim \u00fcyesi, yer ve deniz bilimci Prof. Dr. Mehmet Nuri Bodur, buzulla\u015fma s\u00fcrecinin 2 milyon y\u0131l \u00f6ncesine dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<p><strong>\u201cTARIMSAL VE HAYVANSAL FAAL\u0130YETLER\u0130 ETK\u0130LEYEB\u0130L\u0130R\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Buzulla\u015fman\u0131n belirli aral\u0131klarla kesintiye u\u011frayarak erime s\u00fcre\u00e7lerinin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Bodur, bu durumun sanayi devrimiyle daha da h\u0131zland\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131.<\/p>\n<p>Bodur, \u201cSon 10 y\u0131ll\u0131k d\u00f6neme bakacak olursak t\u00fcm d\u00fcnyadaki buzullarda erime s\u00fcrecinin h\u0131zland\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu h\u0131zlanman\u0131n en belirgin \u00f6rne\u011fini de Hakkari\u2019deki Cilo Da\u011flar\u0131\u2019nda bulunan buzullarda ve buzul g\u00f6llerinde a\u00e7\u0131k \u015fekilde g\u00f6rebiliyoruz\u201d dedi.<\/p>\n<p>Kentteki 12 y\u0131ll\u0131k g\u00f6rev s\u00fcresince hem da\u011fc\u0131l\u0131k hem de bilimsel g\u00f6zlem i\u00e7in buzul b\u00f6lgesine defalarca gitti\u011fini ifade eden Bodur, yapt\u0131klar\u0131 g\u00f6zlemlerde buzullarda ciddi erimelerin oldu\u011funu, buzul gerilemesinin meydana geldi\u011fini, erime sonucunda buzul g\u00f6l\u00fcn\u00fcn hacimsel olarak b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tespit ettiklerini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Erimeler sonucu b\u00f6lgede ta\u015fk\u0131nlar\u0131n olabilece\u011fini, lokal olarak ekosistemde \u00f6nemli bozulmalar\u0131n ve de\u011fi\u015fimlerin meydana gelebilece\u011fini kaydeden Bodur, \u201cB\u00f6lge a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda birtak\u0131m tar\u0131msal, hayvansal faaliyetlerin azalmas\u0131na neden olabilecek bir durumu ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131 s\u00f6z konusu olabilir. Bu durumun b\u00f6lgede iklimsel birtak\u0131m de\u011fi\u015fikliklere de neden olabilece\u011fini s\u00f6ylememiz m\u00fcmk\u00fcn\u201d de\u011ferlendirmesinde bulundu.<\/p>\n<p>\u00d6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fini belirten Bodur, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n<p>\u201cDo\u011fa sporlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda da \u00e7ok zengin bir co\u011frafya ve bu zenginli\u011fi t\u00fcm \u00fclkeye, d\u00fcnyaya tan\u0131tmak i\u00e7in \u00e7e\u015fitli etkinlikler yapmak gerekir ama bu etkinlikleri yaparken, do\u011faya zarar vermeden, do\u011fay\u0131 kirletmeden, do\u011fan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 unsurlar\u0131 yok etmeden, insan yarar\u0131na olu\u015fturdu\u011fu yap\u0131y\u0131 bozmadan turistlik ama\u00e7l\u0131 gezilebilir. Bunun i\u00e7in mutlaka koruyucu \u00f6nemlerin al\u0131nmas\u0131 laz\u0131m. Aksi halde b\u00f6lgenin hem kirlilik hem ekosistem hem mikroklima a\u00e7\u0131s\u0131ndan birtak\u0131m de\u011fi\u015fikliklere u\u011framas\u0131yla zararl\u0131 hale gelebilece\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. Do\u011fa bize sundu\u011fu nimetleri iyi kullanmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcrse bu nimetleri elimizden geri al\u0131r. \u0130nsanlar gidip gezebilir, g\u00f6rebilir, foto\u011fraf \u00e7ekebilir ama gidip de buzullar\u0131n \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcmeleri, o \u00e7atlaklar\u0131n, k\u0131r\u0131klar\u0131n kenarlar\u0131nda zaman ge\u00e7irmeleri \u00e7ok b\u00fcy\u00fck tehlike.\u201d<\/p>\n<p><strong>\u201cBUZULLARIN \u00dcZER\u0130NE \u00c7IKILMAMASI LAZIM\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Buzul alan\u0131nda g\u00f6r\u00fclebilen ve g\u00f6r\u00fcnmeyen \u201ck\u0131lcal \u00e7atlaklar\u201d\u0131n bir anda ayr\u0131\u015fmalara ve daha b\u00fcy\u00fck par\u00e7alanmalara neden olabilece\u011fine i\u015faret eden Bodur, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n<p>\u201cBu buzullar g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi durmuyor. Erimeden dolay\u0131 buzullar\u0131n taban\u0131nda birtak\u0131m bo\u015fluklar, bu bo\u015fluklardan dolay\u0131 \u00fcst katmanlarda \u00e7\u00f6kmeler, \u00e7atlaklar ve yar\u0131klar olu\u015fuyor. Bu durum, insanlar\u0131n gezintisi esnas\u0131nda meydana gelmesi b\u00fcy\u00fck tehlike arz ediyor. Kesinlikle buzullar\u0131n, buzul gibi g\u00f6r\u00fcnen kar k\u00fctlelerinin \u00fczerine \u00e7\u0131k\u0131lmamas\u0131 laz\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar\u0131n altlar\u0131 erimeden dolay\u0131 bo\u015fluklarla dolu.\u201d<\/p>\n<p>Bodur, k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya ba\u011fl\u0131 olarak Cilo Da\u011flar\u0131\u2019ndaki buzullar\u0131daki erimeye ba\u011fl\u0131 oalarak buzul g\u00f6l\u00fcndeki geni\u015flemenin uydu kay\u0131tlar\u0131nda da g\u00f6r\u00fclebildi\u011fini ifada etti.<\/p>\n<p>K\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n etkilerinin \u00f6zellikle son 5 y\u0131lda daha da artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Bodur, \u201cErimenin \u00e7ok net \u015fekilde h\u0131zland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliyoruz. Buzul alan\u0131 son 10 y\u0131lda hacimsel olarak y\u00fczde 20-30\u2019a yak\u0131n daralm\u0131\u015f ama eteklerinde olu\u015fan buzul g\u00f6llerinde ise hacimsel olarak b\u00fcy\u00fcmeler meydana gelmi\u015f ve geni\u015flemi\u015f\u201d dedi. (AA)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hakkari&#8217;de Cilo Da\u011flar\u0131&#8217;nda k\u00fcresel \u0131s\u0131nma sonucu yok olma riski alt\u0131ndaki buzullar\u0131n h\u0131zla erimesiyle buzul g\u00f6l\u00fcn\u00fcn geni\u015fledi\u011fi bildirildi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":113897,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[541,13428,8898,233,8975],"class_list":["post-113896","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasam","tag-alan","tag-bodur","tag-buzul","tag-doga","tag-erime"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/113896","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=113896"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/113896\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":113898,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/113896\/revisions\/113898"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/113897"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=113896"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=113896"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=113896"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}