{"id":120642,"date":"2023-08-29T14:05:14","date_gmt":"2023-08-29T14:05:14","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=120642"},"modified":"2023-08-29T14:05:14","modified_gmt":"2023-08-29T14:05:14","slug":"dso-acikladi-insan-omru-23-yil-daha-uzayabilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=120642","title":{"rendered":"DS\u00d6 a\u00e7\u0131klad\u0131: \u0130nsan \u00f6mr\u00fc 2,3 y\u0131l daha uzayabilir"},"content":{"rendered":"<p>Chicago \u00dcniversitesi Enerji Politikas\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc (EPIC) taraf\u0131ndan yay\u0131mlanan Hava Kalitesi Ya\u015fam Endeksi (AQLI) raporunda, hava kirlili\u011finin insan \u00f6mr\u00fcne etkileri incelendi. Raporda, t\u00fcm \u00fclkelerin DS\u00d6\u2019n\u00fcn hava kirlili\u011fi standartlar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamas\u0131yla ortalama insan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn 2,3 y\u0131l uzayabilece\u011fi; bunun, d\u00fcnya n\u00fcfusuna 17,8 milyar ya\u015fam y\u0131l\u0131 ekleyebilece\u011fi aktar\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Hava kirlili\u011finin insan ya\u015fam\u0131na y\u00f6nelik en b\u00fcy\u00fck d\u0131\u015f tehdit olmaya devam etti\u011fi vurgulanan raporda, bunun en fazla G\u00fcney Asya\u2019da \u00f6l\u00fcmlere neden oldu\u011fu ifade edildi.<\/p>\n<p>Raporda Banglade\u015f, Hindistan, Nepal ve Pakistan\u2019da mevcut kirlilik seviyesinin devam etmesinin buralardaki insan \u00f6mr\u00fcn\u00fc ortalama 5 y\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcrebilece\u011fine dikkat \u00e7ekildi.<\/p>\n<p><b>D\u00dcNYADAK\u0130 K\u0130RL\u0130L\u0130K ARTI\u015eININ Y\u00dcZDE 59\u2019U H\u0130ND\u0130STAN KAYNAKLI<\/b><\/p>\n<p>Raporda, 2013 y\u0131l\u0131ndan bu yana d\u00fcnyadaki kirlilik art\u0131\u015f\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 59\u2019unun tek ba\u015f\u0131na Hindistan\u2019dan kaynakland\u0131\u011f\u0131 bilgisi payla\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Yeni Delhi\u2019deki hava kirlili\u011finin DS\u00d6\u2019n\u00fcn y\u0131ll\u0131k standartlar\u0131na uygun olmas\u0131n\u0131n, Delhi sakinlerinin ortalama 11,9 y\u0131l daha uzun ya\u015famas\u0131na imkan sa\u011flayabilece\u011fi kaydedildi.<\/p>\n<p>DS\u00d6\u2019n\u00fcn belirledi\u011fi s\u0131n\u0131rdan alt\u0131 kat fazla kirlili\u011fin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00c7in\u2019in ise 2013\u2019ten bu yana hava kirlili\u011fini y\u00fczde 42,3 azaltt\u0131\u011f\u0131 ve b\u00f6ylelikle vatanda\u015flar\u0131n\u0131n 2,2 y\u0131l daha uzun ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilece\u011fi belirtildi.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan raporda, Afrika \u00fclkelerinden Kongo Demokratik Cumhuriyeti, Ruanda, Burundi ve Kongo Cumhuriyeti\u2019nin d\u00fcnyan\u0131n hava kirlili\u011fi en y\u00fcksek 10 \u00fclkesi aras\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 belirtilirken Asya ve Afrika\u2019n\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesinde hava kirlili\u011fiyle m\u00fccadele edecek altyap\u0131n\u0131n bulunmamas\u0131na i\u015faret edildi.<\/p>\n<p>ABD\u2019de Temiz Hava Yasas\u0131\u2019n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdi\u011fi 1970\u2019e g\u00f6re bug\u00fcn hava kirlili\u011finin y\u00fczde 64,9 d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc; bu sebeple \u00fclkedeki ortalama ya\u015fam s\u00fcresinin 1,4 y\u0131l uzad\u0131\u011f\u0131 ifade edildi.<br \/>1998\u2019e g\u00f6re y\u00fczde 23,5 daha az hava kirlili\u011finin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Avrupa\u2019da ise ortalama ya\u015fam s\u00fcresinin yakla\u015f\u0131k 4,5 ay artt\u0131\u011f\u0131 kaydedildi.<\/p>\n<p>AQLI kurucusu Profes\u00f6r Michael Greenstone da yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, hava kirlili\u011finin d\u00fcnyadaki ortalama ya\u015fam s\u00fcresi \u00fczerindeki etkisinin d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn Banglade\u015f, Hindistan, Pakistan, \u00c7in, Nijerya ve Endonezya kaynakl\u0131 oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n<p>Greenstone, bu alt\u0131 \u00fclkedeki insanlar\u0131n soluduklar\u0131 havan\u0131n hayatlar\u0131ndan 1 ila 6 y\u0131ldan fazla \u00e7ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetti. (AA)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn (DS\u00d6) hava kirlili\u011fi standard\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 halinde, ortalama insan \u00f6mr\u00fcn\u00fcn 2,3 y\u0131l uzayabilece\u011fi belirtildi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":120643,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[519,5880,1235,2799,2425],"class_list":["post-120642","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-hava","tag-kirliligi","tag-ortalama","tag-raporda","tag-yasam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120642","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=120642"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120642\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":120644,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/120642\/revisions\/120644"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/120643"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=120642"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=120642"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=120642"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}