{"id":12655,"date":"2022-07-23T08:36:04","date_gmt":"2022-07-23T08:36:04","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=12655"},"modified":"2022-07-23T08:36:04","modified_gmt":"2022-07-23T08:36:04","slug":"ormanda-gida-arayanlar-dikkat-zoonotik-hastaliklari-artiriyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=12655","title":{"rendered":"Ormanda g\u0131da arayanlar dikkat: Zoonotik hastal\u0131klar\u0131 art\u0131r\u0131yor"},"content":{"rendered":"<p><b>Ankara \u00dcniversitesi Veteriner Fak\u00fcltesi Mikrobiyoloji Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Hakan Yard\u0131mc\u0131, g\u0131da ihtiyac\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n insanlar\u0131n ormanlara daha s\u0131k girmesine, bunun da hayvanlardan insana bula\u015fan hastal\u0131klar\u0131n artmas\u0131na neden oldu\u011funu s\u00f6yledi. Yard\u0131mc\u0131, erken uyar\u0131 sistemleri kurularak, ormandaki riskli b\u00f6lgelere insanlar\u0131n girmesinin engellenmesi ve yeme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ile ilgili baz\u0131 \u015feylerin de\u011fi\u015ftirilmesi gerekti\u011fini belirtti.<\/b><\/p>\n<p>Ankara \u00dcniversitesi Veteriner Fak\u00fcltesi Mikrobiyoloji Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Hakan Yard\u0131mc\u0131, insanlara bula\u015fan enfeksiyon hastal\u0131klar\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 60\u2019\u0131n\u0131n hayvanlardan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n<p>Yard\u0131mc\u0131, D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn (DS\u00d6) Afrika\u2019da yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda son 10 y\u0131lda zoonotik hastal\u0131klar\u0131n (hayvanlardan insanlara bula\u015fan hastal\u0131klar) y\u00fczde 63 oran\u0131nda artt\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlendi\u011fine dikkat \u00e7ekerek \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n<p>\u201c\u00d6zellikle son 1 y\u0131l i\u00e7erisinde de bu art\u0131\u015f y\u00fczde 50 oran\u0131nda olmu\u015f. Hastal\u0131klara bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman bunlar\u0131n \u00e7o\u011funun ebola, baz\u0131 kanamal\u0131 vir\u00fcs hastal\u0131klar\u0131, \u015farbon da dahil olmak \u00fczere birtak\u0131m hastal\u0131klar oldu\u011funu biliyoruz. Bunun nedenlerine de bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; Afrika n\u00fcfusun en \u00e7ok artt\u0131\u011f\u0131 k\u0131tad\u0131r.<\/p>\n<p>Bunun sonucunda da \u015fehirle\u015fme \u00e7ok fazla oluyor. \u015eehirle\u015fme fazla olunca ormanlara giriliyor. N\u00fcfus artt\u0131k\u00e7a a\u00e7l\u0131k fazla oluyor. \u0130nsanlar g\u0131dalara ula\u015fabilmek i\u00e7in ormanlarda normalde temas edemeyece\u011fi hayvanlarla temas etmeye, hatta bunlar\u0131 yemeye ba\u015fl\u0131yorlar.<\/p>\n<p>Bu da yaban hayat\u0131nda normalde insan\u0131n kar\u015f\u0131la\u015fmayaca\u011f\u0131 vir\u00fcslerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131p, bunlar\u0131n insanda evrilmesi ve yeni hastal\u0131klar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na neden oluyor. Bunlar da zoonotik hastal\u0131klar oluyor.\u201d<\/p>\n<p><strong>\u2018TEK SA\u011eLIK S\u0130STEM\u0130\u2019<\/strong><\/p>\n<p>Yard\u0131mc\u0131, DS\u00d6 ve\u00a0di\u011fer kurulu\u015flar\u0131n bir araya gelerek \u2018tek sa\u011fl\u0131k\u2019\u00a0sisteminin kurulmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma ba\u015flatt\u0131klar\u0131n\u0131, T\u00fcrkiye\u2019de\u00a0de hem Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 hem de Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu konuda i\u015f birli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 dile getirdi.<\/p>\n<p>Yard\u0131mc\u0131, \u2018tek sa\u011fl\u0131k\u2019 kavram\u0131n\u0131n yerel, \u00fclkesel ve d\u00fcnya boyutunda hayvan, insan ve \u00e7evre ile ilgili olan her \u015feyin sa\u011fl\u0131kl\u0131 hale getirilmesi i\u00e7in i\u015f birli\u011fini \u00f6ng\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcne vurgu yaparak, \u201cMerkezde insan hekimi ve veteriner hekimi olmak \u00fczere i\u015f birli\u011fiyle sonu\u00e7 elde etmeyi hedefleyen bir kavram. \u015eehirle\u015fme, g\u00f6\u00e7ler ve bunlar beraberinde ekosistemi de etkiliyor. \u00d6rne\u011fin, orman\u0131n i\u00e7erisinden bir yol a\u00e7\u0131l\u0131yor. Orman\u0131n yap\u0131s\u0131 bozuluyor. Ama ayn\u0131 zamanda orman\u0131n i\u00e7erisine de giriliyor. Bu sadece T\u00fcrkiye\u2019de de\u011fil, Afrika\u2019da da, Amazonlar\u2019da da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bunun sonucunda \u00f6zellikle son d\u00f6nemde Rusya-Ukrayna sava\u015f\u0131ndan sonra belirginle\u015fen bir g\u0131da krizi de mevcut. G\u0131da krizi di\u011ferleriyle birle\u015ferek, durumu iyice vahim hale getirdi\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u2018HEPS\u0130NDE B\u0130R HAYVAN \u0130SM\u0130 VAR\u2019<\/strong><\/p>\n<p>Prof. Dr. Yard\u0131mc\u0131, orman yang\u0131nlar\u0131 ve sel felaketlerinin etkilerine de dikkat \u00e7ekerek, \u201c\u00d6rne\u011fin orman\u0131n yanmas\u0131 orada ba\u015fka bir yap\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131d\u0131r. Orman yan\u0131nca geride \u00e7al\u0131lar kal\u0131yor ve buraya fareler geliyor. Fareler de\u011fi\u015fik hastal\u0131klar\u0131 ta\u015f\u0131yorlar. Ormanlar\u0131n tahrip edilmesi sonucunda meydana gelen yap\u0131ya kemirgenler, fareler gelerek, de\u011fi\u015fik hastal\u0131klar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na da neden olabiliyorlar.<\/p>\n<p>Bu nedenle \u2018tek sa\u011fl\u0131k\u2019 sistemi; anlatt\u0131\u011f\u0131m \u015fekilde merkeze insan, hekim, veteriner hekim koyarak di\u011fer meslek gruplar\u0131yla birlikte bir sistem kurulmas\u0131 gerekiyor. Bu kavram \u00fczerinden sistem kurulmas\u0131 gerekiyor. Covid-19 pandemisi, hatta daha \u00f6nceki hastal\u0131klar\u0131 da sayabiliriz; ku\u015f gribi, influenza, domuz gribi hepsinde bir hayvan ismi dile getiriyoruz.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki bunlar sadece hastanede insan hekimlerinin \u00e7\u00f6zebilece\u011fi bir durum de\u011fil. Dolay\u0131s\u0131yla \u2018tek sa\u011fl\u0131k\u2019\u00a0konusunun kavram\u0131 \u00e7ok geni\u015f. Bununla ilgili veteriner hekimlerinin \u00e7ok fazla\u00a0a\u00e7\u0131klamalar\u0131 vard\u0131. \u00d6zellikle Covid-19 pandemisi ortaya \u00e7\u0131k\u0131ktan sonra bu konunun insan hekimi, hayvan hekimi yani veteriner hekim ile ayn\u0131 zamanda \u00e7evreyle ilgili olan unsurlar\u0131n konusu oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u201d\u00a0diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p>Prof. Dr. Yard\u0131mc\u0131, ayr\u0131ca\u00a0erken uyar\u0131 sistemlerinin kurularak, ormandaki riskli b\u00f6lgelere insanlar\u0131n girmesinin engellenmesi\u00a0ve yeme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ile ilgili baz\u0131 \u015feylerin de\u011fi\u015ftirilmesi gerekti\u011fini kaydetti. (DHA)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ankara \u00dcniversitesi Veteriner Fak\u00fcltesi Mikrobiyoloji Anabilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Hakan Yard\u0131mc\u0131, g\u0131da ihtiyac\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n insanlar\u0131n &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":12656,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[244,1239,500,539,3532],"class_list":["post-12655","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-hayvan","tag-hekim","tag-insan","tag-orman","tag-yardimci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12655","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=12655"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12655\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12657,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/12655\/revisions\/12657"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/12656"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=12655"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=12655"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=12655"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}