{"id":13057,"date":"2022-07-24T02:21:04","date_gmt":"2022-07-24T02:21:04","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=13057"},"modified":"2022-07-24T02:21:04","modified_gmt":"2022-07-24T02:21:04","slug":"kalkinma-ekonomisti-bartu-soral-turkiye-uretim-krizi-yasiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=13057","title":{"rendered":"Kalk\u0131nma Ekonomisti Bartu Soral: T\u00fcrkiye \u00fcretim krizi ya\u015f\u0131yor"},"content":{"rendered":"<p><b>\u00dcretimi art\u0131rmadan krizden \u00e7\u0131k\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Bartu Soral, d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu sekt\u00f6rlerde yat\u0131r\u0131mlar\u0131n bir an \u00f6nce yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini vurgulad\u0131.<\/b><\/p>\n<p>Enflasyondaki art\u0131\u015fla birlikte T\u00fcrk Liras\u0131&#8217;ndaki erimenin engellenememesi, g\u00f6zleri ekonomi y\u00f6netimine \u00e7eviriyor. Ba\u015fta ABD olmak \u00fczere merkez bankalar\u0131n\u0131n faiz art\u0131\u015flar\u0131 h\u0131zland\u0131r\u0131l\u0131rken, iktidar\u0131n bu noktada ne yapaca\u011f\u0131 merak ediliyor. T\u00fcrkiye&#8217;nin sorununun faiz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Kalk\u0131nma Ekonomisti ve Birle\u015fmi\u015f Milletler Kalk\u0131nma Program\u0131 eski M\u00fcd\u00fcr\u00fc Bartu Soral, pek \u00e7ok sorunun bir arada oldu\u011funu, bunlar\u0131n sadece faizle \u00e7\u00f6z\u00fclemeyece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p><strong>KEYF\u0130N\u0130 BEKLEYEMEZ<\/strong><\/p>\n<p>Bir \u00fcretim krizi ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Soral, d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu sekt\u00f6rlerde yat\u0131r\u0131mlar\u0131n bir an \u00f6nce yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini kaydetti.<\/p>\n<p>Soral, \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn keyfini bekleyecek durumda de\u011fil. Biz bu filmi bir kere daha, siyah beyaz seyretmi\u015ftik. 1923&#8217;te ba\u015flad\u0131 film, 1930&#8217;a geldi\u011fimizde bakt\u0131 ki Mustafa Kemal Atat\u00fcrk \u00f6zel sekt\u00f6r yat\u0131r\u0131m yapm\u0131yor, oysa T\u00fcrkiye&#8217;nin \u00e7ok acil fabrikalara ihtiyac\u0131 var, ad\u0131m at\u0131ld\u0131. \u00dcretmek, d\u0131\u015f al\u0131m\u0131 durdurmak zorundayd\u0131. 10 y\u0131lda, 1930&#8217;dan 1940&#8217;a kadar 44 fabrika kuruldu\u201d dedi. Petrokimya sekt\u00f6r\u00fcnden \u00f6rnek veren Soral, \u201cT\u00dcPRA\u015e&#8217;\u0131, Petkim&#8217;i, Petrol Ofisi&#8217;ni Devlet Planlama Te\u015fkilat\u0131 1960&#8217;larda entegre bir sistem olarak planlad\u0131, yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131 yapt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc petrokimyan\u0131n hammaddesi naftad\u0131r. Petrokimya naftay\u0131 1&#8217;e al\u0131r, i\u015fler 5&#8217;e satar. Yani k\u00e2rl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok y\u00fcksek bir sekt\u00f6r\u201d dedi.<\/p>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/23\/07bartusoral.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>Bartu Soral<\/p>\n<\/div>\n<p><b>Teknoloji \u00fcretecek beyinler yeti\u015ftirilmiyor<\/b><\/p>\n<p>PISA&#8217;da 50&#8217;nci s\u0131rada olan ve d\u00fcnyan\u0131n ilk 500 \u00fcniversitesinde okulu olmayan T\u00fcrkiye&#8217;nin bir e\u011fitim sorunu oldu\u011funu s\u00f6yleyen Bartu Soral, teknoloji \u00fcretecek beyinlerin yeti\u015ftirilmedi\u011fini belirtti. T\u00fcrkiye&#8217;nin emek yo\u011fun sekt\u00f6rlerde d\u0131\u015f ticarette k\u00e2r etti\u011fini ifade eden Soral, \u201cTeknoloji a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 kapatmadan istersen faizi bin baz puan art\u0131r, sonu\u00e7 de\u011fi\u015fmez\u201d dedi. T\u00fcrkiye&#8217;nin bir yol haritas\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da kaydeden Soral, \u201c\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 5-10 y\u0131lda hangi sekt\u00f6rlerde b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel rekabete girece\u011fiz? Ba\u015f\u0131 kesik tavuk gibi y\u00f6netilen bir ekonomi\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/23\/07manset.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>Mustafa Kemal Atat\u00fcrk S\u00fcmerbank Basma Fabrikas\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 sonras\u0131 fabrikay\u0131 gezerken. 09.10.1937<\/p>\n<\/div>\n<p><b>Atat\u00fcrk planlama akl\u0131yla hareket etti<\/b><\/p>\n<p>Neoliberalizmin T\u00fcrkiye&#8217;yi 1980&#8217;den beri teslim ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden Bartu Soral, kamu kurumlar\u0131n\u0131n \u00e7ok uluslu \u015firketlere sat\u0131lmas\u0131n\u0131n dayat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. \u201cEkonomi dedi\u011fimiz \u015fey, k\u0131t kaynaklar\u0131n do\u011fru kaynaklara y\u00f6nlendirilmesidir\u201d diyen Soral, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 12 ayda d\u0131\u015f borca 180 milyar dolar\u0131 anapara ve faiz, 40 milyar dolar da cari a\u00e7\u0131k olmak \u00fczere 220 milyar dolar \u00f6denece\u011fini hat\u0131rlatarak, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu: Bu kadar d\u0131\u015f bor\u00e7 ald\u0131n\u0131z. Peki, bu d\u0131\u015f borcu yaratan tesisleri neden yapmad\u0131n\u0131z, ithalata engel olmad\u0131n\u0131z? Kendisini Amerika&#8217;n\u0131n neoliberalizmine kapt\u0131rmayan planlama akl\u0131 ne yapar? Atat\u00fcrk i\u015fte onu yapt\u0131.\u201d<\/p>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/23\/24szt01_ank_izm_ara.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><strong>T\u00dcRK\u0130YE&#8217;N\u0130N EKONOM\u0130S\u0130N\u0130 FABR\u0130KALARLA \u015eAHA KALDIRDI<\/strong><br \/>Atat\u00fcrk, demirden \u015fekere, tekstilden \u00e7imentoya kadar her sanayi dal\u0131nda \u00e7ok say\u0131da fabrika yapt\u0131rd\u0131. Pek \u00e7ok alanda \u00fclkenin d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bitirdi. T\u00fcrkiye&#8217;nin ekonomisini \u015faha kald\u0131rd\u0131.<\/p>\n<\/div>\n<p><b>10 y\u0131lda 450 milyar dolar gitti<\/b><\/p>\n<p>T\u00dcPRA\u015e, Petkim ve Petrol Ofisi&#8217;nin aras\u0131ndaki entegre sistemin \u00f6nce par\u00e7aland\u0131\u011f\u0131n\u0131, sonra \u00f6zelle\u015ftirildi\u011fini anlatan Bartu Soral, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu: \u201cM\u00fckemmel bir i\u015fletme modeliyle kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kacak dendi. Sonu\u00e7, Petkim \u00f6zelle\u015ftirilirken ne kadar \u00fcretim yap\u0131yorsa bug\u00fcnk\u00fc art\u0131\u015f\u0131 y\u00fczde 5 ve i\u00e7 piyasan\u0131n petrokimya ihtiyac\u0131n\u0131n sadece y\u00fczde 15&#8217;ini kar\u015f\u0131layabiliyor. Bu sebeple enerjiden sonra T\u00fcrkiye&#8217;nin en b\u00fcy\u00fck ithalat\u0131 petrokimyayad\u0131r. 10 y\u0131lda 450 milyar dolar toplam \u00f6deme yap\u0131ld\u0131.\u201d<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/23\/07petrokimya.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><b>Y\u00fczlerce fabrika, milyonlarca metrekare arazi sat\u0131ld\u0131<\/b><\/p>\n<p>1986&#8217;da ba\u015flayan \u00f6zelle\u015ftirmeler, 2002 y\u0131l\u0131nda h\u0131zland\u0131. AKP&#8217;nin iktidara geldi\u011fi tarihe kadar sadece 8 milyar dolarl\u0131k \u00f6zelle\u015ftirme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ancak AKP iktidarlar\u0131 d\u00f6neminde T\u00fcrkiye&#8217;nin en de\u011ferli fabrikalar\u0131 birer birer elden \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. 2002-2022 aras\u0131ndaki AKP h\u00fck\u00fcmetleri d\u00f6neminde toplam \u00f6zelle\u015ftirme miktar\u0131 63 milyar dolar\u0131 ge\u00e7ti. Y\u00fczlerce fabrika, sanayi tesisi, maden oca\u011f\u0131, liman, baraj ve k\u00f6m\u00fcr santrali sat\u0131ld\u0131. Bu d\u00f6nemde sadece fabrikalar \u00f6zelle\u015ftirilmedi. Ayn\u0131 zamanda en de\u011ferli araziler de \u00f6zelle\u015ftirmelerden pay\u0131na d\u00fc\u015feni ald\u0131. Son 20 y\u0131lda en az 300 milyon metrekare Hazine arazisi de ayn\u0131 \u015fekilde \u00f6zelle\u015ftirildi. Kamunun elinde \u00e7ok az kurum kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, AKP son d\u00f6nemde Ege ve Akdeniz k\u0131y\u0131lar\u0131ndaki de\u011ferli Hazine arazilerini de sat\u0131\u015fa \u00e7\u0131kararak kaynak yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p><b>ATAT\u00dcRK YAPTI<\/b><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/23\/1-scaled.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><br \/><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/23\/2-scaled.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcretimi art\u0131rmadan krizden \u00e7\u0131k\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Bartu Soral, d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu sekt\u00f6rlerde yat\u0131r\u0131mlar\u0131n bir an \u00f6nce yap\u0131lmas\u0131 &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":13058,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[2667,493,840,1837,87],"class_list":["post-13057","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi","tag-dis","tag-fabrika","tag-milyar-dolar","tag-sektor","tag-turk"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13057","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=13057"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13057\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":13059,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/13057\/revisions\/13059"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/13058"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=13057"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=13057"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=13057"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}