{"id":19523,"date":"2022-08-08T13:24:04","date_gmt":"2022-08-08T13:24:04","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=19523"},"modified":"2022-08-08T13:24:04","modified_gmt":"2022-08-08T13:24:04","slug":"beynimizin-7-buyuk-dusmani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=19523","title":{"rendered":"Beynimizin 7 b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman\u0131"},"content":{"rendered":"<p><b>Prof. Dr. Derya Ulud\u00fcz, \u201cGenel v\u00fccut sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in beynimize de iyi bakmal\u0131y\u0131z. Ancak nas\u0131l bakmam\u0131z gerekti\u011fini genellikle bilmiyor ya da ihmal ediyoruz. Oysa sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir beyne sahip olman\u0131n en \u00f6nemli yolu ona zarar veren d\u00fc\u015fmanlar\u0131 tan\u0131y\u0131p, \u00f6nlem almaktan ge\u00e7iyor\u201d dedi.<\/b><\/p>\n<p><strong>Beynimiz<\/strong>, g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda \u00e7o\u011fu zaman fark\u0131nda oldu\u011fumuz ya da olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z her \u015feyden etkileniyor. Bu durum da depresyondan dikkat eksikli\u011fine, \u00f6\u011frenme g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fcnden unutkanl\u0131\u011fa kadar bir\u00e7ok ciddi sorunla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalma riskimizi art\u0131r\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 korumak i\u00e7in de \u00e7aba harcamam\u0131z gerekti\u011fini belirten N\u00f6roloji Uzman\u0131 Prof. Dr. Derya Ulud\u00fcz, bu hayati organa zarar veren etkenleri ve onlarla ba\u015fa \u00e7\u0131kma yollar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ralad\u0131\u2026<\/p>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/05\/07derya-doktor-hsonu.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>Prof. Dr. Derya Ulud\u00fcz<\/p>\n<\/div>\n<p><b>\u0130nflamasyon<\/b><\/p>\n<p>\u0130nflamasyon yani iltihaplanma asl\u0131nda herkeste meydana gelen ve ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin v\u00fccudu \u00e7e\u015fitli hastal\u0131k veya yaralanmalara kar\u015f\u0131 korumak amac\u0131yla olu\u015fturdu\u011fu bir tepkidir. Ancak uzun d\u00f6nemli inflamasyon kronik hastal\u0131klar\u0131n geli\u015fiminde \u00f6nemli bir nedendir. Kronik inflamasyon, a\u015f\u0131r\u0131 kalori t\u00fcketimi, y\u00fcksek kan \u015fekeri seviyeleri ve oksidatif stresin neden oldu\u011fu h\u00fccresel stres ve i\u015flev bozuklu\u011fu ile tetiklenebilir. Bir kez tetiklendi\u011finde, y\u0131llarca hatta on y\u0131llarca fark edilmeden v\u00fccuda ciddi zararlar verebilir ve kalp, kanser, diyabet, inme, Alzheimer gibi bir\u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131 tetikler. \u00c7ok g\u00f6ze \u00e7arpmasa da d\u00fcnyada \u00f6l\u00fcmlerin y\u00fczde 60&#8217;\u0131n\u0131n sebebi inflamasyon ile ili\u015fkili rahats\u0131zl\u0131klard\u0131r. Neyse ki do\u011fru tedaviler uyguland\u0131\u011f\u0131nda v\u00fccudun inflamasyondan tamamen kurtulmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn. Burada tedaviden kast\u0131m\u0131z sa\u011fl\u0131kl\u0131 beslenme, d\u00fczenli egzersiz gibi ya\u015fam \u015feklinizde yapaca\u011f\u0131n\u0131z birka\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck de\u011fi\u015fikliktir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/05\/s-02-beslenme.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><b>Yanl\u0131\u015f beslenme<\/b><\/p>\n<p>Beyin iyi beslenmek ve zararl\u0131 toksinlerden kurtulmak ister: V\u00fccudumuzda s\u00fcrekli beyin h\u00fccreleri dahil t\u00fcm h\u00fccreler yenilenir, beyin h\u00fccreleri kendini \u00fc\u00e7 ayda bir yeniler. \u0130yi besin h\u00fccre geli\u015fimi ve yenilenmesi i\u00e7in yak\u0131tt\u0131r. Yediklerimiz beynimizi do\u011frudan etkiler. Fastfood ile beslenirseniz kilolu bir v\u00fccudunuz ve \u201cfastfood\u201d gibi bir beyniniz olur. Yiyecekler ayn\u0131 zamanda ila\u00e7t\u0131r, moralinizi ve enerjinizi etkiler, ruh haliniz, kayg\u0131lar\u0131n\u0131z, stres d\u00fczeyiniz, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131z ve bili\u015fsel i\u015fleviniz \u00fczerinde etkiye sahiptir. Besin alerjileri \u201cbeyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131\u201d sorunlar\u0131na neden olacak \u015fekilde beyni toksik hale getirir ve bu da inflamasyona yol a\u00e7abilir. Bir\u00e7o\u011fumuz birka\u00e7 saat veya bir g\u00fcn \u00f6nce yedi\u011fimiz bir \u015fey ile zihinsel veya bili\u015fsel sorunlar\u0131m\u0131z aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 kuramay\u0131z. Oysa k\u00f6t\u00fc beslenme d\u00fczeninin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 depresyon, dikkat eksikli\u011fi, hiperaktivite, demans gibi bir\u00e7ok hastal\u0131k vard\u0131r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/05\/basliksiz-1-1.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><b>Yetersiz uyku<\/b><\/p>\n<p>Uyku beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in olmazsa olmaz iken uykusuzluk en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fmanlardan biridir. En ideal uyku s\u00fcresi 7-9 saat aras\u0131ndad\u0131r, minimum 7 saatlik uykuda beyin derin temizlik yapar. Uykuda ge\u00e7irilen s\u00fcrenin yetersiz olmas\u0131 durumunda beynin enerji ihtiyac\u0131 artar, uykusuzlu\u011fun yaratt\u0131\u011f\u0131 stresten dolay\u0131 adrenalin, kortizol gibi stres hormonlar\u0131 y\u00fckselir. Gece dengelenemeyen metabolizma uykusuz ge\u00e7en gecenin sabah\u0131nda g\u00fcn i\u00e7inde yava\u015flar. Dolay\u0131s\u0131yla yetersiz uyku; diyabet, hipertansiyon, kalp hastal\u0131\u011f\u0131 ve obezite ile ili\u015fkilidir. Uykusuzlu\u011fun uzun s\u00fcrmesi ile beraber \u00f6\u011frenme g\u00fc\u00e7l\u00fckleri, ruhsal sorunlar, kronik hastal\u0131klar, haf\u0131za sorunlar\u0131 g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/05\/02-s1200.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><b>Hareketsizlik<\/b><\/p>\n<p>Y\u00fcksek tansiyon, diyabet, kalp-damar veya obezite gibi bir\u00e7ok kronik hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 mucizevi ila\u00e7lar\u0131m\u0131z yok ama egzersiz bunlar i\u00e7in asl\u0131nda arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z o masrafs\u0131z, sihirli ila\u00e7 olabilir. Spor yapmak sa\u011fl\u0131k y\u00f6n\u00fcnden o kadar g\u00fcvenli ve ucuz bir yol ki, e\u011fer \u201ckoruyucu hekimli\u011fi\u201d iyi yapabilseydik belki de bug\u00fcn bu kadar \u00e7ok kronik hastal\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015fmazd\u0131k. Peki, egzersiz i\u00e7in sadece y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f ya da tek tip bir spor yeterli mi? Bunun cevab\u0131 hay\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir kardiyo egzersizi olan y\u00fcr\u00fcmek, bisiklete binmek ve y\u00fczmek \u00e7ok faydal\u0131 olsa da denge ve esneklik kazand\u0131ran egzersizleri bir b\u00fct\u00fcn olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekiyor. Egzersizle kan ak\u0131\u015f\u0131 desteklenir ve beyinde yeni h\u00fccre olu\u015fumuna elveri\u015fli bir ortam haz\u0131rlan\u0131r. Ayr\u0131ca kapal\u0131 ve a\u00e7\u0131k havada yap\u0131lan sporun da fark\u0131 var. A\u00e7\u0131k havada yapaca\u011f\u0131m\u0131z bir y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f haf\u0131zam\u0131zda, d\u00fc\u015f\u00fcnme yetene\u011fimizde, kalp sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, cinsel sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131zda iyile\u015fmeye katk\u0131da bulunur.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/05\/basliksiz-2.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><b>Toksinler<\/b><\/p>\n<p>Teknolojik aletlerde ekran s\u00fcreleri, i\u015flenmi\u015f haz\u0131r g\u0131dalar, yak\u0131n\u0131n\u0131zda s\u00fcrekli maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131z baz istasyonu, k\u00fcfl\u00fc ortamlarda (banyoda, klimadan gelen havada) s\u0131k bulunmak v\u00fccudun farkl\u0131 yollarla toksinlere maruz kalmas\u0131na \u00f6rnektir. Beslenme yolu ile al\u0131nan toksinleri trans ya\u011flar, gluten, aspartam, c\u0131va oran\u0131 y\u00fcksek bal\u0131klar, organik olmayan k\u0131rm\u0131z\u0131 et,\u00a0 plastik ile temas eden g\u0131dalar olarak ifade etmek yerinde olacakt\u0131r. Toksinler v\u00fccudunuza \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde girebilir ve zarar verebilirler. Ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131, kilo art\u0131\u015f\u0131, \u00f6dem, uyku problemleri, a\u015f\u0131r\u0131 yorgunluk, kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131, ishal k\u0131sa s\u00fcreli toksinlere maruz kalma yak\u0131nmalar\u0131d\u0131r. Uzun d\u00f6nemde ise toksinler s\u0131kl\u0131kla hormonal sistemi bozarak veya kanserojen olarak v\u00fccudu etkileme e\u011filimindedir. Hormon sistemini bozarlar, d\u00fczenli hormon \u00fcretimini ve v\u00fccudun d\u00fczen i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 engellerler. \u00dcreme, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k ve n\u00f6rolojik sistem \u00fczerinde olumsuz etkileri olabilir. Davran\u0131\u015f\u0131 ve ki\u015fili\u011fi de de\u011fi\u015ftirebilir. \u00c7ocuklarda, geli\u015fim sorunlar\u0131na neden olabilir. En s\u0131k maruz b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z toksinleri ve nas\u0131l maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilip, kendinizi koruman\u0131z beyin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in de \u00f6nemli bir ad\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/05\/07beyin-doktor-hsonu.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><b>Kronik stres<\/b><\/p>\n<p>Stres her insan\u0131n g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 ba\u015f etmesi zor ya da ki\u015finin kendini tehdit alt\u0131nda hissetti\u011fi durumlara kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi bir tepkidir. Beyin stresi alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131nda kortizol salg\u0131lar ve alarm durumuna ge\u00e7er. Kortizol ve di\u011fer stres hormonlar\u0131na uzun s\u00fcreli maruz kalman\u0131n beyin \u00fczerinde, \u00f6zellikle haf\u0131zada rol oynayan hipokampus, amigdala ve prefrontal korteks alanlar\u0131nda olumsuz etkileri vard\u0131r. K\u0131sa s\u00fcreli stres, beyninizi zirvede performans g\u00f6stermeye zorlayabilir. Ancak stres uzun s\u00fcreli oldu\u011funda zararl\u0131 beyin de\u011fi\u015fiklikleri \u00fcretmeye ba\u015flar. K\u00f6t\u00fc yemek se\u00e7imleri yapar, enerji seviyenizi d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcp hareketsizli\u011fe yol a\u00e7ar, uyku d\u00fczeninizi bozar, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 zay\u0131flat\u0131r, kalp krizi ve fel\u00e7 riskinizi art\u0131r\u0131r. Stres y\u00f6netimiyle \u00f6rne\u011fin s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir an\u0131n\u0131zda derin derin nefes al\u0131p vererek rahatlayabilir, beyninizin bu durumdan zarar g\u00f6rmesini engelleyebilirsiniz.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/05\/02-semsiye.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><b>Vitamin eksikli\u011fi<\/b><\/p>\n<p>Beyin \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in enerji t\u00fcketir, e\u011fer beynin iyi ve uzun s\u00fcreli y\u00fcksek performansta \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 istiyorsak yeterli ve kaliteli deste\u011fi vermek zorunday\u0131z. Bu destekler i\u00e7erisinde Omega-3 i\u00e7eren bal\u0131klar, do\u011fru dozlarda; folik asit, D vitamini ve demir ve E vitamini bunlara \u00f6rnek olarak verilebilir. Ye\u015fil yaprakl\u0131 sebzeler, mor meyveler, f\u0131nd\u0131k, ceviz, zeytinya\u011f\u0131 ve nohut gibi g\u0131dalar bireyin beslenme ve ihtiyac\u0131na uygun olarak d\u00fczenlendi\u011finde beynin ihtiya\u00e7 duydu\u011fu enerjiyi do\u011fru kaynaklardan sa\u011flar. Yetersiz beslenme ya\u015f ile ili\u015fkili bili\u015fsel i\u015flev bozukluklar\u0131, demans ve Alzheimer&#8217;a yol a\u00e7abilir.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Dr. Derya Ulud\u00fcz, \u201cGenel v\u00fccut sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in beynimize de iyi bakmal\u0131y\u0131z. Ancak nas\u0131l bakmam\u0131z gerekti\u011fini genellikle bilmiyor ya da &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19524,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[165,168,2584,2411,303],"class_list":["post-19523","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-beyin","tag-beyni","tag-stres","tag-uyku","tag-yol"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19523","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=19523"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19523\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19525,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/19523\/revisions\/19525"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/19524"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=19523"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=19523"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=19523"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}