{"id":27798,"date":"2022-08-20T02:51:03","date_gmt":"2022-08-20T02:51:03","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=27798"},"modified":"2022-08-20T02:51:03","modified_gmt":"2022-08-20T02:51:03","slug":"kirli-hava-beyinde-hasara-yol-aciyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=27798","title":{"rendered":"Kirli hava beyinde hasara yol a\u00e7\u0131yor"},"content":{"rendered":"<p><b>Hava kirlili\u011finin sadece akci\u011ferleri ve kalbi de\u011fil beyni de tehdit etti\u011fini belirten Prof. Dr. Derya Ulud\u00fcz, \u201cBili\u015fsel ya\u015flanmay\u0131 h\u0131zland\u0131ran bu durum, Alzheimer ve bunama riskini de art\u0131r\u0131yor\u201d dedi.<\/b><\/p>\n<p><strong>Beyin <\/strong>bedende en \u00e7ok oksijen gereksinimi olan organ\u0131m\u0131zd\u0131r. Oksijensiz kal\u0131rsa hasar g\u00f6rmeye ba\u015flar. Dolay\u0131s\u0131yla hava kirlili\u011fi beyin i\u00e7in ciddi bir tehdittir. \u201cKirli hava damarlara, beyin h\u00fccrelerine ve beyindeki kimyasal d\u00fczene zarar verir ve olu\u015fan hasara g\u00f6re de n\u00f6rolojik problemler ortaya \u00e7\u0131kar. Hemen hemen her t\u00fcrl\u00fc n\u00f6rolojik rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131n hava kirlili\u011fi ile belirgin bir ili\u015fkisi tespit edilmi\u015ftir\u201d diyen N\u00f6roloji Uzman\u0131 Prof. Dr. Derya Ulud\u00fcz, konuyla ilgili \u015fu bilgileri verdi\u2026<\/p>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/20\/02-derya-uluduz-14cm-2.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>Prof. Dr. Derya Ulud\u00fcz<\/p>\n<\/div>\n<p><b><strong>Hangi sorunlara neden olur?<\/strong><\/b><\/p>\n<p>Modern d\u00fcnyan\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck problemlerden biri de hava kirlili\u011fidir\u2026 Motorlu ara\u00e7 egzoz duman\u0131, fabrika emisyonlar\u0131, toz par\u00e7ac\u0131klar\u0131, sigara duman\u0131, kapal\u0131 ak\u0131ll\u0131 binalardaki ofis ortam\u0131 ve toplu ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131ndaki havas\u0131z ortam sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in ciddi bir tehdittir. Belki \u00e7o\u011fumuz kirli hava soluman\u0131n akci\u011ferler ve kalp i\u00e7in zararl\u0131 oldu\u011funu biliyoruz ancak k\u00f6t\u00fc hava kalitesiyle beyin hastal\u0131klar\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131n\u0131n pek fark\u0131nda de\u011filiz. Oysa son \u00e7al\u0131\u015fmalar hava kirlili\u011finin migren, epilepsi, fel\u00e7, bili\u015fsel gerileme, Alzheimer ve Parkinson gibi n\u00f6rolojik sorunlar\u0131n riskini de art\u0131rabilece\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/20\/02-kirlilik-9.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>N\u00f6rodejeneratif hastal\u0131klar\u0131n \u00e7o\u011fu, tek bir nedenden de\u011fil, genetik, \u00e7evresel ve ya\u015fam tarz\u0131m\u0131z\u0131n kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kar. Y\u00fcksek d\u00fczeyde hava kirlili\u011fine maruz kalmak, ki\u015finin belirli bir hastal\u0131k i\u00e7in genetik riskini direkt art\u0131rabilir. \u00d6zetle hava kirlili\u011fi y\u00fcksek olan yerlerde zihinsel i\u015flevlerimiz d\u00fc\u015fer. Kirli hava \u00f6zellikle ya\u015fl\u0131lar\u0131 zihinsel y\u00f6nden olumsuz etkiler. Hava kirli\u011fi azal\u0131rsa beyin fonksiyonlar\u0131 yeniden normale d\u00f6n\u00fcp, kendini yeniler ancak kirlili\u011fe uzun s\u00fcre maruz kal\u0131nmas\u0131 durumunda iltihaplanma yani inflamasyon olu\u015fur. Bu da Alzheimer gibi dejeneratif hastal\u0131klar\u0131 tetikleyebilir. S\u00fcrekli kirli havaya maruz kalma \u00f6zellikle kan damarlar\u0131ndaki hasar ve fel\u00e7 aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi g\u00f6sterir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/20\/02-kirlilik-16.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><b>Nas\u0131l korunabiliriz?<\/b><\/p>\n<p>Hava kirlili\u011fine kar\u015f\u0131 ilk ad\u0131m a\u011fa\u00e7lar\u0131 ya\u015fatmak olmal\u0131. A\u011fa\u00e7lar t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n filtreleridir. A\u011fa\u00e7 dikmek, var olan a\u011fa\u00e7lar\u0131 korumak bizlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z alana kar\u015f\u0131 bir vazifesidir. Is\u0131nma, ta\u015f\u0131t ve sanayi kaynakl\u0131 hava kirlili\u011fi i\u00e7in ciddi \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131 gerekir. Evimizin d\u0131\u015f\u0131ndaki havay\u0131 kontrol edemesek de i\u00e7eridekini kontrol etme \u015fans\u0131m\u0131z var. Ev i\u00e7inde sigara i\u00e7ilmesini engellemek, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z alanda k\u00fcf olu\u015fumunu \u00f6nlemek, ev temizli\u011fi i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve \u00e7evre dostu \u00fcr\u00fcnler tercih etmek, hava temizleyiciler kullanmak, belli aral\u0131klarla evi havaland\u0131rmak, yemek yaparken davlumbaz\u0131 a\u00e7mak, her banyodan sonra banyoyu havaland\u0131rmak gibi\u2026<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/20\/02-kirlilik-17.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>B\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde ya\u015fayanlar i\u00e7in zor da olsa k\u0131sa mesafeleri y\u00fcr\u00fcmek, bisikletle gitmek bizler i\u00e7in her zaman ilk se\u00e7enek olmal\u0131. Ara\u00e7 kullanmam\u0131z gerekiyorsa ve s\u0131kl\u0131kla yo\u011fun trafi\u011fe maruz kal\u0131yorsak camlar\u0131m\u0131z\u0131 kapatarak seyahat etmeliyiz. Yolculuk s\u00fcresince araban\u0131n i\u00e7indeki havay\u0131 devridaim yaparsak trafikten kaynaklanan kirli havaya maruz kalmay\u0131 engelleyebiliriz. Araban\u0131z\u0131 e\u011fer kapal\u0131 garaja park ediyorsan\u0131z park ettikten sonra bir s\u00fcre arabadan inmeyip, zararl\u0131 gazlar\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flay\u0131n. Nas\u0131l nefes ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z da \u00e7ok \u00f6nemli. A\u011fz\u0131m\u0131za k\u0131yasla burnumuz havadaki partik\u00fclleri, suda \u00e7\u00f6z\u00fcnen gazlar\u0131 ve buhar\u0131 filtrelemede \u00e7ok daha etkili olur. A\u011f\u0131zdan al\u0131nan her nefes ise kirlili\u011fe maruz kalma oran\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hava kirlili\u011finin sadece akci\u011ferleri ve kalbi de\u011fil beyni de tehdit etti\u011fini belirten Prof. Dr. Derya Ulud\u00fcz, \u201cBili\u015fsel ya\u015flanmay\u0131 h\u0131zland\u0131ran bu &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":27799,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[165,519,4010,6115,6114],"class_list":["post-27798","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-beyin","tag-hava","tag-hava-kirliligi","tag-kirli-hava","tag-maruz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27798","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=27798"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27798\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27800,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/27798\/revisions\/27800"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/27799"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=27798"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=27798"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=27798"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}