{"id":34692,"date":"2022-09-01T09:36:03","date_gmt":"2022-09-01T09:36:03","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=34692"},"modified":"2022-09-01T09:36:03","modified_gmt":"2022-09-01T09:36:03","slug":"yuzlerce-yillik-tandirlardaki-tehlike","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=34692","title":{"rendered":"Y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k tand\u0131rlardaki tehlike"},"content":{"rendered":"<p><b>Anadolu&#8217;da ekmek pi\u015firmek i\u00e7in kullan\u0131lan yere g\u00f6m\u00fcl\u00fc tand\u0131rlarla ilgili ara\u015ft\u0131rma yapan Do\u00e7. Dr. Sebahattin \u00c7elik, raporunda, \u00f6zellikle kad\u0131nlar\u0131n tand\u0131ra d\u00fc\u015ft\u00fcklerini, bu nedenle \u00f6l\u00fcm ya da ciddi yan\u0131klar\u0131n olu\u015ftu\u011funu belirterek, &#8220;Havaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n oldu\u011fu, yere g\u00f6m\u00fcl\u00fc tand\u0131rlar\u0131n yer \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131, her mahalleye veya k\u00f6ye bu \u015fekilde modern tand\u0131r evlerinin olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdik&#8221; dedi.<\/b><\/p>\n<p>Anadolu\u2019nun her k\u00f6\u015fesinde ekmek yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan tand\u0131r, geni\u015f \u00e7apl\u0131 akademik ara\u015ft\u0131rmayla ele al\u0131nd\u0131. Tand\u0131r ve tand\u0131r duman\u0131yla ilgili alan ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren ekipler, 13 il\u00e7e ve merkezde saha \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapt\u0131. Ayn\u0131 kapsamda Van\u2019daki muhtarlarla da anket yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Ankette, muhtarlar\u0131n bulundu\u011fu yerle\u015fim yerlerinde ka\u00e7 hanenin, ka\u00e7 tand\u0131r\u0131 oldu\u011fu, yakmak i\u00e7in nelerin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 soruldu. Hastanelerin yan\u0131k merkezine gelen vakalar mercek alt\u0131na al\u0131nd\u0131. Y\u0131llar s\u00fcren ara\u015ft\u0131rma kapsam\u0131nda tand\u0131ra d\u00fc\u015f\u00fcp hayat\u0131n\u0131 kaybeden kad\u0131n ve \u00e7ocuklar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra yine kad\u0131nlarda fazla g\u00f6r\u00fclen hastal\u0131klar saptand\u0131.<\/p>\n<p>Ge\u00e7en y\u0131l tamamlanan \u00e7al\u0131\u015fmayla ilgili bilgi veren Van Y\u00fcz\u00fcnc\u00fc Y\u0131l \u00dcniversitesi Dursun Odaba\u015f T\u0131p Merkezi Genel Cerrahi Ana Bilim Dal\u0131 \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. Sebahattin \u00c7elik, tand\u0131r\u0131n ekmek pi\u015firmek i\u00e7in kullan\u0131lan yere g\u00f6m\u00fcl\u00fc bir sistem oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Bu \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flarken, b\u00f6lgedeki mevcut tand\u0131r say\u0131s\u0131n\u0131, halen \u00e7ok kullan\u0131l\u0131p kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131n\u0131 anlatan Do\u00e7. Dr. \u00c7elik, ayr\u0131ca tand\u0131rlar\u0131n yak\u0131lmas\u0131nda kullan\u0131lan yak\u0131tlar\u0131 da incelediklerini ifade etti. \u00c7al\u0131\u015fmada, tand\u0131rlar\u0131n yak\u0131lmas\u0131nda kullan\u0131lan hayvan at\u0131klar\u0131ndan olu\u015fan tezekle a\u011fa\u00e7 ve \u00e7al\u0131 \u00e7\u0131rp\u0131 kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirten Do\u00e7. Dr. \u00c7elik, \u015f\u00f6yle konu\u015ftu:<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/01\/resim1_21179919.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>\u201cBu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ba\u015flat\u0131rken \u015funu merak ettik. Tand\u0131r say\u0131s\u0131 ne kadar, toplumda halen \u00e7ok s\u0131k kullan\u0131lan bir \u015fey mi? Bununla ilgili saha \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 organize ettik.<\/p>\n<p>Di\u011fer bir amac\u0131m\u0131z ise tand\u0131r\u0131n tutu\u015fmas\u0131nda \u00e7\u0131kan duman\u0131n i\u00e7indeki kimyasal maddeleri ara\u015ft\u0131rmak istedik. Bunun i\u00e7indeki a\u011f\u0131r hidrokarbonlar, di\u011fer molek\u00fcllerin miktar\u0131 daha \u00f6nce hi\u00e7 ara\u015ft\u0131r\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc amac\u0131m\u0131z ise tand\u0131r\u0131n neden oldu\u011fu yan\u0131klar. Her y\u0131l tand\u0131ra d\u00fc\u015ferek \u00f6len ve a\u011f\u0131r yan\u0131klar olu\u015fan kad\u0131nlar var. Sahaya \u00e7\u0131kt\u0131k ve muhtarlara anket uygulad\u0131k ve bu konuda 555 muhtara ula\u015ft\u0131k. Muhtarlar\u0131m\u0131za ka\u00e7 tand\u0131r\u0131n oldu\u011fu, ka\u00e7\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k, ka\u00e7\u0131n\u0131n kapal\u0131 alanda oldu\u011funu, tand\u0131r\u0131 yakmak i\u00e7in neyin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, mahallerinde tand\u0131ra ba\u011fl\u0131 yan\u0131klar\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorduk.<\/p>\n<p>Bu anketten sonra \u015funu \u00f6\u011frendik ki, Van\u2019da 84 bin tand\u0131r aktif olarak kullan\u0131lmakta. Bunlar\u0131n y\u00fczde 99\u2019u kapal\u0131 alanda. Bu da hava kirlili\u011fine neden oluyor. Bizim yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z hesaplamalara g\u00f6re 12 ki\u015fiye bir tand\u0131r d\u00fc\u015f\u00fcyor.\u201d<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/01\/resim3_21179920.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><strong>TANDIR DUMANI ANAL\u0130Z ED\u0130LD\u0130<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fma kapsam\u0131nda tand\u0131r yak\u0131l\u0131rken \u00e7\u0131kan dumanlar\u0131 da incelediklerini anlatan Do\u00e7. Dr. \u00c7elik, \u201cBiz, 2 tand\u0131r yakt\u0131k. Birisinde tamamen tezek kulland\u0131k. Di\u011ferinde ise tezek art\u0131 odun kullan\u0131ld\u0131 ve bu duman\u0131 uluslararas\u0131 standartlara uygun y\u00f6ntemler kullan\u0131larak analiz ettik.<\/p>\n<p>Buldu\u011fumuz \u015fey ciddi anlamda tutu\u015fma s\u0131ras\u0131nda karbondioksit, karbonmonoksit sal\u0131n\u0131yor ve k\u00fck\u00fcrtdioksit yay\u0131l\u0131yor. Biz daha \u00f6nce siyan\u00fcr oldu\u011funu da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorduk. \u0130yi haber \u015fu, tand\u0131r duman\u0131nda siyan\u00fcr yok. Di\u011fer enteresan bulgumuz da \u015fu oldu. Teze\u011fin i\u00e7inde bulunan a\u011f\u0131r hidrokarbon oran\u0131n\u0131n oduna g\u00f6re daha az oldu\u011funu bulduk. Tezek oduna g\u00f6re hidrokarbonlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha temiz diyebiliriz\u201d dedi.<\/p>\n<p>Hastanedeki yan\u0131k merkezlerindeki hastalar \u00fczerinde de ara\u015ft\u0131rma yapt\u0131klar\u0131n\u0131 anlatan Do\u00e7. Dr. \u00c7elik, Van B\u00f6lge E\u011fitim ve Ara\u015ft\u0131rma Hastanesi\u2019nin 5 y\u0131ll\u0131k verilerinden yararland\u0131klar\u0131n\u0131 belirterek, \u201cAmac\u0131m\u0131z buradaki yan\u0131k hastalar\u0131n\u0131n ne kadar\u0131n\u0131n tand\u0131r kaynakl\u0131 oldu\u011funu ortaya koymakt\u0131 ve 300 tand\u0131r kaynakl\u0131 yan\u0131k vakas\u0131 tespit ettik. Bu oransal olarak da t\u00fcm yan\u0131klar\u0131n 6,7\u2019sine denk geliyor. Bu da b\u00fcy\u00fck bir oran.<\/p>\n<p>Tand\u0131r yan\u0131\u011f\u0131 di\u011fer yan\u0131klara g\u00f6re daha derin, hasta daha uzun s\u00fcre yat\u0131yor, tedavisi daha zor oluyor. Hastada hem psikolojik hem de fiziksel hasarlar b\u0131rak\u0131yor. Tand\u0131r bir k\u00fclt\u00fcr, evet halen yayg\u0131n olarak kullan\u0131l\u0131yor. Tand\u0131r kaynakl\u0131 sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 var ve ciddi anlamda KOAH\u2019a neden oluyor. Yan\u0131klar ayr\u0131 bir sorun, dumandaki kimyasal analiz sonu\u00e7lar\u0131 da ayr\u0131 bir sorun\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/09\/01\/resim4_21179922.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><strong>\u2018\u00c7\u00d6Z\u00dcM \u00d6NER\u0130S\u0130 SUNDUK\u2019<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fmada bu sorunlarla ilgili rapor haz\u0131rlad\u0131klar\u0131n\u0131 ve ilgili makamlara sunduklar\u0131n\u0131 da anlatan Do\u00e7. Dr. \u00c7elik, \u201c\u00d6nerilerimiz tand\u0131rlar\u0131n rehabilite edilmesi. Havaland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n oldu\u011fu, yere g\u00f6m\u00fcl\u00fc tand\u0131rlar\u0131n yer \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131, her mahalleye veya k\u00f6ye bu \u015fekilde modern tand\u0131r evlerinin olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdik. Alanda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z muhtarlar ve vatanda\u015flar bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 \u00e7ok takdir ettiler ve \u00e7ok be\u011fendiler. Daha modern ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 tand\u0131rlar olu\u015fursa, vatanda\u015flar \u00e7ok rahatl\u0131kla eski geleneklerini devam ettirebilirler. Bir y\u0131l \u00f6nce biz bu raporu yazd\u0131k. Bu y\u0131l da \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z uluslararas\u0131 endeksli bir dergide yay\u0131nland\u0131. Literat\u00fcre de katk\u0131 oldu. Bizim amac\u0131m\u0131z bu \u00e7al\u0131\u015fmayla \u00f6nayak olup toplumun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131c\u0131 anlamda yap\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyoruz\u201d dedi. (DHA)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Anadolu&#8217;da ekmek pi\u015firmek i\u00e7in kullan\u0131lan yere g\u00f6m\u00fcl\u00fc tand\u0131rlarla ilgili ara\u015ft\u0131rma yapan Do\u00e7. Dr. Sebahattin \u00c7elik, raporunda, \u00f6zellikle &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":34693,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[226,7046,159,7045,4981],"class_list":["post-34692","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-arastirma","tag-cali","tag-hasta","tag-tandir","tag-yanik"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34692","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34692"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34692\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34694,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34692\/revisions\/34694"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/34693"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34692"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34692"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34692"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}