{"id":34901,"date":"2022-09-01T14:06:04","date_gmt":"2022-09-01T14:06:04","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=34901"},"modified":"2022-09-01T14:06:04","modified_gmt":"2022-09-01T14:06:04","slug":"insanlarda-bulunan-bilissel-yetenek-ayni-zamanda-hastaliklarin-da-kaynagi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=34901","title":{"rendered":"\u0130nsanlarda bulunan bili\u015fsel yetenek ayn\u0131 zamanda hastal\u0131klar\u0131n da kayna\u011f\u0131"},"content":{"rendered":"<p><b>Yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma, insanlara daha y\u00fcksek bili\u015fsel yetenekler kazand\u0131ran beyin h\u00fccrelerinin \u015fizofreni, otizm ve epilepsi gibi n\u00f6rolojik bozukluklarla ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/b><\/p>\n<p>Bilim insanlar\u0131; insanlara, hayvanlara g\u00f6re daha y\u00fcksek bili\u015fsel yetenekler veren, insanlara \u00f6zg\u00fc bir beyin h\u00fccresi belirlediler. Ancak bu h\u00fccrenin insanlar\u0131 di\u011fer canl\u0131lardan daha \u00f6zel k\u0131larken ayn\u0131 zamanda \u015fizofreni, otizm ve epilepsi gibi n\u00f6rolojik bozukluklara kar\u015f\u0131 da savunmas\u0131z b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n<p>Yale\u2019den bir sinirbilimci ekibi, insanlar ve primatlar aras\u0131nda payla\u015f\u0131lan y\u00f6netici kontrol i\u015flevlerinde yer alan b\u00f6lgede (dorsolateral prefrontal korteks) bulunan h\u00fccreleri analiz etti ve yaln\u0131zca insan beyninde bulunan mikroglia ad\u0131 verilen bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k h\u00fccresi bulundu\u011funu belirttiler.<\/p>\n<p><b>\u0130NSAN K\u0130ML\u0130\u011e\u0130N\u0130N TEMEL B\u0130LE\u015eEN\u0130<\/b><\/p>\n<p>Mikroglia, hastal\u0131klar\u0131 \u00f6nlemek yerine beynin korunmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olurken, primatlarda bulunmayan, n\u00f6ropsikiyatrik hastal\u0131klarla ili\u015fkili bir geni de i\u00e7eriyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lardan Nenad Sestan, dorsolateral prefrontal korteksini insan kimli\u011finin temel bile\u015feni olarak g\u00f6r\u00fclebilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Mikroglia, geli\u015fimden yeti\u015fkinli\u011fe kadar mevcut, ancak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, insanlar\u0131n ergenlik boyunca olgunla\u015ft\u0131k\u00e7a belirli psikiyatrik bozukluklar i\u00e7in etkileri oldu\u011fundan \u015f\u00fcpheleniyor.<\/p>\n<p>Ekip, dorsolateral prefrontal kortekste (dlPFC) yeti\u015fkin insan, \u015fempanze, makak ve marmosetten al\u0131nan 600.000\u2019den fazla tek \u00e7ekirdekli transkriptomu inceledi. Bu da hangi h\u00fccrelerin hangi t\u00fcrlere \u00f6zg\u00fc oldu\u011funu belirlemelerini sa\u011flad\u0131.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, insanlar\u0131n \u00e7evreye kar\u015f\u0131 daha hassas oldu\u011funu belirterek bu h\u00fccre nedeniyle baz\u0131 bili\u015fsel olumsuzluklar yaratan hastal\u0131klara yakalan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor:<\/p>\n<p>\u201cBiz insanlar, di\u011fer primat t\u00fcrlerine k\u0131yasla benzersiz bir ya\u015fam tarz\u0131na sahip \u00e7ok farkl\u0131 bir \u00e7evrede ya\u015f\u0131yoruz; ve mikroglia dahil olmak \u00fczere glia h\u00fccreleri bu farkl\u0131l\u0131klara kar\u015f\u0131 \u00e7ok hassast\u0131r. \u0130nsan beyninde bulunan mikroglia t\u00fcr\u00fc, \u00e7evreye kar\u015f\u0131 bir ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k tepkisini temsil ediyor olabilir.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni bir \u00e7al\u0131\u015fma, insanlara daha y\u00fcksek bili\u015fsel yetenekler kazand\u0131ran beyin h\u00fccrelerinin \u015fizofreni, otizm ve epilepsi gibi n\u00f6rolojik &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":34902,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[4099,3011],"class_list":["post-34901","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-hucre","tag-insanlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34901","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=34901"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34901\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":34903,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/34901\/revisions\/34903"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/34902"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=34901"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=34901"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=34901"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}