{"id":48739,"date":"2022-11-02T08:36:09","date_gmt":"2022-11-02T08:36:09","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=48739"},"modified":"2022-11-02T08:36:09","modified_gmt":"2022-11-02T08:36:09","slug":"kuresel-iklim-krizi-afrikayi-yerle-bir-etti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=48739","title":{"rendered":"K\u00fcresel iklim krizi Afrika\u2019y\u0131 yerle bir etti"},"content":{"rendered":"<p><b>\u0130klim de\u011fi\u015fiminin ya\u011f\u0131\u015f rejimlerinde yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fiklik, bu y\u0131l Afrika&#8217;da pek \u00e7ok \u00fclkenin sel felaketiyle kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131.<\/b><\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n en az karbon sal\u0131m\u0131 yapan b\u00f6lge olmas\u0131na ra\u011fmen iklim de\u011fi\u015fiminden en fazla etkilenen k\u0131tada seller bat\u0131dan do\u011fuya, kuzeyden g\u00fcneye pek \u00e7ok \u00fclkede hayat\u0131 olumsuz etkiledi.<\/p>\n<p>Can kay\u0131plar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra b\u00fcy\u00fck \u00e7apta maddi hasarla kar\u015f\u0131la\u015fan \u00fclkeler, yeterli altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 olmamas\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc yerinden olan y\u00fcz binlerce ki\u015fiye yard\u0131m ula\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>K\u0131tan\u0131n do\u011fusu ve g\u00fcneyinde baz\u0131 b\u00f6lgeler a\u015f\u0131r\u0131 kurakl\u0131kla m\u00fccadele ederken bat\u0131 ve orta b\u00f6lgeler, \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sel felaketleriyle y\u00fcz y\u00fcze geldi.<\/p>\n<p><strong>KASIRGA VE ORMAN YANGINLARI<\/strong><\/p>\n<p>Madagaskar ve Mozambik, di\u011fer \u00fclkelerden farkl\u0131 olarak y\u0131l i\u00e7inde \u00e7ok say\u0131da kas\u0131rgadan etkilenirken Tunus ve Cezayir gibi Kuzey Afrika \u00fclkeleri ise orman yang\u0131nlar\u0131yla bo\u011fu\u015ftu.<\/p>\n<p>D\u00fcnya Meteoroloji \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn verilerine g\u00f6re, 2021\u2019de Afrika k\u0131tas\u0131 1910\u2019lu y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan bu yana en s\u0131cak 3. veya 4. y\u0131l\u0131n\u0131 kaydetti. K\u0131y\u0131lardaki su seviyesi k\u00fcresel ortalaman\u0131n \u00fcst\u00fcnde y\u00fckseli\u015f g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p>\u015eiddetli ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 seller ve f\u0131rt\u0131nadan en fazla etkilenen \u00fclkeler Nijerya ve G\u00fcney Afrika Cumhuriyeti oldu. Seller nedeniyle Nijerya\u2019da en az 612 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybederken G\u00fcney Afrika Cumhuriyeti\u2019nde ise 516 ki\u015fi can verdi.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan Nijer\u2019de 168, Sudan\u2019da 134, Benin\u2019de 41, Malavi\u2019de 37, \u00c7ad\u2019da 22, Mozambik\u2019te 20, Kongo Demokratik Cumhuriyeti\u2019nde 16, Fildi\u015fi Sahili\u2019nde 15, Ruanda\u2019da 15, Uganda\u2019da 15 ki\u015fi, Madagaskar\u2019da 34, Moritanya\u2019da 14, Orta Afrika Cumhuriyeti\u2019nde 11, Sierra Leone\u2019de 8, Gabon\u2019da 7 ve Senegal\u2019de 3 ki\u015fi f\u0131rt\u0131na, sel ve toprak kaymalar\u0131 nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<\/p>\n<p><strong>N\u0130JERYA\u2019DA 3.2 M\u0130LYON K\u0130\u015e\u0130 ETK\u0130LEND\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Nijerya \u0130nsani \u0130\u015fler, Afet Y\u00f6netimi ve Sosyal Kalk\u0131nma Bakan\u0131 Hajiya Sadiya Umar Farouq, \u00fclkede may\u0131stan bu yana \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n yol at\u00e7\u0131\u011f\u0131 seller nedeniyle en az 612 ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fini belirtti.<\/p>\n<p>Seller nedeniyle 2 bin 776 ki\u015finin yaraland\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden Farouq, sellerden 3,2 milyon ki\u015finin etkilendi\u011fini ifade etti.<\/p>\n<p>Farouq, 181 bin 600 evin k\u0131smen, 123 bin 807 evin tamamen hasar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc seller nedeniyle 1,4 ki\u015finin yerinden oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Nijerya genelinde 176 bin 852 hektar tar\u0131m arazisinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn, 392 bin 399 hektar arazinin ise tamam\u0131n\u0131n hasar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kaydeden Farouq, meteroloji kurulu\u015flar\u0131n\u0131n, \u00fclkenin Anambra, Delta, Cross River, Rivers ve Bayelsa eyaletlerinin kas\u0131m sonuna kadar sel riski alt\u0131nda oldu\u011fu konusunda uyard\u0131\u011f\u0131n\u0131 aktard\u0131.<\/p>\n<p><strong>1.5 M\u0130LYAR DOLARDAN FAZLA MADD\u0130 HASAR OLU\u015eTU<\/strong><\/p>\n<p>Ocak ay\u0131n\u0131n ikinci haftas\u0131 boyunca s\u00fcren \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015flar, Hint Okyanusu k\u0131y\u0131s\u0131ndaki East London ve \u00e7evresinde sele yol a\u00e7t\u0131. Sellerde en az 20 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybederken b\u00f6lgedeki alt ve \u00fcstyap\u0131lar a\u011f\u0131r hasar g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n<p>La Nina etkisiyle nisan ay\u0131n\u0131n 2. ve 3. haftalar\u0131nda, \u00fclkenin do\u011fudaki Hint Okyanusu k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131 vuran tropik f\u0131rt\u0131nada, baz\u0131 b\u00f6lgelerde 200 mm\u2019yi bulan rekor ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 selde en az 516 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti.<\/p>\n<p>\u00dclkedeki f\u0131rt\u0131na ve sellerde 1,5 milyar dolardan fazla maddi hasar meydana geldi.<\/p>\n<p>Afrika\u2019n\u0131n g\u00fcneydo\u011fu sahillerini vuran Ana tropikal f\u0131rt\u0131nas\u0131nda, 20-25 Ocak tarihlerinde Madagaskar, Mozambik ve Malavi\u2019de toplamda en az 142 ki\u015fi hayat\u0131n\u0131 kaybetti. Y\u00fcz binlerce ki\u015fi evlerinden oldu.<\/p>\n<p>G\u00fcney Sudan\u2019da 2 milyondan fazla ki\u015fi sellerden olumsuz etkilendi.<br \/>Enformasyon Bakan\u0131 Michael Makuei Lueth, \u00fclkedeki 10 eyaletten 8\u2019inin sular alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade ederek 2 milyondan fazla ki\u015finin evini terk etmek zorunda ve ge\u00e7im kaynaklar\u0131ndan mahrum kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Halihaz\u0131rda halk\u0131n y\u00fczde 65\u2019inin g\u0131da g\u00fcvenli\u011fine sahip olmad\u0131\u011f\u0131 G\u00fcney Sudan i\u00e7in Birlemi\u015f Milletler (BM) acil yard\u0131m \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapt\u0131.<\/p>\n<p><strong>SUDAN\u2019DA 112 \u0130NSAN YA\u015eAMINI Y\u0130T\u0130RD\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Sudan\u2019da devam eden sa\u011fana\u011f\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 seller nedeniyle 112 ki\u015fi ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi.<br \/>\u00dclkenin farkl\u0131 b\u00f6lgelerini etkisi alt\u0131na alan sa\u011fanakta yakla\u015f\u0131k 35 bin ev tamamen, 49 bin konut ise k\u0131smen y\u0131k\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Sel felaketlerinin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 Nil Nehri, Cezire, Beyaz Nil, Bat\u0131 Kurdufan, G\u00fcney Darfur ve Kesele eyaletlerinde ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal karar\u0131 al\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>Kamerun\u2019un Uzak Kuzey b\u00f6lgesinde son 2 ayda \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015flar nedeniyle 40 bin ki\u015fi yerinden oldu.<\/p>\n<p>Uzak Kuzey b\u00f6lgesine ba\u011fl\u0131 Mayo-Danay, Logone ve Chari ve Mayo-Tsanaga \u015fehirlerinde son 2 ayd\u0131r etkili olan ya\u011f\u0131\u015flar, sellere ve nehirlerin ta\u015fmas\u0131na neden oldu.<\/p>\n<p>Ya\u015fanan felaket sonras\u0131nda, okul ve sa\u011fl\u0131k oca\u011f\u0131 gibi bir\u00e7ok sosyal tesis hizmet veremez hale geldi, en az 40 bin ki\u015fi evlerini terk etmek zorunda kald\u0131.<\/p>\n<p>Ya\u011fmur sezonunun sonuna gelinmesi dolay\u0131s\u0131yla gelecek g\u00fcnlerde ya\u011f\u0131\u015flar\u0131n azalmas\u0131 ve nehirlerdeki su seviyesinin normale d\u00f6nmesi bekleniyor.<\/p>\n<p>Uzmanlar, Afrika\u2019n\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgelerinde ya\u015fanan sel ve f\u0131rt\u0131nalar\u0131n neden oldu\u011fu \u00f6l\u00fcmlerin sadece iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine ba\u011fl\u0131 sel ve f\u0131rt\u0131na kaynakl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na dikkati \u00e7ekiyor.<br \/>Yanl\u0131\u015f \u015fehir planlamas\u0131, barajlar\u0131n sa\u011flam in\u015fa edilmemesi, \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015f ve sel riskine kar\u015f\u0131 halk\u0131n h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde bilgilendirilmemesi gibi nedenler de can kay\u0131plar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130klim de\u011fi\u015fiminin ya\u011f\u0131\u015f rejimlerinde yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fiklik, bu y\u0131l Afrika&#8217;da pek \u00e7ok \u00fclkenin sel felaketiyle kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. D\u00fcnyan\u0131n &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":48740,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[3973,158,43,2494,89],"class_list":["post-48739","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-afrika","tag-bolge","tag-firtina","tag-guney","tag-sel"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48739","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=48739"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48739\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":48741,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/48739\/revisions\/48741"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/48740"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=48739"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=48739"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=48739"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}