{"id":49225,"date":"2022-11-03T02:51:04","date_gmt":"2022-11-03T02:51:04","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=49225"},"modified":"2022-11-03T02:51:04","modified_gmt":"2022-11-03T02:51:04","slug":"akpnin-iktidari-20nci-yilinda-fabrikalari-sattilar-simdi-bakkal-aciyorlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=49225","title":{"rendered":"AKP\u2019nin iktidar\u0131 20\u2019nci y\u0131l\u0131nda: Fabrikalar\u0131 satt\u0131lar, \u015fimdi bakkal a\u00e7\u0131yorlar"},"content":{"rendered":"<p><b>20 y\u0131l \u00f6nce bug\u00fcn iktidara gelen AKP, cumhuriyetin birikimi yerli ve milli ne kadar kamu kurulu\u015fu varsa elden \u00e7\u0131kard\u0131. Dev projeleri ise yanda\u015f \u015firketlere yapt\u0131r\u0131p Hazine garantisi vererek \u00fclkenin gelece\u011fini ipotek ettiren AKP, bug\u00fcn bakkal a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 m\u00fcjde olarak duyuruyor.<\/b><\/p>\n<p>14 A\u011fustos 2001\u2019de kurulan, 3 Kas\u0131m 2002 se\u00e7imlerinden birinci parti \u00e7\u0131kan AKP\u2019nin, kesintisiz 20 y\u0131ld\u0131r iktidarda.<\/p>\n<p>Hem ekonomiyi hem de siyaset kurumunu sarsan 2001 krizinin ard\u0131ndan tek ba\u015f\u0131na iktidara gelen AKP iktidar\u0131nda 2002&#8217;den g\u00fcn\u00fcm\u00fcze bir dizi ba\u015fl\u0131kta ekonomide ya\u015fanan de\u011fi\u015fim \u015f\u00f6yle:<\/p>\n<p><strong>M\u0130LL\u0130 GEL\u0130R\u2026<\/strong><\/p>\n<p>AKP iktidara geldi\u011finde 2002 y\u0131l\u0131 sonunda T\u00fcrkiye\u2019nin milli geliri 240 milyar dolard\u0131. Bu rakam, 2013\u2019te TL\u2019nin a\u015f\u0131r\u0131 de\u011ferli olmas\u0131n\u0131n da etkisiyle 957 milyar dolara kadar y\u00fckseldi. Ancak sonraki y\u0131llarda hem ekonomideki yava\u015flama ve krizler hem de TL\u2019nin dolar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck de\u011fer kayb\u0131yla 807 milyar dolara geriledi.<\/p>\n<p><strong>\u0130LK 20&#8217;DEN \u00c7IKTIK<\/strong><\/p>\n<p>AKP iktidar\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck iddialar\u0131ndan biri Cumhuriyet&#8217;in 100&#8217;\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131 olan 2023 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye&#8217;nin ilk 10 ekonomi aras\u0131nda yer almas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131. Ancak 2015&#8217;te d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck 16&#8217;nc\u0131 ekonomisi olan T\u00fcrkiye, IMF\u2019nin raporuna g\u00f6re, ge\u00e7en y\u0131l 806,8 milyar dolarl\u0131k GSYH ile en b\u00fcy\u00fck ilk 20 ekonomi i\u00e7erisinden \u00e7\u0131karak 21. s\u0131raya geriledi.<\/p>\n<p><strong>YED\u0130 YILDIR D\u00dc\u015e\u00dcYOR<\/strong><\/p>\n<p>2002 y\u0131l\u0131 sonunda T\u00fcrkiye\u2019nin ki\u015fi ba\u015f\u0131 milli geliri 3 bin 620 dolard\u0131. 2013\u2019te 12 bin 490 dolara kadar y\u00fckselen bu rakam, 2022\u2019da 9 bin 592 dolara indi. 2002 y\u0131l\u0131nda dolar cinsinden ki\u015fi ba\u015f\u0131 milli gelirde T\u00fcrkiye 73. s\u0131radayd\u0131, 2021 y\u0131l\u0131 sonu itibariyle 78&#8217;inci s\u0131raya geriledi. T\u00fcrkiye\u2019de ki\u015fi ba\u015f\u0131na milli gelir dolar baz\u0131nda 2014\u2019ten bu yana d\u00fc\u015fme e\u011filiminde. Resmi verilere g\u00f6re ki\u015fi ba\u015f\u0131na milli gelir 2021 y\u0131l\u0131 sonu itibariyle Cumhuriyet tarihinde ilk kez 7 y\u0131l \u00fcst \u00fcste d\u00fc\u015f\u00fc\u015f g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p><strong>TL TAR\u0130H\u0130N EN DE\u011eERS\u0130Z SEV\u0130YES\u0130NDE<\/strong><\/p>\n<p>Son y\u0131llara TL\u2019deki de\u011fer kayb\u0131 damga vurdu. \u00d6yle ki, son bir y\u0131lda dolar kar\u015f\u0131s\u0131nda d\u00fcnyada en fazla de\u011fer kayb\u0131 ya\u015fayan para birimi TL oldu. 4 Kas\u0131m 2002\u2019de 1,67 olan dolar\/TL kuru, bug\u00fcn 18.60 seviyelerinde.<\/p>\n<p><strong>\u0130\u015eS\u0130ZL\u0130K SORUNU B\u00dcY\u00dcD\u00dc<\/strong><\/p>\n<p>2001 krizi \u00f6ncesinde 2000 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de i\u015fsizlik oran\u0131 y\u00fczde 6 idi. 2002\u2019de bu oran y\u00fczde 9,8\u2019e f\u0131rlad\u0131. AKP d\u00f6neminde i\u015fsizlikte en d\u00fc\u015f\u00fck nokta 2012 y\u0131l\u0131nda y\u00fczde 8,4 oldu. Son T\u00dc\u0130K verisine g\u00f6re 2022\u2019de ise dar tan\u0131ml\u0131 i\u015fsizlik oran\u0131 y\u00fczde 9,6 oldu. Geni\u015f tan\u0131ml\u0131 i\u015fsizlik ise y\u00fczde 22.5 seviyesinde.<\/p>\n<p><strong>Y\u00dcKSEK ENFLASYON SORUNU \u00c7\u00d6Z\u00dcLEMED\u0130<\/strong><\/p>\n<p>90\u2019l\u0131 y\u0131llar t\u00fcm d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019de de enflasyonun (y\u0131l sonu t\u00fcketici enflasyonu) y\u00fcksek oldu\u011fu y\u0131llard\u0131. 2000\u2019lerden sonra t\u00fcm d\u00fcnya ile birlikte T\u00fcrkiye\u2019de enflasyon \u00f6nemli oranda geriledi ancak T\u00fcrkiye d\u00fcnya ortalamas\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00fczerinde kald\u0131. 2002 y\u0131l\u0131nda y\u0131ll\u0131k enflasyon d\u00fcnyada ortalama y\u00fczde 4,1, geli\u015fen \u00fclkelerde y\u00fczde 6,7 iken T\u00fcrkiye\u2019de y\u00fczde 29,7 idi. 2019\u2019da T\u00fcrkiye\u2019de enflasyon y\u00fczde 11,8 olurken, d\u00fcnyada ortalama y\u00fczde 3,9, geli\u015fen \u00fclkelerde y\u00fczde 5,7 oldu. Bug\u00fcn ise T\u00fcrkiye\u2019de enflasyon y\u00fczde 80 seviyesini a\u015fm\u0131\u015f durumda.<\/p>\n<p><strong>EN B\u00dcY\u00dcK SORUNLARDAN B\u0130R\u0130 CAR\u0130 A\u00c7IK<\/strong><\/p>\n<p>AKP\u2019li y\u0131llarda T\u00fcrkiye ekonomisinin en b\u00fcy\u00fck sorunlar\u0131ndan biri, y\u00fcksek d\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131klar\u0131ndan yani ithalata ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan kaynakl\u0131 olarak verilen y\u00fcksek cari a\u00e7\u0131klard\u0131. T\u00fcrkiye\u2019de milli gelire oranla cari a\u00e7\u0131k 2002\u2019de y\u00fczde 0,3 iken, bug\u00fcn y\u00fczde 5,1 seviyesinde.<br \/>A\u011fustos sonu itibariyle cari a\u00e7\u0131k 40.9 milyar dolara \u00e7\u0131km\u0131\u015f durumda. Bu a\u00e7\u0131\u011f\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kayna\u011f\u0131 belirsiz rekor para giri\u015fi ile kapat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>DI\u015e BOR\u00c7 Y\u00dcK\u00dc ARTTI<\/strong><\/p>\n<p>Y\u00fcksek cari a\u00e7\u0131k ve ithalata ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k nedeniyle T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015f bor\u00e7 stoku AKP d\u00f6neminde ciddi \u015fekilde artt\u0131. Hazine ve Maliye Bakanl\u0131\u011f\u0131 verilerine g\u00f6re, 2002\u2019de 129,6 milyar olan T\u00fcrkiye\u2019nin br\u00fct d\u0131\u015f bor\u00e7 stoku, 2022 a\u011fustos sonu itibariyle 444 milyar dolar oldu.<\/p>\n<p><strong>KAMU MALLARINI SATIP BOR\u00c7 \u00d6DED\u0130LER<\/strong><\/p>\n<p>AKP iktidar\u0131 boyunca, T\u00fcrkiye&#8217;nin en b\u00fcy\u00fck \u015firketlerini, fabrikalar\u0131n\u0131, otellerini, limanlar\u0131n\u0131, enerji \u00fcretim tesislerini, elektrik ile do\u011falgaz da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekelerini ve arazilerini yerli ve yabanc\u0131 \u00f6zel \u015firketlere satt\u0131.<\/p>\n<p>AKP iktidar\u0131n\u0131n ilk Maliye Bakan\u0131 Kemal Unak\u0131tan sat\u0131\u015f s\u00fcrecini \u201cSataca\u011f\u0131z sataca\u011f\u0131z. Her \u015feyi sataca\u011f\u0131z. K\u00e2r edeni de sataca\u011f\u0131z, zarar edeni de sataca\u011f\u0131z. Devleti ekonomik faaliyetlerden kurtar\u0131ncaya kadar sataca\u011f\u0131z. Pamuk eller cebe. Yerli yabanc\u0131 herkes gelsin\u201d c\u00fcmleleriyle ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Ekonomide kamunun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 azalt\u0131l\u0131rken, 2002 \u2013 2022 tarihleri aras\u0131nda \u00f6zelle\u015ftirmeden elde edilen 71 milyar dolar\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kamunun bor\u00e7 \u00f6demelerine, geri kalan ise sat\u0131lan \u015firketlerin bor\u00e7lar\u0131na ve personel \u00f6demelerine gitti.<\/p>\n<p>2002 y\u0131l\u0131ndan bu yana 273 kurulu\u015fta hisse senedi veya varl\u0131k sat\u0131\u015f-devir i\u015flemleri yap\u0131ld\u0131. Bu kurulu\u015flardan 268&#8217;inde kamu pay\u0131 kalmad\u0131. 2002 y\u0131l\u0131ndan bu yana 273 kurulu\u015fta hisse senedi veya varl\u0131k sat\u0131\u015f-devir i\u015flemleri yap\u0131ld\u0131. Bu kurulu\u015flardan 268&#8217;inde kamu pay\u0131 kalmad\u0131.<\/p>\n<p><strong>FABR\u0130KA KURAN FABR\u0130KALAR G\u0130TT\u0130<\/strong><\/p>\n<p>AKP, iktidara gelir gelmez ilk \u00f6nce Gerkonsan ve Taksan gibi \u2018fabrika kuran fabrikalar\u0131\u2019 elden \u00e7\u0131kard\u0131. Ard\u0131ndan dev sanayi \u015firketleri elden \u00e7\u0131kt\u0131: Tekel, Eti Bak\u0131r, Eti Krom, Eti G\u00fcm\u00fc\u015f, Eti Elektrometalurji, \u00c7ayeli Bak\u0131r \u0130\u015fletmeleri, Karadeniz Bak\u0131r i\u015fletmeleri Samsun \u0130\u015fletmesi, BET K\u00fctahya \u015eeker Fabrikas\u0131, Amasya \u015eeker Fabrikas\u0131. Do\u011falgaz da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketleri ESGAZ, Bursagaz, T\u00dcMOSAN ile THY&#8217;nin y\u00fczde 20&#8217;si gitti. 2005 y\u0131l\u0131nda adeta \u00f6zelle\u015ftirmenin alt\u0131n y\u0131l\u0131 oldu. T\u00fcrk Telekom&#8217;un y\u00fczde 55&#8217;i, Eti Al\u00fcminyum, K\u0131br\u0131s T\u00fcrk Hava Yollar\u0131, Adapazar\u0131 \u015eeker Fabrikas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra T\u00fcpra\u015f&#8217;\u0131n y\u00fczde 14.76&#8217;s\u0131 ve Petkim&#8217;in y\u00fczde 35&#8217;i borsada sat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><strong>ENERJ\u0130Y\u0130 VERD\u0130LER<\/strong><\/p>\n<p>Erdemir, Ba\u015fak Sigorta ve Ba\u015fak Emeklilik blok olarak elden \u00e7\u0131kart\u0131l\u0131rken ile THY&#8217;nin y\u00fczde 25&#8217;i borsada halka arz yoluyla 2006 y\u0131l\u0131nda \u00f6zelle\u015ftirilirken, 2007&#8217;de ara\u00e7 muayene istasyonlar\u0131, Mersin Liman\u0131 Halkbank&#8217;\u0131n y\u00fczde 25&#8217;i verildi.<\/p>\n<p>2008&#8217;de Petkim, AD\u00dcA\u015e&#8217;\u0131n sahip oldu\u011fu 9 elektrik \u00fcretim santrali sat\u0131l\u0131rken, 2009&#8217;de Ba\u015fkent Elektrik, Sakarya Elektrik ve Meram Elektrik gitti. 2010 y\u0131l\u0131nda ise \u00e7ok say\u0131da elektrik ve do\u011falgaz da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketi birer birer elden \u00e7\u0131kart\u0131ld\u0131. Son y\u0131llarda ise HES&#8217;ler, termik santraller ve \u015feker fabrikalar\u0131 bir bir \u00f6zelle\u015ftirildi.<\/p>\n<p><strong>B\u0130NLERCE TA\u015eINMAZI SATTILAR<\/strong><\/p>\n<p>AKP iktidar\u0131nda yakla\u015f\u0131k 5 bin kamu arazisi sat\u0131ld\u0131. \u00d6zelle\u015ftirme \u0130daresi bug\u00fcne kadar, otel, tatil k\u00f6y\u00fc ve sosyal tesis vas\u0131fl\u0131 gayrimenkulleri de elden \u00e7\u0131kard\u0131. \u0130stanbul Hilton Oteli ve B\u00fcy\u00fck Tarabya Oteli, B\u00fcy\u00fck Ankara Oteli ve B\u00fcy\u00fck Efes Oteli ile Bursa\u2019da \u00c7elik Palas olmak \u00fczeri toplam 18 tesisin sat\u0131\u015f\u0131 bedeli 673 milyon dolar oldu.<\/p>\n<p><strong>YAPTIRIP GARANT\u0130 VERD\u0130LER<\/strong><\/p>\n<p>Blok olarak sat\u0131\u015f yapacak kamu \u015firketi say\u0131s\u0131 azal\u0131nca, ilerleyen y\u0131llarda tesis ve varl\u0131k sat\u0131\u015f\u0131na a\u011f\u0131rl\u0131k veren AKP h\u00fck\u00fcmeti, kamu arazilerini, fabrikalar\u0131, enerji \u00fcretim santralleri ile da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekelerini elden \u00e7\u0131kard\u0131. Devletin yapaca\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ise \u00f6zel sekt\u00f6re ihale eden AKP, se\u00e7ti\u011fi i\u015fbirli\u011fi y\u00f6ntemiyle de \u00fclkenin gelece\u011fini say\u0131lar\u0131 iki elin parmaklar\u0131n\u0131 ge\u00e7meyecek \u015firkete adeta ipotek ettirdi. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Havaliman\u0131, Yavuz Sultan Selim K\u00f6pr\u00fcs\u00fc, Osman Gazi K\u00f6pr\u00fcs\u00fc, Avrasya T\u00fcneli ve \u015fehir hastaneleri ba\u015fta olmak \u00fczere yap-i\u015flet-devret modelli projelerde i\u015fletici firmalarla yap\u0131lan s\u00f6zle\u015fmelerde g\u00fcnl\u00fck veya y\u0131ll\u0131k olmak \u00fczere yolcu, ara\u00e7 ve hasta say\u0131s\u0131 garantisi verildi.<\/p>\n<p><strong>\u015e\u0130MD\u0130 BAKKAL A\u00c7IYORLAR<\/strong><\/p>\n<p>\u0130ktidar\u0131nda d\u00f6neminde kamuya ait fabrikalar\u0131 i\u015fletmeleri \u00f6zelle\u015ftiren Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan, 2010&#8217;da ba\u015fbakanken, \u201cArt\u0131k sokak aralar\u0131ndaki bakkal devri kapand\u0131. Bakkal olay\u0131 bitmi\u015ftir\u201d demi\u015fti\u2026 O s\u00f6zlerin \u00fczerinden 12 y\u0131l ge\u00e7ti, artan hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve ge\u00e7im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 Erdo\u011fan&#8217;\u0131n bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi. D\u00fcn partisinin TBMM grup toplant\u0131s\u0131nda konu\u015fan Erdo\u011fan, \u201c6 \u015fehrimizde, 250 noktada KoopBakkal projesi uygulayaca\u011f\u0131z. Vatanda\u015fa temel t\u00fcketim maddelerini bakkal format\u0131nda ula\u015ft\u0131raca\u011f\u0131z\u201d dedi. Erdo\u011fan KoopBakkallar\u0131n, 75 ila 150 metrekare b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Say\u0131lar\u0131n\u0131n da k\u0131sa s\u00fcrede 1000&#8217;e \u00e7\u0131kar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131. \u0130\u015fletmeyi vatanda\u015f yapacak\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>20 y\u0131l \u00f6nce bug\u00fcn iktidara gelen AKP, cumhuriyetin birikimi yerli ve milli ne kadar kamu kurulu\u015fu varsa elden \u00e7\u0131kard\u0131. Dev projeleri ise yanda\u015f &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":49226,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[104,70,493,634,15],"class_list":["post-49225","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi","tag-akp","tag-dolar","tag-fabrika","tag-kamu","tag-turkiye"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49225","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=49225"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49225\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":49227,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/49225\/revisions\/49227"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/49226"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=49225"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=49225"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=49225"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}