{"id":55522,"date":"2022-11-13T11:21:05","date_gmt":"2022-11-13T11:21:05","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=55522"},"modified":"2022-11-13T11:21:05","modified_gmt":"2022-11-13T11:21:05","slug":"orhan-veli-kanik-72-yil-once-aramizdan-ayrildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=55522","title":{"rendered":"Orhan Veli Kan\u0131k 72 y\u0131l \u00f6nce aram\u0131zdan ayr\u0131ld\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Ya\u015fama veda etti\u011finde hen\u00fcz 36 ya\u015f\u0131nda olan usta kalem, en \u00f6zg\u00fcn ve yenilik\u00e7i \u015fairlerden biri olarak T\u00fcrk edebiyat\u0131na ad\u0131n\u0131 kaz\u0131d\u0131.<\/p>\n<p>Orhan Veli Kan\u0131k, M\u0131z\u0131ka-y\u0131 H\u00fcmayun\u2019da klarnist Mehmet Veli Bey ile Fatma Nigar Han\u0131m\u2019\u0131n ilk \u00e7ocu\u011fu olarak, 13 Nisan 1914\u2019te Beykoz\u2019a ba\u011fl\u0131 Yal\u0131k\u00f6y\u2019deki bir konakta do\u011fdu.<\/p>\n<p>As\u0131l ad\u0131 \u2018Ahmet Orhan\u2019 olan usta \u015fairin ailesi, Soyad\u0131 Kanunu\u2019nun ard\u0131ndan Kan\u0131k soyad\u0131n\u0131 ald\u0131. Kanundan \u00f6nce, babas\u0131n\u0131n ad\u0131ndaki Veli\u2019yi sahiplenen Kan\u0131k, edebiyat \u00e7evrelerinde Orhan Veli olarak tan\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>Usta \u015fairin \u00e7ocuklu\u011fu Beykoz, Be\u015fikta\u015f ve Cihangir\u2019de ge\u00e7ti. Adnan Veli ve F\u00fcruzan (Yolyapan) isimli iki karde\u015fi olan Kan\u0131k, m\u00fctareke s\u0131ras\u0131nda Akaretler\u2019de bulunan Anafartalar \u0130lkokulu\u2019nun ana s\u0131n\u0131f\u0131na devam etti. Kan\u0131k, 7 ya\u015f\u0131ndayken son Halife Abd\u00fclmecid\u2019in Y\u0131ld\u0131z Saray\u0131\u2019nda d\u00fczenledi\u011fi t\u00f6rende s\u00fcnnet edildi.<\/p>\n<p><strong>EDEB\u0130YAT A\u015eKI GALATASARAY L\u0130SES\u0130\u2019NDEYKEN BA\u015eLADI<\/strong><\/p>\n<p>Edebiyat sevgisinin ilk tohumlar\u0131n\u0131n ekildi\u011fi Galatasaray Lisesi\u2019nde yat\u0131l\u0131 olarak ilkokula ba\u015flad\u0131. Hen\u00fcz \u00e7ocukken yazd\u0131\u011f\u0131 ilk hikayesi \u00c7ocuk D\u00fcnyas\u0131 dergisinde bas\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Mehmet Veli Bey, cumhuriyetin ilan\u0131ndan sonra Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 Senfoni Orkestras\u0131 \u015fefli\u011fine atanarak Ankara\u2019ya tayini \u00e7\u0131k\u0131nca Orhan Veli, ilkokulu Ankara Gazi \u0130lkokulu\u2019nda tamamlad\u0131.<\/p>\n<p>Orhan Veli Kan\u0131k, ortaokulu Ankara Erkek Lisesi\u2019nde tamamlad\u0131. Ortaokulda, Garip ak\u0131m\u0131n\u0131 birlikte ba\u015flatacaklar\u0131 Oktay Rifat Horozcu ile arkada\u015f olan usta \u015fair, birka\u00e7 y\u0131l sonra halkevlerinde bir m\u00fcsamere s\u0131ras\u0131nda Melih Cevdet Anday ile tan\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Lisedeyken hocalar\u0131 Ahmet Hamdi Tanp\u0131nar, R\u0131fk\u0131 Melul Meri\u00e7, Halil Vedat F\u0131rt\u0131nal\u0131 ve Yahya Saim Sinano\u011flu\u2019nun ilgisiyle kar\u015f\u0131la\u015fan Kan\u0131k, ilk yaz\u0131lar\u0131n\u0131 lisedeyken \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 Sesimiz adl\u0131 okul dergisinde yay\u0131mlad\u0131. Kan\u0131k, ilk yaz\u0131lar\u0131nda aruz veznini kulland\u0131.<\/p>\n<p>Kan\u0131k\u2019\u0131n ilk \u015fiirleri Nahit S\u0131rr\u0131 \u00d6rik\u2019in te\u015fvikiyle d\u00f6nemin en \u00f6nemli edebiyat dergilerinden Varl\u0131k\u2019ta yay\u0131mland\u0131. Ba\u015far\u0131l\u0131 edebiyat\u00e7\u0131n\u0131n \u015fiirleri, \u0130nsan, Ses, Gen\u00e7lik, K\u00fcll\u00fck, \u0130nk\u0131lap\u00e7\u0131 Gen\u00e7lik dergilerinde de okuyucuyla bulu\u015ftu. \u015eiirlerini zaman zaman \u2018Mehmet Ali Sel\u2019 takma ismiyle yay\u0131mlad\u0131.<\/p>\n<p>\u0130stanbul \u00dcniversitesi Edebiyat Fak\u00fcltesi Felsefe B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019ne 1932\u2019de giren Kan\u0131k, okulu tamamlayamad\u0131. Bir s\u00fcre Galatasaray Lisesi\u2019nde \u00f6\u011fretmen yard\u0131mc\u0131s\u0131 olarak g\u00f6rev ald\u0131, 1936-1942 y\u0131llar\u0131nda Ankara PTT Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Telgraf \u0130\u015fleri Reisli\u011fi Milletleraras\u0131 Nizamlar B\u00fcrosu\u2019nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p><strong>SOKAKTAK\u0130 \u0130NSANIN \u015e\u0130\u0130R\u0130N\u0130 TERC\u0130H ETT\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Orhan Veli Kan\u0131k, hece \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcne dayanan, kafiye ve redife \u00f6zen g\u00f6steren ilk d\u00f6nem \u015fiirlerinde ge\u00e7mi\u015fi \u00f6zleyi\u015f, \u00e7ocukluk an\u0131lar\u0131, do\u011fa sevgisi, umutsuzluk ve yaln\u0131zl\u0131k gibi temalar\u0131 h\u00fcz\u00fcnl\u00fc bir dille i\u015fledi. Eski bi\u00e7imde yazd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu \u015fiirleri hi\u00e7bir kitab\u0131na almayan Kan\u0131k, yeni bi\u00e7imli ilk \u015fiiri \u2018A\u011fa\u00e7\u2019\u0131 Oktay R\u0131fat\u2019la yay\u0131mlad\u0131.<\/p>\n<p>Usta \u015fair, Frans\u0131z sembolistlerin etkisinden kurtuldu, vezin, kafiye ve s\u00f6z sanatlar\u0131n\u0131 b\u0131rakarak, serbest \u015fiire y\u00f6neldi. Sokaktaki insan\u0131n \u015fiirini yazd\u0131.<\/p>\n<p>Liseden arkada\u015flar\u0131 Oktay Rifat ve Melih Cevdet ile 1941\u2019de \u2018Garip\u2019 adl\u0131 \u015fiir kitab\u0131n\u0131 yay\u0131mlayan Kan\u0131k, T\u00fcrk \u015fiirindeki yenile\u015fme hareketini ba\u015flatt\u0131. Garip ak\u0131m\u0131, T\u00fcrk \u015fiir tarihinde b\u00fcy\u00fck bir k\u0131r\u0131lman\u0131n ve k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fikli\u011fin ifadesi oldu. Kan\u0131k, kitab\u0131n \u00f6n s\u00f6z\u00fcnde isim belirtmeden hem Naz\u0131m Hikmet\u2019in toplumcu \u015fiirine hem de simgeci ve geleneksel hece \u015fiirine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. \u015eiirin, insan\u0131n be\u015f duyusuna de\u011fil kafas\u0131na hitap eden bir s\u00f6z sanat\u0131 oldu\u011funu savunan \u015fair, \u00f6l\u00e7\u00fc ve kafiyenin \u015fiiri yozla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun i\u00e7in \u015fairaneli\u011fe s\u0131rt \u00e7evrilerek yeni ara\u00e7lar ve yeni yollarla \u00e7o\u011funlu\u011fa seslenmek gerekti\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u201c\u00c7OK A\u015eIK OLDUM, H\u0130\u00c7 EVLENMED\u0130M\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Gelibolu\u2019da vatani g\u00f6revini yapan \u015fair, hayat\u0131n\u0131n 25 y\u0131l\u0131n\u0131, \u201c1914\u2019te do\u011fdum. 1 ya\u015f\u0131nda kurba\u011fadan korktum. 9 ya\u015f\u0131nda okumaya, 10 ya\u015f\u0131nda yazmaya merak sard\u0131m. 13\u2019te Oktay Rifat\u2019\u0131, 16\u2019da Melih Cevdet\u2019i tan\u0131d\u0131m. 17 ya\u015f\u0131nda bara gittim. 18\u2019de rak\u0131ya ba\u015flad\u0131m. 19\u2019dan sonra avarelik devrim ba\u015flar. 20 ya\u015f\u0131ndan sonra da para kazanmas\u0131n\u0131 ve sefalet \u00e7ekmesini \u00f6\u011frendim. 25\u2019te ba\u015f\u0131mdan bir otomobil kazas\u0131 ge\u00e7ti. \u00c7ok a\u015f\u0131k oldum. Hi\u00e7 evlenmedim, \u015fimdi askerim\u201d s\u00f6zleriyle \u00f6zetlemi\u015fti.<\/p>\n<p>Kan\u0131k, 1945\u2019te ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 Terc\u00fcme B\u00fcrosu\u2019ndaki g\u00f6revinden 1947\u2019de ayr\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>1 Ocak 1949\u2019dan itibaren 15 g\u00fcnde bir yay\u0131mlanan iki sayfal\u0131k Yaprak dergisini \u00e7\u0131karmaya ba\u015flayan usta kalem, 15 Haziran 1950\u2019ye kadar 27 say\u0131 yay\u0131mlanan dergiyi maddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar nedeniyle yay\u0131mlayamay\u0131nca Ankara\u2019dan \u0130stanbul\u2019a d\u00f6nd\u00fc.<\/p>\n<p>Naz\u0131m Hikmet i\u00e7in \u201cG\u00f6rm\u00fcyor musun, Her yanda h\u00fcrriyet; \/Yelken ol, k\u00fcrek ol, d\u00fcmen ol, bal\u0131k ol, su ol; \/Git gidebildi\u011fin yere\u2026\u201d dizelerini yazan Kan\u0131k, di\u011fer yazarlarla 1950\u2019de cezaevinde a\u00e7l\u0131k grevi yapan Naz\u0131m Hikmet\u2019e destek oldu.<\/p>\n<p>Orhan Veli Kan\u0131k, \u201c\u0130stanbul\u2019da, Bo\u011fazi\u00e7i\u2019nde\/Bir fakir Orhan Veli\u2019yim\/Veli\u2019nin o\u011fluyum\/Tarifsiz kederler i\u00e7indeyim\u201d dizeleri nedeniyle babas\u0131n\u0131 \u00fczerken, \u015fiirlerini de babas\u0131 besteledi.<\/p>\n<p><strong>\u201cB\u00d6YLELER\u0130N\u0130N HAYATI KEND\u0130S\u0130N\u0130 YAKARAK BULUR\u201d<\/strong><\/p>\n<p>\u2018\u00d6l\u00fcme Yak\u0131n\u2019 ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u015fiirinde, \u201c\u00d6l\u00fcnce kirlerimizden temizlenir \/ \u00d6l\u00fcnce biz de iyi adam oluruz \/ \u015e\u00f6hretmi\u015f, kad\u0131nm\u0131\u015f, para h\u0131rs\u0131ym\u0131\u015f \/ Hepsini unuturuz\u201d dizelerini kaleme alan \u015fair, Kas\u0131m 1950\u2019de Ankara\u2019da belediyenin kablo d\u00f6\u015fetmek i\u00e7in a\u00e7t\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00e7ukura d\u00fc\u015ferek ba\u015f\u0131ndan yaraland\u0131.<\/p>\n<p>\u0130stanbul\u2019a d\u00f6nd\u00fckten sonra bir arkada\u015f\u0131n\u0131n evinde otururken birden fenala\u015fan \u015fair, beyin kanamas\u0131ndan kald\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 hastanede 14 Kas\u0131m 1950\u2019de vefat etti. Cenazesi, Rumelihisar\u0131 A\u015fiyan Mezarl\u0131\u011f\u0131\u2019nda tasar\u0131m\u0131n\u0131 Abidin Dino\u2019nun yapt\u0131\u011f\u0131 mezara defnedildi.<\/p>\n<p>Neyzen Tevfik, Kan\u0131k\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ard\u0131ndan yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, \u201cYaprak\u2019\u0131ndan yararland\u0131\u011f\u0131m\u0131z verimli bir dal ans\u0131z\u0131n k\u0131r\u0131ld\u0131, d\u00fc\u015ft\u00fc. Topra\u011fa, do\u011fan\u0131n ta koynuna girdi\u201d ifadelerini kullan\u0131rken, Naz\u0131m Hikmet ise \u201c\u00d6yle san\u0131yorum ki Orhan Veli bizim en g\u00fczel \u015fairlerimizden biri. \u00c7ok gen\u00e7 \u00f6ld\u00fc, yaz\u0131k oldu ama, \u00f6l\u00fcms\u00fcz\u201d ifadelerini kullanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Bedri Rahmi Ey\u00fcbo\u011flu, \u201cB\u00fcy\u00fck bir \u015fair, b\u00fcy\u00fck bir edip, \u00e7ok iyi bir arkada\u015f, \u00e7ok iyi bir insan\u0131 kaybettik\u201d, Kan\u0131k\u2019\u0131 12 ya\u015f\u0131ndan beri tan\u0131yan Ahmet Hamdi Tanp\u0131nar ise \u201c\u00c7ok severdim. \u015eiirin b\u00fcy\u00fck damar\u0131ndan gelme bir \u015fairdi. B\u00f6ylelerinin hayat\u0131 kendisini yakarak bulur\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131. (AA)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ya\u015fama veda etti\u011finde hen\u00fcz 36 ya\u015f\u0131nda olan usta kalem, en \u00f6zg\u00fcn ve yenilik\u00e7i \u015fairlerden biri olarak T\u00fcrk edebiyat\u0131na ad\u0131n\u0131 kaz\u0131d\u0131. Orhan Veli &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":55523,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[5977,9558,9559,9557,2476],"class_list":["post-55522","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat","tag-edebiyat","tag-orhan-veli","tag-sair","tag-siiri","tag-yasinda"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55522","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=55522"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55522\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":55524,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/55522\/revisions\/55524"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/55523"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=55522"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=55522"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=55522"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}