![\"\"](\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/10\/shutterstock_1904988184.jpg\" "\\"\\"")
<\/p>\nTeknolojinin geli\u015fmesiyle ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131n h\u0131zla yayg\u0131n bir hale gelmesi bilim d\u00fcnyas\u0131nda yeni tart\u0131\u015fmalara neden oldu. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, ak\u0131ll\u0131 telefon kullan\u0131m\u0131n\u0131n haf\u0131zay\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkiledi\u011fini Alzheimer ve demans gibi sorunlar\u0131n \u00e7ok daha erken ya\u015flarda g\u00f6r\u00fclebilece\u011fini iddia ediyor.<\/b><\/p>\n
Ak\u0131ll\u0131 telefonlar hayat\u0131m\u0131za girdi\u011finden beri pek \u00e7ok \u015fey daha kolay hale geldi. Bilmedi\u011fimiz bir adresi bulmak, al\u0131\u015f veri\u015f yapmak, biriyle ileti\u015fim kurmak\u2026<\/p>\n
Eskiden haritalara bakarken, yak\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131n numaralar\u0131n\u0131 ezberlerken \u015fimdi ak\u0131ll\u0131 telefonumuz sayesinde beynimizi bir haf\u0131za kart\u0131 gibi kullanmay\u0131 b\u0131rakt\u0131k. Cebimizdeki geni\u015f depolar haf\u0131zalar\u0131m\u0131zda yerler a\u00e7t\u0131.<\/p>\n
Ancak bilim insanlar\u0131 i\u015flerin pek de do\u011fru gitmedi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor ve ak\u0131ll\u0131 telefonlar y\u00fcz\u00fcnden haf\u0131za sorunlar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekiyor. Guardian\u2019\u0131n, n\u00f6robilimcilerden ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015flerle haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131da yer verdi\u011fi birbirinden \u00e7arp\u0131c\u0131 iddialar, ak\u0131ll\u0131 telefonlara bak\u0131\u015f\u0131n\u0131z\u0131 tamamen de\u011fi\u015ftirebilir.<\/p>\n
TEK SORUMLU PANDEM\u0130 DE\u011e\u0130L<\/b><\/p>\n
Haf\u0131za sorunu \u00f6zellikle pandemiyle beraber artarken bellek ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Catherine Loveday de 2021\u2019de yapt\u0131\u011f\u0131 ankette, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n y\u00fczde 80\u2019inin an\u0131lar\u0131n\u0131n pandemi \u00f6ncesine g\u00f6re daha k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yledi\u011fini g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n
<\/p>\n
Bu s\u00fcre\u00e7te karantinalar ve k\u0131s\u0131tlamalar insanlar\u0131n daha \u00e7ok ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131yla vakit ge\u00e7irmesine neden olurken Loveday, bu durumun neyi, nas\u0131l hat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 etkiliyor olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n
AKILLI TELEFONLAR HAFIZAMIZIN YER\u0130N\u0130 ALAB\u0130L\u0130R M\u0130?<\/b><\/p>\n
Peki haf\u0131zam\u0131z\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 harici bir cihaza aktard\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ne olur? Ak\u0131ll\u0131 telefonlar sonunda haf\u0131zalar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015fleyi\u015fini mi de\u011fi\u015ftirecekler?<\/p>\n
N\u00f6robilimciler bu konuda ikiye b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f durumda: Bir k\u0131sm\u0131 ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131n getirdi\u011fi kolayl\u0131klar ve insanlara kazand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 zamana dikkat \u00e7ekerken, bir k\u0131sm\u0131 da asl\u0131nda haf\u0131zay\u0131 ve beyni olumsuz bir \u015fekilde etkiledi\u011fini ileri s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/10\/shutterstock_646129798.jpg\" "\\"\\"")
<\/p>\n
ZAMAN KAZANDIRIYOR<\/b><\/p>\n
Sussex \u00dcniversitesi Psikoloji Okulu\u2019nda bili\u015fsel sinirbilim profes\u00f6r\u00fc olan Chris Bird, ak\u0131ll\u0131 cihazlar\u0131n g\u00fcndelik hayata getirdi\u011fi kolayl\u0131klara dikkat \u00e7ekerek \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n
\u201cNot yazmak gibi \u015feyleri harici cihazlara y\u00fckledik. D\u00fc\u015f\u00fcnce s\u00fcre\u00e7lerimizi veya haf\u0131za s\u00fcre\u00e7lerimizi g\u00fc\u00e7lendirmek i\u00e7in harici cihazlar\u0131 kullanmakla ilgili bir sorunum yok. \u00d6rne\u011fin; arabay\u0131 nereye park etti\u011fimi bilmek i\u00e7in bir foto\u011fraf \u00e7ekiyorum. Beynimiz son derece spesifik, tek seferlik \u015feyleri hat\u0131rlamak i\u00e7in evrimle\u015fmemi\u015f. Cihazlar\u0131m\u0131z olmadan \u00f6nce, araban\u0131z\u0131n yerini hat\u0131rlamak i\u00e7in daha fazla zaman harc\u0131yordunuz.\u201d<\/p>\n
RAHATLI\u011eIN B\u0130R BEDEL\u0130 VAR<\/b><\/p>\n
Montreal\u2019deki McGill \u00dcniversitesi\u2019nde haf\u0131za ve unutman\u0131n n\u00f6robiyolojisi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan Profes\u00f6r Oliver Hardt ise bu konuda \u00e7ok daha temkinli ve \u015f\u00fcpheci:<\/p>\n
\u201cHaf\u0131zan\u0131z\u0131 kullanmay\u0131 b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda durum daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fecek ve bu da cihazlar\u0131n\u0131z\u0131 daha da fazla kullanman\u0131za neden olacak. Onlar\u0131 her \u015fey i\u00e7in kullan\u0131yoruz. Bir tarif i\u00e7in bir web sitesine giderseniz, bir d\u00fc\u011fmeye basars\u0131n\u0131z ve malzeme listesini ak\u0131ll\u0131 telefonunuza g\u00f6nderir. \u00c7ok uygun, ancak rahatl\u0131\u011f\u0131n da bir bedeli var. Baz\u0131 \u015feyleri kafan\u0131zdan yapman\u0131z \u00e7ok daha iyi olur.\u201d<\/p>\n
DEPRESYON VE BUNAMAYI TET\u0130KLEYEB\u0130L\u0130R<\/b><\/p>\n
Hardt, ak\u0131ll\u0131 telefonlardaki GPS sisteminin, beyindeki bir maddeyi nas\u0131l etkilendi\u011fini anlat\u0131yor:
\u201cUzun s\u00fcreli GPS kullan\u0131m\u0131n\u0131n muhtemelen hipokampustaki gri madde yo\u011funlu\u011funu azaltaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin edebiliriz. Beyin b\u00f6lgesindeki azalan gri madde yo\u011funlu\u011fu, depresyon ve di\u011fer psikopatolojiler i\u00e7in artan risk ve ayn\u0131 zamanda belirli bunama bi\u00e7imleri gibi \u00e7e\u015fitli semptomlar\u0131 da birlikte getirir.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/10\/shutterstock_737181283.jpg\" "\\"\\"")
<\/p>\n
GPS tabanl\u0131 navigasyon sistemleri sayesinde karma\u015f\u0131k bir co\u011frafi harita olu\u015fturman\u0131z gerekmez. Bunun yerine, \u2018Bir sonraki \u0131\u015f\u0131kta sola d\u00f6n\u00fcn\u2019 gibi size sadece komutlar verilir. Bu da co\u011frafi harita bilgisi gerektiren uzamsal stratejilerin aksine, hipokampusu \u00e7ok fazla me\u015fgul etmez. \u00c7ok uzun s\u00fcredir GPS kullanan ki\u015filerin uzamsal kapasitelerini ara\u015ft\u0131r\u0131rken, hipokampusu gerektiren uzamsal bellek yeteneklerinde bozulma oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Harita okumak zordur ve bu y\u00fczden bunu cihazlar\u0131n yapmas\u0131n\u0131 istiyoruz. Ancak zor \u015feyler sizin i\u00e7in iyidir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bili\u015fsel s\u00fcre\u00e7leri devreye sokarlar.\u201d<\/p>\n
Hardt hen\u00fcz net verilere sahip olmasa da bu durumun demansta ola\u011fan d\u0131\u015f\u0131 bir art\u0131\u015fa neden olabilece\u011fine inan\u0131yor. Hardt\u2019a g\u00f6re; bili\u015fsel esneklik gibi karma\u015f\u0131k \u015feylerden sorumlu sistemler ne kadar az kullan\u0131l\u0131rsa, bunama geli\u015ftirme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 o kadar art\u0131yor.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, bir \u00fcniversite profes\u00f6r\u00fcyken bunama g\u00f6r\u00fclme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7ok daha d\u00fc\u015f\u00fck. Bunun nedeni; bu insanlar\u0131n daha zeki olmas\u0131 de\u011fil; zihinsel olarak \u00e7ok me\u015fgul eden g\u00f6revlerle me\u015fgul olmalar\u0131.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/10\/shutterstock_1826707196.jpg\" "\\"\\"")
<\/p>\n
\u201cD\u0130KKAT ETM\u0130YORSANIZ, HATIRLAYACAK B\u0130R ANINIZ OLMAZ\u201d<\/b><\/p>\n
\u00dcnl\u00fc sinirbilimci ve bellek ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Wendy Suzuki ise ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131n getirdi\u011fi k\u0131sa s\u00fcreli haf\u0131za zorluklar\u0131yla ilgili bir ba\u015fka \u00e7arp\u0131c\u0131 ger\u00e7e\u011fe dikkat \u00e7ekiyor: \u201cYapt\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131, \u00f6\u011frendi\u011fimiz bilgileri ve ya\u015fam\u0131m\u0131zdaki olaylar\u0131 hat\u0131rlayam\u0131yorsak, bu bizi de\u011fi\u015ftirir\u2026 Beynin hat\u0131rlayan k\u0131sm\u0131 ger\u00e7ekten ki\u015fisel ge\u00e7mi\u015flerimizi tan\u0131mlar. Kim oldu\u011fumuzu tan\u0131mlar.\u201d<\/p>\n
Bilim yazar\u0131 ve How to Break Up With Your Phone kitab\u0131n\u0131n yazar\u0131 Catherine Price da ayn\u0131 fikirde: \u201cBeynimiz \u00e7oklu g\u00f6rev yapamaz. Evet, hem \u00e7ama\u015f\u0131rlar\u0131 katlay\u0131p hem de radyo dinleyebiliriz, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu g\u00f6revlerden biri bili\u015fsel olarak zorlay\u0131c\u0131 de\u011fil. Ancak telefonunuza dikkat ediyorsan\u0131z, ba\u015fka hi\u00e7bir \u015feye dikkat etmiyorsunuz demektir. Sadece dikkat etti\u011finiz \u015feyleri hat\u0131rlayacaks\u0131n\u0131z. Dikkat etmiyorsan\u0131z, kelimenin tam anlam\u0131yla hat\u0131rlayacak bir an\u0131n\u0131z olmayacak.\u201d<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/10\/shutterstock_1242079717.jpg\" "\\"\\"")
<\/p>\n
Cambridge\u2019de sinirbilimci olarak g\u00f6rev alan Barbara Sahakian\u2019\u0131n da buna dair kan\u0131tlar\u0131 var: \u201c2010\u2019daki bir deneyde, \u00fc\u00e7 farkl\u0131 grubun bir okuma g\u00f6revini tamamlamas\u0131 gerekiyordu. Bir grup ba\u015flamadan \u00f6nce anl\u0131k mesajla\u015fma ald\u0131, bir grup g\u00f6rev s\u0131ras\u0131nda anl\u0131k mesajla\u015fma ald\u0131 ve bir grup anl\u0131k mesajla\u015fma almad\u0131 ve ard\u0131ndan bir anlama testi yap\u0131ld\u0131. Sonu\u00e7ta da anl\u0131k ileti alan ki\u015filerin az \u00f6nce okuduklar\u0131n\u0131 hat\u0131rlayamad\u0131klar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.\u201d<\/p>\n
ZAMAN KAZANDIRIYOR AMA BUNU DE\u011eERLEND\u0130RM\u0130YORUZ<\/b><\/p>\n
Teknoloji uzman\u0131 Linda Stone ise ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kolayl\u0131\u011f\u0131 insanlar\u0131n iyi bir \u015fekilde de\u011ferlendiremedi\u011fine dikkat \u00e7ekiyor: \u201cAdres defterim dikkatimi da\u011f\u0131tm\u0131yor. Ancak kendimize kar\u015f\u0131 ger\u00e7ek\u00e7i olal\u0131m: Ka\u00e7\u0131m\u0131z bankac\u0131l\u0131k uygulamam\u0131z\u0131n bize sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 zaman\u0131 \u015fiir yazmak i\u00e7in kullan\u0131yoruz? Instagram\u2019da pasif bir \u015fekilde sa\u00e7ma sapan \u015feyler t\u00fcketiyoruz.\u201d<\/p>\n
10.000\u2019den fazla Amerikal\u0131 \u00e7ocu\u011fu yeti\u015fkinli\u011fe kadar izleyen ve h\u00e2l\u00e2 devam eden ABCD \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na g\u00f6re, ak\u0131ll\u0131 telefon kullan\u0131m\u0131 beyni de de\u011fi\u015ftirebilir.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/07\/10\/shutterstock_748776928.jpg\" "\\"\\"")
<\/p>\n
\u00c7OCUKLARDA OLUMSUZ ETK\u0130LER\u0130 G\u00d6R\u00dcL\u00dcYOR<\/b><\/p>\n
Sosyal medya \u00fczerine ara\u015ft\u0131rma yapan Larry Rosen, 10 ya\u015f\u0131ndaki \u00e7ocuklar\u0131 hem ka\u011f\u0131t hem de kalem \u00f6l\u00e7\u00fcmleri ve bir MRI ile inceleyerek ba\u015flad\u0131 ve en ilgin\u00e7 erken sonu\u00e7lar\u0131ndan biri, teknoloji kullan\u0131m\u0131 ile kortikal incelme aras\u0131nda bir ili\u015fki oldu\u011fuydu: \u201cDaha fazla teknoloji kullanan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n korteksleri daha inceydi ve bunun daha ileri ya\u015flarda olmas\u0131 gerekiyordu. Kortikal incelme, b\u00fcy\u00fcmenin ve ya\u015flanman\u0131n normal bir par\u00e7as\u0131 ve \u00e7ok daha sonraki ya\u015flarda Parkinson ve Alzheimer gibi hastal\u0131klar ve migren ile ili\u015fkilendirilebilir.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Teknolojinin geli\u015fmesiyle ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131n h\u0131zla yayg\u0131n bir hale gelmesi bilim d\u00fcnyas\u0131nda yeni tart\u0131\u015fmalara neden oldu. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, ak\u0131ll\u0131 …<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5652,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[32],"tags":[1882,168,1013,1883,289],"class_list":["post-5651","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-teknoloji","tag-akilli-telefon","tag-beyni","tag-dikkat","tag-hafiza","tag-zaman"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5651","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5651"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5651\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5653,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5651\/revisions\/5653"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/5652"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5651"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5651"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5651"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}