{"id":58429,"date":"2022-12-06T09:36:04","date_gmt":"2022-12-06T09:36:04","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=58429"},"modified":"2022-12-06T09:36:04","modified_gmt":"2022-12-06T09:36:04","slug":"zehirlenme-vakalarinda-karadul-orumcegi-etkisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=58429","title":{"rendered":"Zehirlenme vakalar\u0131nda karadul \u00f6r\u00fcmce\u011fi etkisi"},"content":{"rendered":"<p>\u00c7ukurova \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Acil T\u0131p B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Prof. Dr. Ay\u00e7a A\u00e7\u0131kal\u0131n Akp\u0131nar, 1-4 Aral\u0131k tarihleri aras\u0131nda Antalya\u2019da d\u00fczenlenen 18\u2019inci T\u00fcrkiye Acil T\u0131p Kongresi\u2019nde zehirlenmelerle ilgili bir sunum yapt\u0131.<\/p>\n<p>Prof. Dr. Ay\u00e7a A\u00e7\u0131kal\u0131n Akp\u0131nar, \u201cGe\u00e7im kayna\u011f\u0131ndan tutun da, tar\u0131m kimyasallar\u0131n\u0131 kullan\u0131lma oran\u0131na, \u015fehirde e\u011flence sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131na kadar; bu fakt\u00f6rlerin hepsi zehirlenme t\u00fcr\u00fc ve etmenini de\u011fi\u015ftiriyor. \u00d6rne\u011fin, \u0130stanbul\u2019da \u00e7ok yo\u011fun bir madde kullan\u0131m\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz, bunlar\u0131n da zehirlenmeleri acil servislere yans\u0131yor. Ama bu y\u0131l bizi \u015fa\u015f\u0131rtan \u015fey karadul zehirlenmelerindeki art\u0131\u015f\u201d dedi.<\/p>\n<p><strong>\u201cB\u0130Z DE \u00c7OK \u015eA\u015eKINIZ\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Karadul \u00f6r\u00fcmce\u011finin normalde insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 yerlerde bulunmayan bir t\u00fcr oldu\u011funa i\u015faret eden Prof. Dr. Akp\u0131nar, \u201cBiz de \u00e7ok \u015fa\u015fk\u0131n\u0131z, bu sene beklemedi\u011fimiz bir \u015fekilde karadul \u00f6r\u00fcmce\u011fi zehirlenmelerinde art\u0131\u015f var. Bunu nas\u0131l tespit ettik; hasta asl\u0131nda kendisini ne t\u00fcr bir \u00f6r\u00fcmce\u011fin \u0131s\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmiyor. Hastan\u0131n klinik bulgular\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bunun karadul \u00f6r\u00fcmce\u011fi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck ve hastam\u0131z\u0131n birka\u00e7\u0131ndan g\u00f6rsel anlamda geri d\u00f6n\u00fc\u015f ald\u0131k, hatta bir tanesi bize \u00f6r\u00fcmce\u011fi getirdi. Biyolojide analiz ettirdi\u011fimizde de karadul \u00f6r\u00fcmce\u011fi oldu\u011funu tespit ettik. Hastada a\u015f\u0131r\u0131 tansiyon y\u00fcksekli\u011fi, terleme, titreme ve sokulan b\u00f6lgede \u00e7ok ciddi a\u011fr\u0131 vard\u0131. Hatta bu a\u011fr\u0131 sadece sokulan b\u00f6lge ile kalm\u0131yor, t\u00fcm v\u00fccuda yay\u0131lan kramplarla, s\u0131rt a\u011fr\u0131lar\u0131yla, kol a\u011fr\u0131lar\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kan ciddi bir zehirlenme tablosuna yol a\u00e7\u0131yor. Asl\u0131nda bu \u00f6r\u00fcmcek t\u00fcm T\u00fcrkiye\u2019de var ama bunlar genelde yaylalar, ormanlar gibi insanlar\u0131n az u\u011frad\u0131\u011f\u0131 yerlerde ya\u015f\u0131yor. Ama insanlar bir \u015fekilde bunlarla temas haline ge\u00e7ebiliyor\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>\u201cK\u00dc\u00c7\u00dcK B\u0130R DOZ A\u015eIMI \u00d6L\u00dcMC\u00dcL OLAB\u0130L\u0130YOR\u201d<\/strong><\/p>\n<p>\u00dclkemizde kalp hastal\u0131klar\u0131n\u0131n \u00e7ok yayg\u0131n oldu\u011funu ve \u00fclkemizde binlerce hastan\u0131n buna ba\u011fl\u0131 olarak kalp ila\u00e7lar\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden Prof. Dr. Akp\u0131nar, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n<p>\u201cBir di\u011fer dikkat \u00e7eken zehirlenme vakalar\u0131 ise kalp ila\u00e7lar\u0131 ile ilgili. Kardiyovask\u00fcler ila\u00e7lara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bunlar asl\u0131nda toplumda \u00e7ok yayg\u0131n hastal\u0131klar nedeniyle hastalara re\u00e7ete ediliyor. Kalp damar hastal\u0131klar\u0131 i\u00e7in olan ila\u00e7lar ve tansiyon ila\u00e7lar\u0131. Her evde bir babaanne, anneanne, ya da 35-40 ya\u015f \u00fczeri anne baba, yani ebeveyn, bu ila\u00e7lardan kullan\u0131yor olabiliyor. Bu ila\u00e7lar\u0131 kullanan hastalar\u0131n (\u00f6zellikle ya\u015fl\u0131 hastalar), ilac\u0131 i\u00e7ti\u011fini unutup dozlar\u0131n\u0131 tekrar tekrar almalar\u0131 nedeniyle zehirlenmeler ya\u015fan\u0131yor. Bu ila\u00e7lar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir doz a\u015f\u0131m\u0131 bile \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabiliyor. Bazen de \u00e7ocuklar, anneanne veya dedelerinin ila\u00e7lar\u0131n\u0131 fark\u0131na varmadan i\u00e7ti\u011finde, bir tablet bile \u00e7ok a\u011f\u0131r tansiyon d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ve ciddi zehirlenmeye yol a\u00e7abiliyor.\u201d<\/p>\n<p><strong>\u201cKES\u0130NL\u0130KLE T\u00dcKET\u0130LMEMES\u0130 GEREK\u0130YOR\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Mantar zehirlenmeleriyle gelen hastalar\u0131n acillik olabildi\u011fini anlatan Prof. Dr. Akp\u0131nar, da\u011f mantarlar\u0131n\u0131n kesinlikle t\u00fcketilmemesi gerekti\u011fini s\u00f6yledi. Prof. Dr. Akp\u0131nar \u015fu bilgileri verdi:<\/p>\n<p>\u201cBat\u0131da Karadeniz civar\u0131nda mantar zehirlenmeleri ile daha s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bol ya\u011f\u0131\u015f alan yerler, sonbahar d\u00f6neminde de halk mantarlar\u0131 toplay\u0131p maalesef t\u00fcketiyor. Da\u011fdan toplanan mantarlar\u0131n t\u00fcketilmesine ba\u011fl\u0131 akut karaci\u011fer yetmezli\u011fi veya \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sonu\u00e7lar olabiliyor. Halk aras\u0131nda \u2018biz bunlar\u0131 y\u0131llard\u0131r biliyoruz, topluyoruz, bunlar zehirlemez\u2019 inan\u0131\u015f\u0131 hakim. Ama bunlar\u0131n d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc birbirine o kadar benziyor ki, zehirli bir mantar\u0131 zehirsiz bir mantardan bazen uzman\u0131 bile ay\u0131rt edemiyor. Hastalar\u0131m\u0131z bize mantar zehirlenmesiyle geliyor, akut karaci\u011fer yetmezli\u011fi geli\u015fmi\u015f; tedavisini veriyoruz g\u00f6nderiyoruz, birka\u00e7 y\u0131l sonra ayn\u0131 hasta tekrar acile geliyor. \u2018Hocam bu sefer kesinlikle emindim, bildi\u011fim bir mantard\u0131\u2019 \u015feklinde. Oysa da\u011f mantarlar\u0131n\u0131n kesinlikle t\u00fcketilmemesi gerekiyor.\u201d<\/p>\n<p>Balon bal\u0131\u011f\u0131 zehirlenmelerinin de artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden Prof. Dr. Akp\u0131nar, deniz olmayan Van\u2019dan bile vaka geldi\u011fini hat\u0131rlatarak \u201cBu bal\u0131k s\u0131cak deniz bal\u0131\u011f\u0131 ama insanlar bu bal\u0131\u011f\u0131n d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc bilmiyor, amat\u00f6r bal\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131n oltalar\u0131na tak\u0131labiliyor ve t\u00fcketebiliyorlar. \u00c7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir miktar\u0131 bile \u00e7ok a\u011f\u0131r zehirlenmelere yol a\u00e7\u0131p \u00f6l\u00fcme sebebiyet verebilir. Ya da bazen bal\u0131k\u00e7\u0131lar\u0131n tezgah\u0131na kar\u0131\u015fabiliyor. O nedenle vatanda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n bu bal\u0131\u011f\u0131n d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc \u00e7ok iyi bir \u015fekilde bilip bu bal\u0131\u011f\u0131 t\u00fcketmemesi gerekiyor\u201d dedi.<\/p>\n<p><strong>\u201cBAH\u00c7ES\u0130N\u0130 KEND\u0130 HAZIRLADI\u011eI \u0130LA\u00c7LARLA \u0130LA\u00c7LAMAYA \u00c7ALI\u015eIYOR\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Tar\u0131m kimyasallar\u0131na ba\u011fl\u0131 zehirlenmelerin de \u00e7ok ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen Prof. Dr. Akp\u0131nar, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc: \u201cKi\u015filer koruyucu ekipman kullanmadan ila\u00e7lama yap\u0131yorlar, \u00f6zellikle kendi tarlas\u0131n\u0131, bah\u00e7esini ya da evin \u00f6n\u00fcndeki k\u00fc\u00e7\u00fck bah\u00e7esini bile kendi haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ila\u00e7larla ila\u00e7lamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bunun cildine bula\u015fmas\u0131 ya da r\u00fczgara kar\u015f\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in r\u00fczgarla beraber solunmas\u0131, zehirlenmelere neden oluyor. Amat\u00f6r ila\u00e7lama yapan ki\u015filerde bunu \u00e7ok daha s\u0131kl\u0131kla g\u00f6r\u00fcyoruz.\u201d<\/p>\n<p>Kazara zehirlenmelerde de \u00e7ocuklar\u0131n en b\u00fcy\u00fck tehlikeyi ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan Prof. Dr. Akp\u0131nar, pandemi d\u00f6neminde ev kimyasallar\u0131na ba\u011fl\u0131 \u00e7ocuk zehirlenmelerinin 7 kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Prof. Dr. Akp\u0131nar, \u201c\u00d6rne\u011fin pandemi evdeki kimyasallar\u0131 kazara i\u00e7en \u00e7ocuklar\u0131n say\u0131s\u0131 y\u0131lda 2-3 binlerdeyken, pandemi d\u00f6neminde bu say\u0131 11- 12 binlere \u00e7\u0131kt\u0131\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p>Son olarak soba kullan\u0131m\u0131na ba\u011fl\u0131 karbonmonoksit zehirlenmelerine de de\u011finen Prof. Dr. Akp\u0131nar, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle noktalad\u0131: \u201cKarbonmonoksit zehirlenmeleri ile ilgili bir T\u00fcrkiye haritas\u0131 var asl\u0131nda. En s\u0131k ve hangi sebeple nerelerde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne dair. \u0130\u00e7 Anadolu\u2019da ve Bat\u0131\u2019n\u0131n i\u00e7 kesimlerinde \u00e7ok s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Oralar da \u00e7ok so\u011fuk. U\u015fak, Manisa gibi \u015fehirlerden bildirimler \u00e7ok yo\u011fun oluyor. Bunda da halk\u0131n bilgilendirilmesi \u00e7ok \u00f6nemli. Kaloriferli evi olmayan, soba kullanan halk\u0131n, sobay\u0131 yak\u0131p ayn\u0131 odada yatmas\u0131 nedeniyle t\u00fctme sonucu ciddi karbonmonoksit zehirlenmeleri ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz ve bu da \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olabilen sonu\u00e7lara \u00e7ok s\u0131k yol a\u00e7abiliyor.\u201d (DHA)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Dr. Ay\u00e7a A\u00e7\u0131kal\u0131n Akp\u0131nar, karadul \u00f6r\u00fcmce\u011fi nedeniyle bu y\u0131l zehirlenme vakalar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunun kendileri i\u00e7in de beklenmedik bir geli\u015fme oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":58430,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[278,159,5155,556,2225],"class_list":["post-58429","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-bunlar","tag-hasta","tag-mantar","tag-yas","tag-zehirlenme"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58429","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=58429"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58429\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":58431,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/58429\/revisions\/58431"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/58430"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=58429"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=58429"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=58429"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}