{"id":63843,"date":"2022-12-17T02:51:04","date_gmt":"2022-12-17T02:51:04","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=63843"},"modified":"2022-12-17T02:51:04","modified_gmt":"2022-12-17T02:51:04","slug":"alisveris-yaparken-beyninizin-oyununa-gelmeyin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=63843","title":{"rendered":"Al\u0131\u015fveri\u015f yaparken beyninizin oyununa gelmeyin"},"content":{"rendered":"<p><strong>Al\u0131\u015fveri\u015f <\/strong>yapmak hayat\u0131n vazge\u00e7ilmezlerinden biri. Kontroll\u00fc ve dikkatli oldu\u011funuz s\u00fcrece bir sorun yok. Ancak ihtiyac\u0131n\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 halde bir \u015feyleri sat\u0131n al\u0131rken \u00f6nce mutlu sonra da pi\u015fman oluyorsan\u0131z bu soruna bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulman\u0131z gerekir. Sat\u0131n alma karar\u0131n\u0131n bilin\u00e7alt\u0131nda verildi\u011fine dikkat \u00e7eken N\u00f6roloji Uzman\u0131 Prof. Dr. Derya Ulud\u00fcz, \u2018Bunu beynimizin oyununa gelmek \u015feklinde tan\u0131mlayabiliriz&#8221; dedi, beyin-al\u0131\u015fveri\u015f ili\u015fkisiyle bilin\u00e7li al\u0131\u015fveri\u015fin p\u00fcf noktalar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle<br \/>anlatt\u0131\u2026<\/p>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/16\/02-derya-uluduz-14cm-2.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>Prof. Dr. Derya Ulud\u00fcz<\/p>\n<\/div>\n<p><b>Niye hep bir \u015feyleri sat\u0131n almak isteriz?<\/b><\/p>\n<p>Al\u0131\u015fveri\u015f s\u0131ras\u0131nda beynin derin yap\u0131lar\u0131nda bulunan \u00f6d\u00fcl merkezi aktive olur. Sat\u0131n almak istedi\u011fimiz \u00fcr\u00fcnlerin resimlerini bile g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde beynimizde \u00f6d\u00fcl ve zevk merkezinde bulunan dopamin resept\u00f6rleri harekete ge\u00e7er. Dopamin, beynin \u00f6d\u00fcl ve zevk merkezlerini kontrol etmeye yard\u0131mc\u0131 olan bir n\u00f6rotransmiterdir yani sinir h\u00fccreleri aras\u0131nda ileti\u015fimi sa\u011flayan kimyasallard\u0131r. Bunlar sadece \u00f6d\u00fcl\u00fc alg\u0131lamam\u0131z\u0131 de\u011fil ona do\u011fru ilerlemek i\u00e7in harekete ge\u00e7memizi de sa\u011flar. \u0130ndirim tabelalar\u0131 o y\u00fczden y\u00fcz\u00fcm\u00fcz\u00fc daha fazla g\u00fcl\u00fcmsetir ve al\u0131\u015fveri\u015fe devam etmemizi tetikler. Dopamin heyecanla ili\u015fkilidir. E\u015finiz i\u00e7in almay\u0131 istedi\u011finiz hediyenin izini s\u00fcrerken dopamin sizi motive ederek av\u0131n\u0131z\u0131n heyecan\u0131n\u0131 ya\u015faman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur. Otonom sinir sistemimiz refleks olarak baz\u0131 organlar\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc ele ge\u00e7irir ve bu y\u00fczden bazen sat\u0131n alma i\u015flemi \u2018elden ka\u00e7\u0131yor&#8217; korkusu nedeniyle de olu\u015fabilir. \u201cO g\u00f6mle\u011fi sen almazsan ba\u015fkas\u0131 alacak\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesindeki kay\u0131ptan ka\u00e7\u0131nma d\u00fcrt\u00fcs\u00fc bir kay\u0131p tehdidi olu\u015fturdu\u011fu i\u00e7in \u00fcr\u00fcn\u00fc sat\u0131n almaya zorlar.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/16\/02-alisveris-16.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><b>Kendimizi nas\u0131l frenleriz?<\/b><\/p>\n<p>Gereksiz yere al\u0131\u015fveri\u015ften ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in evden \u00e7\u0131kmadan \u00f6nce liste yap\u0131n ve o listenin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kmay\u0131n. Yan\u0131n\u0131za kredi kart\u0131 yerine nakit ve yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z listedekileri kar\u015f\u0131layacak kadar para al\u0131n. S\u0131k s\u0131k gitti\u011finiz ma\u011fazalara u\u011framak yerine arkada\u015flar\u0131n\u0131zla bulu\u015fup, sosyalle\u015fin. Farkl\u0131 bankalardan gelen kartlardan \u201cgelecekte laz\u0131m olabilir\u201d d\u00fc\u015f\u00fcncesine kap\u0131lmadan kurtulun. Sizi g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n stresinden ar\u0131nd\u0131racak hobiler edinin. Alaca\u011f\u0131n\u0131z \u00fcr\u00fcnlerin ger\u00e7ek bir ihtiya\u00e7 m\u0131 yoksa hazza ula\u015fmak i\u00e7in yap\u0131lan bir davran\u0131\u015f m\u0131 oldu\u011funu ay\u0131rt etmek i\u00e7in kendinize bekleme s\u00fcresi verin. B\u00f6ylece daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir karar al\u0131rs\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/16\/02-alisveris-24.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><b>S\u00fcre\u00e7 nas\u0131l i\u015fler?<\/b><\/p>\n<p>Al\u0131\u015fveri\u015f yaparken beyin cinsiyete ve ya\u015fa g\u00f6re farkl\u0131 davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131 g\u00f6sterir. Bir erkek i\u00e7in al\u0131\u015fveri\u015f \u00e7o\u011fu zaman ihtiya\u00e7 durumunda s\u00f6z konusudur ama bir kad\u0131n i\u00e7in al\u0131\u015fveri\u015f ihtiya\u00e7tan \u00e7ok arzudur. Kad\u0131nlar bu y\u00fczden reklamlara kar\u015f\u0131 daha duyarl\u0131d\u0131r. Al\u0131\u015fveri\u015fte ya\u015f kriteri de fark eder; yeti\u015fkinlikte al\u0131\u015fveri\u015f esnas\u0131nda daha se\u00e7ici davran\u0131r ve daha fazla ihtiyaca odaklan\u0131r\u0131z ama ergenlik d\u00f6neminde daha d\u00fc\u015f\u00fcncesizce al\u0131\u015fveri\u015fler yap\u0131labilir. Sat\u0131n alma karar\u0131 bilin\u00e7alt\u0131nda verilir. Daha sonra bu karar bir duygu arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bilin\u00e7li zihne iletilir. Bilin\u00e7li zihin bu bilin\u00e7alt\u0131 sat\u0131n alma karar\u0131na ak\u0131lc\u0131 sebepler arar ve al\u0131\u015fveri\u015f d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc tamamlar. Belki de onuncu parf\u00fcm\u00fc almak i\u00e7in \u00f6nce bilin\u00e7alt\u0131m\u0131z bizi y\u00f6nlendirir, parf\u00fcm\u00fcn kokusu, tenimize uyumu derken bilin\u00e7alt\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7oktan ikna etmi\u015fizdir bile. Pahal\u0131 olan parf\u00fcm\u00fc sat\u0131n alma i\u015flemi tamamland\u0131ktan sonra \u015fimdi de s\u0131ra bilin\u00e7li zihnimizi ak\u0131lc\u0131 sebeplerle ikna etmeye gelmi\u015ftir. Burada hemen bilin\u00e7li zihnimize \u201c\u015fimdi almasam 3 ay sonra fiyat\u0131 daha da artacak. Ak\u0131ll\u0131ca bir hareket yapt\u0131m\u201d mesaj\u0131n\u0131 g\u00f6ndeririz. Yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re sat\u0131n alma kararlar\u0131m\u0131z\u0131n y\u00fczde 95&#8217;i bilin\u00e7sizce yap\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/16\/02-alisveris-8.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><b>Sonu pi\u015fmanl\u0131k olabilir<\/b><\/p>\n<p>Ya\u015f\u0131m\u0131z ka\u00e7 olursa olsun vitrinde g\u00f6z\u00fcm\u00fcze kestirdi\u011fimiz ayakkab\u0131y\u0131 ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda i\u00e7imizdeki \u00e7ocu\u011fa sanki kocaman k\u0131pk\u0131rm\u0131z\u0131 bir elma \u015feker hediye etmi\u015f kadar mutlu oluruz. Evden \u00e7\u0131karken ne kadar kendimize \u201cihtiyac\u0131m olmayan hi\u00e7bir \u015feyi almayaca\u011f\u0131m\u201d desek de kendimizi bir anda o ka\u015fmir kabana sar\u0131lm\u0131\u015f halde bulabiliriz. Ancak pek \u00e7ok \u015fey gibi bunun da sonu \u00e7o\u011fu zaman hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve h\u00fcsranla sonu\u00e7lanabilir. O kaban\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde i\u00e7imizde beliren \u201chayat k\u0131sa, d\u00fc\u015f\u00fcnme al\u201d d\u00fcrt\u00fcs\u00fc sonras\u0131nda birden yerini \u201cne gere\u011fi vard\u0131, ihtiyac\u0131m yokken neden b\u00f6yle bir masrafa girdim\u201d ger\u00e7e\u011fine b\u0131rakabilir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/16\/02-alisveris-5.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><span><strong>B\u0130Z\u0130 CEZBEDEN FAKT\u00d6RLER<\/strong><\/span><\/p>\n<p><strong>Renkler:<\/strong> Renklerin davran\u0131\u015flar\u0131m\u0131z ve duygular\u0131m\u0131z \u00fczerinde b\u00fcy\u00fck rol oynad\u0131\u011f\u0131 yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarla ortaya koyulmu\u015ftur. \u00d6rne\u011fin; k\u0131rm\u0131z\u0131 uyar\u0131c\u0131 ve enerji verici bir renktir, ye\u015fil yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131r, sar\u0131 uyar\u0131c\u0131d\u0131r. \u00c7ok fazla al\u0131\u015fveri\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z endi\u015fesini do\u011furarak sizi frenler.<\/p>\n<p><strong>Kokular:<\/strong> Kokular beynimizin farkl\u0131 b\u00f6lgelerini harekete ge\u00e7irerek farkl\u0131 duygular uyand\u0131rabilir. Bilim insanlar\u0131 ma\u011fazalarda kullan\u0131lan kokular\u0131n sat\u0131n alma kararlar\u0131m\u0131za etki etti\u011fini kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r. Mesela y\u0131lba\u015f\u0131 al\u0131\u015fveri\u015fi yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z ma\u011fazalar daha nostaljik, odunsu ve s\u0131cak kokular\u0131 tercih ederler.<\/p>\n<p><strong>M\u00fczik:<\/strong> M\u00fczik \u00e7o\u011fu zaman belli duygular\u0131m\u0131z\u0131 manip\u00fcle edebilir. \u00d6rne\u011fin bir ma\u011fazadan y\u00fckselen m\u00fczik sesi sizi fark\u0131nda olmadan i\u00e7eri \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r ve kendinizi bir anda al\u0131\u015fveri\u015f yaparken bulabilirsiniz.<\/p>\n<p><strong>Dokunmak:<\/strong> G\u00f6rmek, koklamak, duymak ve dokunmak karar mekanizman\u0131z\u0131 harekete ge\u00e7irir. Bu y\u00fczden ma\u011fazalarda reyon d\u00fczenleri dokunman\u0131za uygun \u015fekilde d\u00fczenlenir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Al\u0131\u015fveri\u015f s\u0131ras\u0131nda beynin derin yap\u0131lar\u0131nda bulunan \u00f6d\u00fcl ve zevk merkezinin aktive oldu\u011funu belirten Prof. Dr. Derya Ulud\u00fcz, \u2018Bu y\u00fczden al\u0131\u015fveri\u015f yapt\u0131ktan sonra rahatlama hissi ve haz duyar\u0131z. Ancak bu duygular gelip ge\u00e7icidir, \u00e7o\u011fu zaman yerini pi\u015fmanl\u0131kla sonu\u00e7lan\u0131r\u2019 dedi\u2026<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":63844,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[30],"tags":[4326,815,4446,580,2586],"class_list":["post-63843","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-saglik","tag-alisveris","tag-fark","tag-hareket","tag-karar","tag-satin-alma"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63843","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=63843"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63843\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":63845,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/63843\/revisions\/63845"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/63844"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=63843"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=63843"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=63843"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}