{"id":64232,"date":"2022-12-18T08:51:07","date_gmt":"2022-12-18T08:51:07","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=64232"},"modified":"2022-12-18T08:51:07","modified_gmt":"2022-12-18T08:51:07","slug":"uzmanlardan-ebeveynlere-cevrim-ici-istismar-uyarisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=64232","title":{"rendered":"Uzmanlardan ebeveynlere \u00e7evrim i\u00e7i istismar uyar\u0131s\u0131"},"content":{"rendered":"<p>SOD\u0130GEM \u00d6zel E\u011fitim Uzman\u0131 \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Dr. Gizem Y\u0131ld\u0131z, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde dijital medyan\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla \u00e7ocu\u011fun \u00e7evrim i\u00e7i istismar\u0131 kavram\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>Y\u0131ld\u0131z, \u201cShare (payla\u015fma) ve parent (ebeveyn) kelimelerinin birle\u015fmesinden olu\u015fan ve ebeveynlerin \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n foto\u011fraflar\u0131n\u0131, haberlerini sosyal medya hesaplar\u0131nda payla\u015fmas\u0131n\u0131n literat\u00fcrdeki tan\u0131mlamas\u0131 anlam\u0131na gelen sharenting kavram\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor\u201d dedi.<\/p>\n<p><strong>\u201cK\u00d6T\u00dc N\u0130YETL\u0130 K\u0130\u015e\u0130LER\u0130N EL\u0130NE GE\u00c7T\u0130\u011e\u0130NDE\u2026\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Ebeveynlerin be\u011feni, abonelik ve gelir elde etmek i\u00e7in r\u0131zas\u0131 olmaks\u0131z\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n foto\u011fraf ya da videolar\u0131n\u0131 sosyal medyada payla\u015fabildi\u011fini anlatan Y\u0131ld\u0131z, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n<p>\u201cAnne ve babalar kendi hesaplar\u0131ndan payla\u015fmaya \u00e7ekindikleri \u015feyleri \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n hesab\u0131 \u00fczerinden payla\u015f\u0131yor. Zaten r\u0131zas\u0131 olmayan k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015f grubu \u00e7ocu\u011fun hesab\u0131ndan herkese a\u00e7\u0131k yap\u0131lan payla\u015f\u0131m k\u00f6t\u00fc niyetli ki\u015filerin eline ge\u00e7ti\u011finde \u00e7evrim i\u00e7i \u00e7ocuk istismar\u0131na maruz kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Kendi r\u0131zas\u0131 olmadan ebeveynler taraf\u0131ndan sosyal medya hesaplar\u0131ndan g\u00f6rselleri payla\u015f\u0131lan \u00e7ocu\u011fun ileride \u2018tween-yeti\u015fkinle\u015ftirilen \u00e7ocuk\/e\u015fikteki \u00e7ocuk\u2019 olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131yor.\u201d<\/p>\n<p>Y\u0131ld\u0131z, sosyal medya fenomeni olarak yeti\u015fen, moda, medya ve kozmetik end\u00fcstrisinin reklamlarla manip\u00fcle etti\u011fi 8 ila 13 ya\u015f aras\u0131ndaki \u00e7ocuklara \u2018tween\u2019 dendi\u011fini belirterek, \u201cKendini sosyal medyada g\u00f6sterme, fenomen ve en \u00e7ok be\u011fenilen olma iste\u011fi, \u00e7ocuklar\u0131 bu hale getiriyor. S\u00f6z konusu isteklerin sonu \u00e7evrim i\u00e7i istismar oluyor\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>\u201cYA\u015eI NE OLURSA OLSUN \u00d6NERM\u0130YORUZ\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Gizem Y\u0131ld\u0131z, dijital mecrada tamamen gizlilik gibi bir g\u00fcvenlik garantisinin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi.<\/p>\n<p>\u00c7ocuk istismar\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin y\u00fczde 11\u2019inin ticari sitelerden elde edildi\u011fini anlatan Y\u0131ld\u0131z, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc:<\/p>\n<p>\u201cHaberiniz yokken, \u00e7ocu\u011funuzun, ye\u011feninizin foto\u011fraf\u0131 ticari ama\u00e7l\u0131 k\u00f6t\u00fc niyetli bir sitede kullan\u0131labilir. B\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z dijital izi herkes herhangi bir \u015fekilde kullanabilir. Mahremiyeti a\u015fmadan payla\u015f\u0131m yapmak \u00f6nemli. Ya\u015f\u0131 ne olursa olsun \u00e7ocu\u011fun g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde payla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nermiyoruz. Anne ve baban\u0131n dijital okuryazarl\u0131k e\u011fitimi \u00f6nemli. Dijital g\u00fcvenlik e\u011fitimleri erken ya\u015ftan itibaren \u00e7ocuklara verilmelidir. Yasak\u00e7\u0131 bir zihniyetten uzak, do\u011fru \u015fekilde sosyal medya kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6\u011fretilmesi gerekiyor. Yoksa bunun sonu\u00e7lar\u0131 ger\u00e7ekten a\u011f\u0131r oluyor. \u00c7evrim i\u00e7i istismarda kar\u015f\u0131 taraf tehditlerle \u00e7ocu\u011fu \u00e7ok uzun s\u00fcreler tutabilir ve istenmeyen sonu\u00e7lara neden olabilir. \u00c7ocuklar korktu\u011fu ve evde bir ki\u015fiyle bunu konu\u015famad\u0131\u011f\u0131nda ne yaz\u0131k ki sald\u0131rgan\u0131n dedi\u011fini yap\u0131yorlar ve \u00e7evrim i\u00e7i istismar s\u00fcr\u00fcyor.\u201d<\/p>\n<p><strong>TEKN\u0130K \u00d6NLEMLERLE R\u0130SKLER\u0130 AZALTMAK M\u00dcMK\u00dcN<\/strong><\/p>\n<p>SOD\u0130GEM M\u00fcd\u00fcr\u00fc Do\u00e7. Dr. Yusuf Levent \u015eahin de \u00f6zellikle yapay zeka teknolojisinin geldi\u011fi noktan\u0131n \u2018sharenting\u2019 ve \u2018tween\u2019 kavramlar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan olumsuzluklar\u0131n azalt\u0131lmas\u0131na olanak sa\u011flayabilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczde yayg\u0131n sosyal a\u011flar\u0131n tamam\u0131n\u0131n bir foto\u011frafta yer alan ki\u015filerin ya\u015flar\u0131n\u0131 tespit edebilecek g\u00f6r\u00fcnt\u00fc i\u015fleme olana\u011f\u0131n\u0131n bulundu\u011funa de\u011finen \u015eahin, \u015funlar\u0131 kaydetti:<\/p>\n<p>\u201cBu olanak sayesinde s\u00f6z konusu foto\u011fraf\u0131n payla\u015f\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda ya da sonras\u0131nda ebeveyni uyaran ve s\u00f6z konusu tehditle ilgili bilgilendiren bir onay kutusunun bilin\u00e7li kullan\u0131m\u0131 b\u00fcy\u00fck oranda destekleyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Kapal\u0131 ve gizli profillere \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc parti uygulamalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla eri\u015fim sa\u011flanmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi de sosyal a\u011flardaki \u00e7ocuk foto\u011fraflar\u0131n\u0131n korunmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r. Bir\u00e7ok sosyal a\u011f \u00e7e\u015fitli aral\u0131klarla bu t\u00fcr uygulamalara ara\u00e7 olmu\u015f hesaplara m\u00fcdahale etse de \u00e7o\u011fu zaman ge\u00e7 kal\u0131nm\u0131\u015f oluyor. Bu noktadaki \u00f6nlemlerin etkinle\u015fmesi ad\u0131na sosyal a\u011f platformlar\u0131 daha \u00e7ok yat\u0131r\u0131m yapmal\u0131. \u00c7ocuk foto\u011fraflar\u0131n\u0131 k\u00f6t\u00fc ama\u00e7larla edinmeye y\u00f6nelik bir web gezintisini ifade edecek metrik yap\u0131lar\u0131n yapay zeka destekli kurulmas\u0131 ve bu noktada uyar\u0131 \u00fcretmesi de m\u00fcmk\u00fcn. Belirli bir ya\u015f\u0131n alt\u0131ndaki bireylerin mesajla\u015fma s\u00fcre\u00e7lerini takip edip, ebeveynlere ola\u011fan\u00fcst\u00fc durumlara ili\u015fkin uyar\u0131 \u00fcreten yaz\u0131l\u0131mlar da geli\u015ftirilmi\u015f durumda.\u201d (AA)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Anadolu \u00dcniversitesi Sosyal Medya ve Dijital G\u00fcvenlik E\u011fitim, Uygulama ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi (SOG\u0130DEM) uzmanlar\u0131, \u00e7ocuklar\u0131n &#8216;\u00e7evrim i\u00e7i istismara&#8217; u\u011framamas\u0131 i\u00e7in ailelere uyar\u0131larda bulundu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":64233,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[765,525,3651,556,1156],"class_list":["post-64232","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasam","tag-cocuk","tag-fotograf","tag-istismar","tag-yas","tag-yildiz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64232","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=64232"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64232\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64234,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/64232\/revisions\/64234"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/64233"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=64232"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=64232"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=64232"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}