{"id":66436,"date":"2022-12-24T07:21:03","date_gmt":"2022-12-24T07:21:03","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=66436"},"modified":"2022-12-24T07:21:03","modified_gmt":"2022-12-24T07:21:03","slug":"sans-kapiyi-nasil-calar-dogustan-guzel-zeki-ya-da-zengin-olmasaniz-da-sansinizi-artirabilirsiniz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=66436","title":{"rendered":"\u015eans kap\u0131y\u0131 nas\u0131l \u00e7alar? Do\u011fu\u015ftan g\u00fczel, zeki ya da zengin olmasan\u0131z da \u015fans\u0131n\u0131z\u0131 art\u0131rabilirsiniz\u00a0"},"content":{"rendered":"<p><strong>KAD\u0130R \u00d6ZO\u011eLU<\/strong><\/p>\n<p>\u0130stanbul \u00dcniversitesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Enis S\u0131n\u0131ksaran, \u015fansa ili\u015fkin fark\u0131na varmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir\u00e7ok \u00f6nemli detaya \u0131\u015f\u0131k tutuyor. \u00d6zellikle \u015fanss\u0131z oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirecek \u00e7arp\u0131c\u0131 bilgiler payla\u015fan Prof. Dr. S\u0131n\u0131ksaran, \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n<p>* \u015eans her yerde ve i\u015f ba\u015f\u0131nda. D\u00fczensiz ve karma\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnse de i\u00e7 yasalar\u0131 ke\u015ffedilebilir. Vah\u015fi, ele ge\u00e7irilemez ve sald\u0131rgan olsa da evcille\u015ftirilebilir.<\/p>\n<p>* Bu d\u00fcnyan\u0131n bir belirsizli\u011fi var. Belirli olan \u015feyleri zaten pozitif bilimciler buluyor. D\u00fczensiz g\u00f6r\u00fcnen olaylar\u0131n arkas\u0131nda da ayn\u0131 fizik\u00e7ilerin yasalar\u0131 gibi yasalar var. Bunlar olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n, istatisti\u011fin yasalar\u0131d\u0131r. Bir insan kendi ba\u015f\u0131na gelenleri s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131, ilgin\u00e7 bulabilir ama ya\u015fam\u0131 di\u011fer insanlarla birlikte ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman bu olaylar da a\u00e7\u0131klanabilir.<\/p>\n<p>* Yasalar ancak di\u011fer insanlar bir araya geldi\u011finde ortaya \u00e7\u0131kan bir \u015fey. Loto gibi\u2026 Lotonun bir insana \u00e7\u0131kma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck, yani 14 milyonda birdir. Ama 14 milyon ki\u015fi bir araya gelince, lotonun bir ki\u015fiye \u00e7\u0131kma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fczde 100 oluyor.<\/p>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/24\/sans01.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>\u0130stanbul \u00dcniversitesi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Enis S\u0131n\u0131ksaran<\/p>\n<\/div>\n<p><strong>\u015eANS ELEKTR\u0130K G\u0130B\u0130<\/strong><\/p>\n<p>Prof. Dr. S\u0131n\u0131ksaran, \u015fu tavsiyelerde bulunuyor:<\/p>\n<p>* \u015eans elektrik gibidir, az diren\u00e7 g\u00f6sterece\u011fi yollar\u0131 tercih eder. \u0130deal kad\u0131n\u0131n\u0131z\u0131 ar\u0131yorsan\u0131z hafta sonlar\u0131n\u0131z\u0131 bilardo salonunda ge\u00e7irmek yerine kad\u0131nlarla tan\u0131\u015fma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131n daha y\u00fcksek oldu\u011fu barlar\u0131, resim sergilerini tercih etmelisiniz. Sadece rastlant\u0131lar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131, iradenizi, cesaretinizi \u00e7ok da kullanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00e7evreyle yetinirseniz, ba\u015far\u0131l\u0131 bir i\u015f ya da mutlu evlilik olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 art\u0131rmam\u0131\u015f olursunuz.<\/p>\n<p><strong>\u0130NSAN EYLEMLER\u0130N\u0130N TOPLAMIDIR<\/p>\n<p><\/strong>* Sonu\u00e7 olarak, k\u0131sa ya\u015fam\u0131m\u0131zda s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131z\u0131, yeteneklerimizi ke\u015ffetmek, do\u011fru ki\u015fileri, iyi i\u015fleri bulmak i\u00e7in \u015fans\u0131n kap\u0131y\u0131 \u00e7almas\u0131n\u0131 beklemek, en az\u0131ndan istatistik a\u00e7\u0131dan anlaml\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Genetik ve sosyal piyango bize do\u011fu\u015ftan g\u00fczel, zeki ya da zengin do\u011fma \u015fans\u0131 sunmam\u0131\u015f olsa bile, daha iyi bir ya\u015fama sahip olma \u015fans\u0131m\u0131z\u0131 art\u0131rabiliriz. Varolu\u015f\u00e7u felsefenin kurucular\u0131ndan Jean Paul Sartre&#8217;\u0131n dedi\u011fi gibi, \u0130nsan eylemlerinin toplam\u0131d\u0131r.\u201d<\/p>\n<p><strong>\u0130Y\u0130 B\u0130R HAYATIN M\u0130MARI OLAB\u0130L\u0130R\u0130Z<\/strong><\/p>\n<p><span>2011 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan \u015eans\u0131n Matemati\u011fi adl\u0131 kitab\u0131nda, tuhaf ve s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 olaylar, garip tesad\u00fcfler ve \u015fans, talih, kader gibi kavramlara istatistik ve olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n penceresinden bakan Prof. Dr. S\u0131n\u0131ksaran, \u201c\u015eans kap\u0131y\u0131 \u00e7alar m\u0131?\u201d sorumuzu, \u201cBurada iradeden bahsediyoruz asl\u0131nda. \u015eans kap\u0131y\u0131 \u00e7alabilir ama \u00e7almas\u0131n\u0131 beklemek yerine kap\u0131dan \u00e7\u0131k\u0131p eylemde bulunmak daha mant\u0131kl\u0131. Olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131rm\u0131\u015f olur, daha iyi bir hayat\u0131n mimar\u0131 olabiliriz\u201d diye yan\u0131tl\u0131yor.<\/p>\n<p>\u0130lgin\u00e7 tesad\u00fcflere de dikkat \u00e7eken S\u0131n\u0131ksaran, \u201cMilyonlarca insan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 milyarlarca ili\u015fkide fark edelim ya da etmeyelim pek \u00e7ok ilgin\u00e7 tesad\u00fcf olacakt\u0131r. Bu gezegende, lotoyu iki kez bilen ya da y\u0131ld\u0131r\u0131mlar taraf\u0131ndan yedi kez \u00e7arp\u0131lan insanlar olabildi\u011fine g\u00f6re, milyonlarca insan\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc r\u00fcyalardan baz\u0131lar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi de \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 olmamal\u0131d\u0131r\u201d diyor.<\/span><\/p>\n<p><strong>\u015eANSIN \u0130K\u0130 Y\u00dcZ\u00dc VAR<\/strong><\/p>\n<p>\u201cBirileri i\u00e7in \u015fans ve talih, ba\u015fka birileri i\u00e7in \u015fanss\u0131zl\u0131k ya da talihsizlik anlam\u0131na gelebilir\u201d diyen S\u0131n\u0131ksaran, \u015fans\u0131n en az iki y\u00fcz\u00fc oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. \u0130kinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131 noktalayan trajik bir olay\u0131 hat\u0131rlatan S\u0131n\u0131ksaran, \u201cTalihli ya da talihsiz \u015fehir olabilir mi?\u201d sorusuna yan\u0131t ar\u0131yor:<\/p>\n<p>* 6 A\u011fustos 1945&#8217;te bir Amerikan u\u00e7a\u011f\u0131, Little Boy isimli atom bombas\u0131n\u0131 Hiro\u015fima&#8217;ya b\u0131rak\u0131r. Sonu\u00e7 felakettir. 3 g\u00fcn sonra yine bir bombard\u0131man u\u00e7a\u011f\u0131 Fat Man ismini verdikleri bir atom bombas\u0131yla havalan\u0131r.<\/p>\n<p>* Hedef b\u00fcy\u00fck bir sanayi \u015fehri olan Kokura&#8217;d\u0131r. Ancak u\u00e7ak Kokura semalar\u0131na geldi\u011finde yo\u011fun bir bulut k\u00fcmesiyle kar\u015f\u0131la\u015fan pilotlar, B plan\u0131n\u0131 uygulamak \u00fczere liman \u015fehri Nagasaki&#8217;ye y\u00f6nelir.<\/p>\n<p>* Kokura&#8217;y\u0131 kurtaran bulutlar Nagasaki&#8217;de yoktur. Bulutlar sayesinde \u015fans\u0131 yaver giden Kokura, bulutlar y\u00fcz\u00fcnden talihsiz bir \u015fekilde bombalanan Nagasaki\u2026 Bu ger\u00e7ek \u00f6yk\u00fcde ki\u015fi isimleri yok ama biri talihli di\u011feri talihsiz iki \u015fehirde ya\u015fayan insanlar ve o \u015fehirde ya\u015famalar\u0131na, dolay\u0131s\u0131yla orada \u00f6lmelerine neden olan, bilmedi\u011fimiz ki\u015fisel \u00f6yk\u00fcleri var.<\/p>\n<p>* B\u00fct\u00fcn bir \u015fehir lanetlenmi\u015f olabilir mi? Asl\u0131nda koca bir \u015fehir B plan\u0131n\u0131n par\u00e7as\u0131 olmu\u015ftur, hepsi bu\u2026\u201d<\/p>\n<p><strong>BA\u015eARILILAR, BA\u015eARISIZ \u0130NSANLARA BOR\u00c7LU<\/strong><\/p>\n<p>S\u0131n\u0131ksaran, zengin ve ba\u015far\u0131l\u0131 insanlara kar\u015f\u0131l\u0131k, onlar\u0131n yapt\u0131klar\u0131n\u0131 yapan ama yine de ba\u015far\u0131l\u0131 olamayan 10 binlerce insan\u0131n durumunu ise \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor:<\/p>\n<p>* Matematiksel olarak zorunludur bu. Ba\u015far\u0131l\u0131 olanlar ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131, sadece ki\u015fisel \u00e7abalar\u0131na de\u011fil ayn\u0131 zamanda di\u011ferlerinin ba\u015far\u0131s\u0131z olmas\u0131na bor\u00e7ludur.<\/p>\n<p>* En zekiler, yetenekliler, \u00e7al\u0131\u015fkanlar ba\u015far\u0131l\u0131 oluyor diye bir \u015fey yok. Bu i\u015fin i\u00e7inde kontrol edilemeyen bir olgu var. Her \u015feyin a\u00e7\u0131kland\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnyada ya\u015fam\u0131yoruz hem.<\/p>\n<p>* \u0130\u015fte burada \u015fans rol oynuyor. Ba\u015far\u0131 i\u00e7in sanki sihirli bir form\u00fcl var. Ayn\u0131 \u015feyleri yap\u0131p yollarda tesad\u00fcfler, \u015fansa yenik d\u00fc\u015f\u00fcp elenen insanlar var.<\/p>\n<p>* Asl\u0131nda \u00e7o\u011fumuz bunun bilincindeyiz. Birine \u015fans dilememizin nedeni, \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n, \u00e7abalaman\u0131n her zaman yetmeyece\u011fini, \u015fansa da ihtiya\u00e7 oldu\u011funu bilmemizdir.<\/p>\n<div><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/24\/a3d3e8a2-79e4-4794-9d22-6de7dd2232ba.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>.<\/p>\n<\/div>\n<p><strong>KISA \u00d6MR\u00dcM\u00dcZDE KORKARAK YA\u015eAMAK YANLI\u015e<\/strong><\/p>\n<p>\u015eans ve talih kavram\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131ran S\u0131n\u0131ksaran, \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rneklerini \u015f\u00f6yle s\u0131ral\u0131yor:<\/p>\n<p>* Ortalama insan \u00f6mr\u00fcn\u00fc 80 y\u0131l olarak ele alal\u0131m. Bu k\u0131sa s\u00fcrede 100 binde birden daha d\u00fc\u015f\u00fck olas\u0131l\u0131kl\u0131 olaylar bizi bulmayacakt\u0131r. Madem bizi bulmayacak, ne bunlardan sak\u0131narak ya\u015fayal\u0131m, ne de bunlar bizi bulacak diye u\u011fra\u015fal\u0131m.<\/p>\n<p>* Yani piyango bizi bulacak diye u\u011fra\u015fmak da, u\u00e7ak d\u00fc\u015fecek diye korkmak da yanl\u0131\u015f. Bunun yerine daha b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131klar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz laz\u0131m.<\/p>\n<p>* Bu b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131klar bizim kontrol\u00fcm\u00fczde olabilir. \u0130rademizi kullanabilece\u011fimiz (iyi bir i\u015f, e\u015f bulmak gibi) d\u00fc\u015f\u00fck olas\u0131l\u0131kta olmayan olaylara \u015fans; u\u00e7ak kazalar\u0131, s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 hastal\u0131klar, lotoda b\u00fcy\u00fck ikramiye gibi y\u00fcksek olas\u0131l\u0131kl\u0131 olaylar\u0131 da talih olarak adland\u0131r\u0131yorum.<\/p>\n<p>* \u015eansl\u0131 ve \u015fanss\u0131z olaylar, s\u0131k\u00e7a ba\u015f\u0131m\u0131za gelebilen ve bu nedenle bizi \u015fa\u015f\u0131rtmayan yani beklenen olaylard\u0131r. Talihli ve talihsiz olaylar ise genel beklentinin d\u0131\u015f\u0131nda seyrettikleri i\u00e7in beklenmeyen olaylard\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u0130Y\u0130 D\u00dc\u015e\u00dcN \u0130Y\u0130 OLSUN<\/strong><\/p>\n<p>\u0130nsanlar\u0131n \u015fanslar\u0131n\u0131 art\u0131rabilece\u011fini vurgulayan S\u0131n\u0131ksaran, \u015fu bilgileri payla\u015f\u0131yor:<\/p>\n<p>* Bu konuda deneyler yapan psikologlar, \u015fans ve \u015fanss\u0131zl\u0131\u011f\u0131n asl\u0131nda biraz bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla ilgisi oldu\u011funu kan\u0131tlam\u0131\u015f. Kendisine \u2018\u015fansl\u0131y\u0131m&#8217; ya da \u2018\u015fanss\u0131z\u0131m&#8217; diyen insanlar\u0131 ele al\u0131p \u2018hakikaten \u015fans diye bir \u015fey var m\u0131&#8217; diye d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015fler ve bu insanlara \u015fans oyunlar\u0131 oynatm\u0131\u015flar.<\/p>\n<p>* Bakm\u0131\u015flar \u2018\u015fansl\u0131y\u0131m&#8217; diyenle \u2018\u015fanss\u0131z\u0131m&#8217; diyen aras\u0131nda pek bir fark yok. Peki neden baz\u0131 insanlar \u015fansl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor? Birtak\u0131m testlerde, bu insanlar\u0131n alg\u0131lar\u0131n\u0131n daha a\u00e7\u0131k oldu\u011fu, iradelerini daha fazla kulland\u0131klar\u0131, iyimser olduklar\u0131, insanlarla daha fazla ileti\u015fim kurduklar\u0131, insanlar\u0131 kolayca yarg\u0131lamad\u0131klar\u0131, \u00f6nyarg\u0131l\u0131 olmad\u0131klar\u0131, zaman zaman sezgilerine \u00e7ok g\u00fcvendikleri tespit edilmi\u015f.<\/p>\n<p><strong>OLASILI\u011eI ARTIRMAK EYLEMLE M\u00dcMK\u00dcN<\/strong><\/p>\n<p>* Sonu\u00e7 olarak, f\u0131rsatlara a\u00e7\u0131k olan bu insanlar\u0131n \u015fanslar\u0131n\u0131 art\u0131rd\u0131klar\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Eski bir s\u00f6z vard\u0131r, \u2018\u0130yi d\u00fc\u015f\u00fcn iyi olsun&#8217; derler. \u0130yimser olman\u0131n d\u00fcnyaya farkl\u0131 bir bak\u0131\u015f katt\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm.<\/p>\n<p>* Ancak isteklerinizi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in de kalk\u0131p bir \u015feyler yapman\u0131z gerekir. Olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da art\u0131rmak ancak eylemle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Hi\u00e7bir \u015fey yapmayan bir insan asl\u0131nda pozitivizmde insan bile de\u011fildir.<\/p>\n<p><strong>SINAVDA \u015eIKLARI 3&#8217;E \u0130ND\u0130REB\u0130LEN \u00d6\u011eRENC\u0130 ATAB\u0130L\u0130R<\/strong><\/p>\n<p>\u015eans\u0131na g\u00fcveneceklerin bilmesi gerekenler:<\/p>\n<p>* \u00d6zellikle \u00fcniversiteye giri\u015f s\u0131nav\u0131ndan sonra baz\u0131 \u00f6\u011frenciler \u201catt\u0131klar\u0131m tuttu\u201d diye ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor ancak bunun ger\u00e7ekle\u015fmesi \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck bir olas\u0131l\u0131k. 10 sorunun cevab\u0131n\u0131 atarak tutturma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 10 milyonda birdir.<\/p>\n<p>* Ayr\u0131ca \u00fcniversiteye giri\u015f s\u0131nav\u0131nda \u00e7ok daha fazla soru var. Normalde att\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 20&#8217;si tutacakt\u0131r. Kalan y\u00fczde 80&#8217;i de tutturdu\u011fumuz do\u011frular\u0131 g\u00f6t\u00fcrecektir. Ama 5 \u015f\u0131kk\u0131 2 ya da 3&#8217;e indirdi\u011fimiz zaman beklenen de\u011fer pozitiftir. Yani 1.67&#8217;sinin tutmas\u0131n\u0131 bekledi\u011fimiz i\u00e7in atmak do\u011fru bir stratejidir.<\/p>\n<p><strong>AT YARI\u015eINDA B\u0130LG\u0130 ETK\u0130L\u0130<\/strong><\/p>\n<p>* At yar\u0131\u015f\u0131 ve futbol bahislerinde bilgi ve irade var. Loto oyunlar\u0131nda ki\u015fi bilgisini, iradesini kullanamaz. \u0130\u015f tamamen \u015fansa kalm\u0131\u015ft\u0131r. Ama futbol bahislerinde, at yar\u0131\u015flar\u0131nda bilginizi katabilirsiniz. Ancak istatistiksel olarak bu oyunlar\u0131n da beklenen de\u011ferleri negatiftir ve tavsiye edilmez.<\/p>\n<p><strong>PANDEM\u0130DE TESAD\u00dcF\u00a0 <\/strong><\/p>\n<p>* Covid salg\u0131n\u0131 ile ilgili en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan konular\u0131n ba\u015f\u0131nda a\u015f\u0131 ya da hastal\u0131\u011f\u0131n kendisinin birtak\u0131m yan etkilere veya kalp krizi gibi \u00f6l\u00fcmc\u00fcl sonu\u00e7lara yol a\u00e7\u0131p a\u00e7mad\u0131\u011f\u0131 ku\u015fkular\u0131n\u0131n geldi\u011fini vurgulayan S\u0131n\u0131ksaran, pandemi s\u00fcreciyle ilgili \u015fu de\u011ferlendirmeyi yap\u0131yor:<\/p>\n<p>* Halen de tart\u0131\u015f\u0131lmakta olan bu konunun t\u0131pla ilgili k\u0131sm\u0131n\u0131 konunun uzmanlar\u0131na b\u0131rak\u0131p, tesad\u00fcflerle ilgili k\u0131sm\u0131na de\u011finebiliriz. Burada iki temel yanl\u0131\u015f\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izmek gerekir.<\/p>\n<p>* Birincisi, insanlar ard\u0131\u015f\u0131k olaylar\u0131 anlamland\u0131r\u0131rken kendi inand\u0131klar\u0131 ya da inanmak istedikleri filtrelerden ge\u00e7irmeye e\u011fimli olmalar\u0131d\u0131r. \u00d6rne\u011fin baz\u0131 insanlar yak\u0131n \u00e7evrelerinde kalp krizi ge\u00e7iren birisi yak\u0131n zamanlarda a\u015f\u0131 da olmu\u015fsa ya da Covid hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 ge\u00e7irmi\u015fse bunu bu olay\u0131n\u00a0 bir nedeni olarak d\u00fc\u015f\u00fcnmek isteyebilirler. Oysa a\u015f\u0131 olup ya da Covid ge\u00e7irdikten sonra hayat bir \u015fekilde devam eder ve hayat\u0131m\u0131zda olumlu ya da olumsuz pek \u00e7ok \u015fey cereyan eder. Birileri evlenir ya da bo\u015fan\u0131r. Parlak bir i\u015fe giren ya da i\u015fini kaybeden, tuttu\u011fu tak\u0131m \u015fampiyon olan ya da k\u00fcme d\u00fc\u015fen, b\u00fcy\u00fck ikramiyeyi bulan ya da biletine hi\u00e7bir \u015fey\u00a0 isabet etmeyen insanlar olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>* Bu durumda, \u015funu s\u00f6yleyebilir miyiz? A\u015f\u0131 ya da Covid, medeni hali, i\u015f bulmay\u0131 ya da\u00a0 \u015fampiyonluk olas\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 etkiler! Belki de a\u015f\u0131 ya da Covid&#8217;i kalp kriziyle (tabi ki \u00e7o\u011funluk) ili\u015fkilendirmek bu \u00f6rnektekiler kadar g\u00fcl\u00fcn\u00e7t\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir pandemi olsun ya da olmas\u0131n kalp krizi hemen her toplumda ilk 5 \u00f6l\u00fcm nedeni aras\u0131ndad\u0131r. Bu olay\u0131n a\u015f\u0131 ya da hastal\u0131k sonras\u0131 olmas\u0131 belki de sadece tesad\u00fcft\u00fcr.<\/p>\n<p>* Bu konudaki ikinci yanl\u0131\u015f, insanlar\u0131n \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck say\u0131da g\u00f6zlemle hareket etmeleridir. Bu g\u00f6zlemler de genellikle yak\u0131n \u00e7evrelerinden ya da sosyal medyadan edindikleri, \u00e7o\u011fu zaman g\u00fcvenilmez kaynaklara dayal\u0131d\u0131r. Bu konuya g\u00fcvenilir ve bilimsel bir a\u00e7\u0131klama getirmenin bir yolu t\u0131p i\u00e7erisinde a\u015f\u0131 ya da hastal\u0131\u011f\u0131n kalp ve damar hastal\u0131klar\u0131na etkisini klinik \u00e7al\u0131\u015fmalarla ortaya koymakt\u0131r. Belki ikinci yolu, kalp krizinden \u00f6l\u00fcm istatistiklerinin ge\u00e7mi\u015f y\u0131llara k\u0131yasla pandemi d\u00f6neminde kayda de\u011fer bir art\u0131\u015f g\u00f6sterip g\u00f6stermedi\u011fini ara\u015ft\u0131rmak olabilir. Ancak bunun i\u00e7in dolayl\u0131 ya da dolays\u0131z etkileri analiz etmek gerekir ki bunu yapmak \u00e7ok kolay bir s\u00fcre\u00e7 de\u011fildir.<\/p>\n<p>* Kastetti\u011fim, kalp krizi \u00f6l\u00fcmleri ger\u00e7ekten hastal\u0131\u011f\u0131n direkt etkisi nedeniyle de olmu\u015f olabilir ya da bula\u015f korkusuyla insanlar\u0131n hastanelere gitmeyip gerekli kontrollerini yapt\u0131rmamalar\u0131 veya hastanelerin pandemiye odaklan\u0131p di\u011fer hizmetleri aksatmas\u0131 nedeniyle ger\u00e7ekle\u015fmesi olabilir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 ay\u0131rt etmek ki\u015fisel g\u00f6zlemlerle de\u011fil ancak kapsaml\u0131 analizlerle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015eansl\u0131 olmak ne demek? \u015eans art\u0131r\u0131labilen bir \u015fey mi? Belirsizlik d\u00fcnyas\u0131nda neleri kontrol edebiliriz? Bu sorunun cevaplar\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in \u015fansa istatisti\u011fin ve olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n penceresinden bakan Prof. Dr. Enis S\u0131n\u0131ksaran ile konu\u015ftuk. \u201cGenetik ve sosyal piyango bize do\u011fu\u015ftan g\u00fczel, zeki ya da zengin do\u011fma \u015fans\u0131 sunmam\u0131\u015f olsa bile daha iyi bir ya\u015fama sahip olma \u015fans\u0131m\u0131z\u0131 art\u0131rabiliriz\u201d diyen Prof. Dr. S\u0131n\u0131ksaran\u2019a g\u00f6re \u015fans her yerde ve i\u015f ba\u015f\u0131nda&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":66437,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[500,83,3396,9393,342],"class_list":["post-66436","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","tag-insan","tag-is","tag-olaylar","tag-sans","tag-yan"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66436","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=66436"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66436\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66438,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/66436\/revisions\/66438"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/66437"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=66436"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=66436"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=66436"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}