Sakarya \u00dcniversitesi M\u00fchendislik Fak\u00fcltesi Jeofizik M\u00fchendisli\u011fi B\u00f6l\u00fcm Ba\u015fkan\u0131 ve Afet Y\u00f6netimi Uygulama ve Ara\u015ft\u0131rma Merkezi M\u00fcd\u00fcr Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Prof. Dr. Murat Utkucu, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin beklenmedik ya\u011f\u0131\u015flar ya da kurakl\u0131\u011fa neden oldu\u011funu, bunun sonucu g\u00f6l seviyelerinin azalabildi\u011fini veya deniz seviyelerinin y\u00fckselebildi\u011fini belirtti.<\/p>\n
G\u00f6l ve deniz seviyelerindeki de\u011fi\u015fikli\u011fin tektonik olarak yer kabu\u011fu \u00fczerindeki y\u00fckleri etkiledi\u011fine i\u015faret eden Utkucu, s\u00f6z konusu y\u00fck\u00fcn de\u011fi\u015fimine ba\u011fl\u0131 olarak depremlerin tetiklenebilece\u011fini kaydetti.<\/p>\n
Bunun \u00e7ok yava\u015f i\u015fleyen bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Utkucu, \u201cYer kabu\u011fundaki s\u0131v\u0131, deprem tetiklemesine ya da depremlerin olu\u015fumuna etki eder fakat bunlar genelde 4 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn alt\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck depremlerdir.\u201d dedi.<\/p>\n
BARAJLARIN ETK\u0130S\u0130<\/strong><\/p>\n Bu t\u00fcr depremlere baraj g\u00f6lleri \u00fczerinden \u00f6rnekler veren Utkucu, \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi:<\/p>\n \u201cSu seviyesinin y\u00fckselmesiyle baraj g\u00f6llerinde su tutulmas\u0131yla beraber deprem say\u0131lar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. D\u00fcnya \u00fczerinde \u00e7e\u015fitli barajlarda bu durum teyit edilmi\u015f ve su seviyelerindeki de\u011fi\u015fimlerin, bir yerde azalan suyun ya da suyun bir yerde depolanmas\u0131n\u0131n depremleri tetikledi\u011fi g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f.<\/p>\n Bunlardan en me\u015fhuru Hindistan\u2019daki Koyna Baraj\u0131\u2019d\u0131r. Bunun \u00f6rnekleri M\u0131s\u0131r\u2019da Asvan Baraj\u0131\u2019nda, Yunanistan\u2019da Kremasta Baraj\u0131\u2019nda ya\u015fanm\u0131\u015f. Bizde de Keban Baraj\u0131\u2019nda, Atat\u00fcrk Baraj\u0131\u2019nda su tutulmaya ba\u015flad\u0131ktan sonra k\u00fc\u00e7\u00fck depremlerin say\u0131lar\u0131nda art\u0131\u015flar oluyor.\u201d<\/p>\n Su seviyelerindeki de\u011fi\u015fimin deprem olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, s\u0131f\u0131rdan bir deprem \u00fcretmedi\u011fini ancak deprem olu\u015fumunu biraz geriye \u00e7ekti\u011fini vurgulayan Utkucu, suyun depremi tetikleme \u015fekli hakk\u0131nda \u015fu bilgileri verdi:<\/p>\n \u201cBarajda su tutulmaya ba\u015flay\u0131nca su y\u00fck\u00fc olu\u015fuyor, o a\u011f\u0131rl\u0131kla yer kabu\u011funda denge bozuluyor. Di\u011fer bir \u015fekilde ise biriken su yer kabu\u011funun derinliklerine kaya\u00e7lar\u0131n g\u00f6zeneklerinden s\u0131z\u0131yor, depremlerin olu\u015ftu\u011fu derinli\u011fe birka\u00e7 ayda ula\u015fabiliyor, g\u00f6zenek s\u0131v\u0131 bas\u0131nc\u0131 dedi\u011fimiz kayganla\u015fmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran, fay \u00fczerinde dengeyi de\u011fi\u015ftiren bir husus. Bir nevi fay hatt\u0131na rahat kayabilsin diye ya\u011f d\u00f6km\u00fc\u015f gibi bir etki olu\u015fturuyor. Su tutulmaya ba\u015flad\u0131ktan sonra deprem say\u0131lar\u0131 artmaya ba\u015fl\u0131yor. Terminolojide bu depremler daha \u00f6nce \u2018tetiklenen depremsellik\u2019 olarak adland\u0131r\u0131l\u0131yordu, \u015fu anda \u2018neden olunmu\u015f depremsellik\u2019 ifadesi kullan\u0131l\u0131yor.\u201d<\/p>\n VAN G\u00d6L\u00dc \u00d6RNE\u011e\u0130<\/strong><\/p>\n \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011finde, sera gazlar\u0131n\u0131n yan\u0131nda g\u00fcne\u015fteki faaliyetlerin de etkili oldu\u011funu bildiren Utkucu, g\u00fcne\u015fin y\u00fczeyinde g\u00f6r\u00fclen karanl\u0131k noktalar olan g\u00fcne\u015f lekelerinin mevsimlere, dolay\u0131s\u0131yla da ya\u011f\u0131\u015f rejimine etki etti\u011fini, bunun da yer kabu\u011funun \u00fczerindeki ya da alt\u0131ndaki s\u0131v\u0131 miktar\u0131n\u0131 etkileyerek deprem olu\u015fumlar\u0131n\u0131 tetikledi\u011fini anlatt\u0131.<\/p>\n Van G\u00f6l\u00fc\u2019ndeki su seviyesi de\u011fi\u015fimlerini inceledi\u011finde buradaki de\u011fi\u015fimlerin depremleri tetikledi\u011fini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc aktaran Utkucu, \u201cFay k\u0131r\u0131lmaya yakla\u015fm\u0131\u015f, bardak ta\u015fmak \u00fczere; bu su birikmesi, su seviyesinin de\u011fi\u015fmesi, s\u0131v\u0131n\u0131n etkisi, barda\u011f\u0131 ta\u015f\u0131ran damla oluyor. Yeni bir fay hatt\u0131 olu\u015fturmuyor, oldu\u011fu yerde fay var.<\/p>\n Fay hatt\u0131 belki 300 y\u0131l enerji biriktiriyor, k\u0131r\u0131lmaya yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda ise Van G\u00f6l\u00fc\u2019nde oldu\u011fu gibi su seviyesi, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkisiyle al\u00e7ald\u0131. Bu al\u00e7alma da dengeyi de\u011fi\u015ftirdi, 2016 y\u0131l\u0131nda olacak depremin tarihini 2011\u2019e \u00e7ekti yani \u00fc\u00e7 y\u00fcz y\u0131lda bir olan depremin tarihini 4-5 y\u0131l kadar \u00f6ne \u00e7ekti.\u201d de\u011ferlendirmesini yapt\u0131.<\/p>\n \u201cM\u0130LYONLARCA YIL SONRA ETK\u0130LEYEB\u0130L\u0130R\u201d<\/strong><\/p>\n ABD Havac\u0131l\u0131k ve Uzay Ajans\u0131nda (NASA) g\u00f6revli jeofizik\u00e7i Eric Fielding de iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin deprem olu\u015fumunu tetiklemesinin ancak \u00e7ok uzun periyotlarda m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n Fielding, \u201c\u015eu an ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin, depremler \u00fczerinde etkisinin oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc depremler yerin \u00e7ok alt\u0131nda ba\u015fl\u0131yor. \u00d6te yandan milyonlarca y\u0131l sonra iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, depremler \u00fczerinde etkiye sahip olabilir.\u201d dedi.<\/p>\n Kuzey yar\u0131mk\u00fcrenin, 10-20 bin y\u0131l \u00f6nce, Finlandiya ve \u0130sve\u00e7 gibi \u00fclkelere kadar ula\u015fan b\u00fcy\u00fck bir buz tabakas\u0131na sahip oldu\u011fundan ve bu buz k\u00fctlesinin 5 binden fazla y\u0131l boyunca erimesiyle buzullar\u0131n tetikledi\u011fi depremlerin meydana geldi\u011finden bahseden Fielding;<\/p>\n \u201cBu, yer kabu\u011funun derinlerini etkileyebilecek b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki bir de\u011fi\u015fimdi. Havadaki birka\u00e7 derecelik \u0131s\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fi, farkl\u0131 miktarlardaki ya\u011f\u0131\u015flar gibi \u015fu an ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyler b\u00fcy\u00fck co\u011frafyalardaki depremleri tetiklemez.\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc payla\u015ft\u0131. (AA)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Prof. Dr. Murat Utkucu, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine ba\u011fl\u0131 meteorolojik olaylar sonucu g\u00f6l, g\u00f6let, baraj g\u00f6l\u00fc gibi alanlarda su miktar\u0131ndaki de\u011fi\u015fimlerin, yer kabu\u011fundaki dengeyi de\u011fi\u015ftirerek k\u00fc\u00e7\u00fck depremleri tetikledi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":81127,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[3086,1958,3255,323,3807],"class_list":["post-81126","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gundem","tag-baraj","tag-deprem","tag-etki","tag-gol","tag-uzerinde"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81126","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=81126"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81126\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":81128,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81126\/revisions\/81128"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/81127"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=81126"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=81126"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=81126"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}