{"id":93314,"date":"2023-06-05T06:05:04","date_gmt":"2023-06-05T06:05:04","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=93314"},"modified":"2023-06-05T06:05:04","modified_gmt":"2023-06-05T06:05:04","slug":"devlet-arsivlerinde-toz-tutmus-bir-dosya-ahmet-muhip-diranasin-chp-sicili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=93314","title":{"rendered":"Devlet Ar\u015fivleri\u2019nde toz tutmu\u015f bir dosya: Ahmet Muhip D\u0131ranas\u2019\u0131n CHP sicili"},"content":{"rendered":"<p>1939 y\u0131l\u0131n\u0131n May\u0131s ay\u0131, Ankara\u2026<\/p>\n<p>Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn vefat\u0131n\u0131n ard\u0131ndan alt\u0131 ay ge\u00e7mi\u015f, II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n patlak vermesine ise d\u00f6rt ay vard\u0131.<\/p>\n<p>15 May\u0131s sabah\u0131 CHP Genel Sekreterli\u011fi\u2019ne bir dilek\u00e7e geldi.<\/p>\n<p>\u201cY\u00fcce Genel Sekreterli\u011finiz merkez b\u00fcrosunda m\u00fcnhal <em>(a\u00e7\u0131k, bo\u015f)<\/em> bulunan sekreterlikte \u00e7al\u0131\u015fmak istiyorum. Esasen daha evvelce Ulus gazetesinde y\u00fcz yirmi be\u015f lira \u00fccretle sekreterlik etmi\u015ftim. Muharririm. Ulus, Cumhuriyet, Vakit gazetelerinde iki y\u00fcz\u00fc m\u00fctecaviz <em>(a\u015fan)<\/em> ve muhtelif mevzularda makale ve tenkitlerim, muhtelif edebi mecmualarda \u015fiir, makale ve hikayelerim vard\u0131r. Ayr\u0131ca G\u00fczel Sanatlar Akademisi taraf\u0131ndan bast\u0131r\u0131lm\u0131\u015f iki ciltlik bir resim tarihim vard\u0131r. \u0130nk\u0131lab\u0131m\u0131za daha faal ve m\u00fcspet bir hadim <em>(hizmet eden)<\/em> olmak gayesi ile yapt\u0131\u011f\u0131m bu m\u00fcracaat\u0131 tensip etmenizi derin sayg\u0131lar\u0131mla dilerim.\u201d<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/02\/75.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>Yukar\u0131daki sat\u0131rlar\u0131 kalem alan, alt\u0131na iki pul yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131p, imzas\u0131n\u0131 atan ki\u015fi, <strong>Kar<\/strong>, <strong>Olvido<\/strong>, <strong>Fahriye Abla<\/strong> ve <strong>Serenad<\/strong> gibi \u015fiirleriyle T\u00fcrk \u015fiirinde unutulmaz bir yer edinecek olan <strong>Ahmet Muhip D\u0131ranas<\/strong>\u2018t\u0131.<\/p>\n<p>Bir g\u00fcn sonra D\u0131ranas\u2019a \u201cCHP Ba\u015fsekreteri\u201d imzas\u0131yla bir pusula ula\u015ft\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u201cY\u00fcz yirmi lira ayl\u0131kla partimiz sekreterli\u011fine tayin oldunuz. Vazifenize iltihak\u0131n\u0131z\u0131 <em>(kat\u0131lman\u0131z\u0131)<\/em> reca eder, ba\u015far\u0131lar diler, sevgiler sunar\u0131m.\u201d<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7ankaya\u2019n\u0131n \u00d6n Cebeci Mahallesi\u2019nde ailesiyle oturan 31 ya\u015f\u0131ndaki Ahmet Muhip D\u0131ranas, 19 May\u0131s 1939 g\u00fcn\u00fc CHP Genel Sekreterli\u011fi Be\u015finci B\u00fcro\u2019da \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/02\/760.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>D\u0131ranas ad\u0131na <strong>CHP Memurlar\u0131na Mahsus Hal Tercemesi<\/strong> a\u00e7\u0131ld\u0131 ve sicil dosyas\u0131na kondu. Her ne kadar ba\u015fka kaynaklarda 1909 y\u0131l\u0131nda Sinop\u2019ta do\u011fdu\u011fu yer alsa da CHP\u2019deki siciline g\u00f6re 1908 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019da do\u011fmu\u015ftur. Fatih n\u00fcfusuna kay\u0131tl\u0131d\u0131r; babas\u0131n\u0131n ad\u0131 Galip, annesinin ad\u0131 Seniha\u2019d\u0131r. Ankara Erkek Lisesi\u2019nden mezundur, \u0130ngilizce ve Frans\u0131zca bilmektedir.<\/p>\n<p><strong>\u0130\u015eE GE\u00c7 KALDI, \u00dc\u00c7 YEVM\u0130YES\u0130 KES\u0130LD\u0130<\/strong><\/p>\n<p>CHP Ba\u015fkatibi ile CHP Muhasebecili\u011fi aras\u0131nda ge\u00e7en 11 Kas\u0131m 1939 tarihli yaz\u0131\u015fmaya g\u00f6re birden fazla kez i\u015fe ge\u00e7en kalan Ahmet Muhip D\u0131ranas\u2019\u0131n \u00fc\u00e7 yevmiyesi kesildi.<br \/><strong><br \/>TERF\u0130 VE 25 L\u0130RA ZAM<\/strong><\/p>\n<p>Ahmet Muhip D\u0131ranas, 16 Kas\u0131m 1939\u2019da -60\u2019l\u0131 y\u0131llarda T\u00fcrkiye Emlak Kredi Bankas\u0131 Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc olacak- Berin Beyda\u011f\u0131\u2019n\u0131n istifas\u0131 sonras\u0131 Halkevleri B\u00fcrosu Muamelat \u015eefi g\u00f6revine terfi ettirildi, maa\u015f\u0131 da 150 liraya y\u00fckseltildi.<\/p>\n<p><strong>Z\u00dcCAC\u0130YEYE BOR\u00c7 Y\u00dcZ\u00dcNDEN \u0130CRALIK OLDU<\/strong><\/p>\n<p>II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ilk alt\u0131 ay\u0131 geride kalm\u0131\u015f, takvimler 1940 y\u0131l\u0131n\u0131 g\u00f6sterirken, T\u00fcrkiye sava\u015fa girmese de ortaya \u00e7\u0131kan ekonomik bunal\u0131m, halk\u0131 her ge\u00e7en g\u00fcn daha fazla etkiliyordu.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/02\/66.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>\u015eeflik g\u00f6revine devam eden Ahmet Muhip D\u0131ranas, z\u00fccaciyeci Rafael Levi\u2019ye olan 54 lira 40 kuru\u015f borcunu \u00f6demedi\u011fi i\u00e7in icral\u0131k oldu. Ankara Birinci \u0130cra Dairesi, CHP Genel Sekreterli\u011fine yaz\u0131 yazarak, D\u0131ranas\u2019\u0131n maa\u015f\u0131n\u0131n d\u00f6rtte birinin kesilmesini talep etti. D\u0131ranas, Mart maa\u015f\u0131n\u0131 37.5 lira eksik ald\u0131.<\/p>\n<p>Ahmet Muhip D\u0131ranas, ayn\u0131 zamanda Maarif Vek\u00e2leti <em>(Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131)<\/em> taraf\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131lan <strong>G\u00fczel Sanatlar<\/strong> dergisinde Haziran 1939 tarihinden beri \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, 75 lira da oradan maa\u015f al\u0131yordu. Bu maa\u015f\u0131ndan ise 4 lira 12 kuru\u015f <strong>buhran vergisi<\/strong> kesiliyordu. <em>(1931 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren buhran vergisi kapsam\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n maa\u015flar\u0131ndan kesilen vergi oranlar\u0131 y\u00fckseltilmi\u015fti. 30 liraya kadar olan maa\u015f ve \u00fccretler vergiden muaft\u0131. 150 liraya kadar olan maa\u015f ve \u00fccretlerin 30 liras\u0131 vergiden muaf, \u00fcst taraf\u0131 y\u00fczde 10 vergiye tabiydi.)<\/em><\/p>\n<p><strong>DA\u0130RE MEMURUNA FIR\u00c7A: G\u00d6REV\u0130N\u0130 YAPAMIYORSAN \u0130ST\u0130FA ET<\/strong><\/p>\n<p>CHP binas\u0131nda uygulanan kurala g\u00f6re ziyaret\u00e7iler alt kata ve b\u00fcrolara sokulmuyor, bekleme odas\u0131na al\u0131n\u0131yordu. G\u00f6r\u00fc\u015fmek istedikleri ki\u015filerle burada g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyorlard\u0131. 27 \u015eubat 1942 g\u00fcn\u00fc Ahmet Muhip D\u0131ranas\u2019a kendisine bir ziyaret\u00e7i geldi\u011fi ve yukar\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 bildirildi. D\u0131ranas, ziyaret\u00e7inin a\u015fa\u011f\u0131ya, yan\u0131na g\u00f6nderilmesini istedi. Ancak \u00f6nce hademe sonra da daire memuru buna izin vermeyince k\u0131z\u0131lca k\u0131yamet koptu. D\u0131ranas\u2019\u0131n \u201cG\u00f6revini yapam\u0131yorsan istifa et\u201d \u015feklindeki ba\u011fr\u0131\u015f\u0131 CHP koridorlar\u0131nda yank\u0131land\u0131.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/02\/360.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><strong>EM\u0130R Y\u00dcKSEK YERDEN, BARI\u015eIN<\/strong><\/p>\n<p>Ya\u015fanan bu olay \u00fczerine soru\u015fturma a\u00e7\u0131ld\u0131. Ahmet Muhip D\u0131ranas, hademe, daire memuru, olaya \u015fahit olanlar ifade verdi, onlarca yaz\u0131\u015fma yap\u0131ld\u0131. Yakla\u015f\u0131k 15 g\u00fcn sonra D\u0131ranas ile daire memuru, CHP Genel Sekreterli\u011fi\u2019nin \u201cy\u00fcksek emirleri\u201d do\u011frultusunda bir araya getirilip, bar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Konu da kapand\u0131.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/02\/350.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><strong>\u201cARZ EDER, ELLER\u0130N\u0130ZDEN \u00d6PER\u0130M\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Ahmet Muhip D\u0131ranas, 6 May\u0131s 1942 g\u00fcn\u00fc \u201cCHP Genel Sekreterli\u011fi Y\u00fcksek Kat\u0131na\u201d bir dilek\u00e7e yazarak d\u00f6rt ay izin istedi:<\/p>\n<p><strong>\u201cM\u00fchim ailevi mazeretimi binaen d\u00f6rt ay m\u00fcddetle izinli say\u0131lmama y\u00fcksek m\u00fcsaadelerinizi arz eder, ellerinizden \u00f6perim.\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Ayn\u0131 tarihte CHP\u2019nin yay\u0131n organ\u0131 Ulus gazetesinin Yaz\u0131 \u0130\u015fleri M\u00fcd\u00fcr\u00fc M\u00fcmtaz Faik Fenik de d\u00f6rt ay izin istedi. \u0130kisinin de talepleri kabul edildi. Fenik\u2019in yerine o d\u00f6nem gece sekreteri olan Samih Tiryakio\u011flu\u2019nun vekalet etmesine karar verildi.<\/p>\n<p><strong>B\u0130R \u0130CRA DAHA\u2026 YERL\u0130 MALLAR PAZARINA 934 KURU\u015e BOR\u00c7<\/strong><\/p>\n<p>1942 y\u0131l\u0131n\u0131n Kas\u0131m ay\u0131nda Ahmet Muhip D\u0131ranas\u2019\u0131n bir borcu daha CHP\u2019deki i\u00e7 yaz\u0131\u015fmalar\u0131n konusu oldu.<\/p>\n<p>Ankara Birinci \u0130cra Dairesi, D\u0131ranas\u2019\u0131n \u0130stanbul\u2019daki Yerli Mallar Pazar\u0131\u2019na olan 934 kuru\u015f borcunun maa\u015f\u0131ndan kesilerek \u00f6denmesi i\u00e7in CHP\u2019ye yaz\u0131 yazd\u0131.<\/p>\n<p>Eyl\u00fcl ay\u0131nda d\u00f6rt ayl\u0131k izni biten Ahmet Muhip D\u0131ranas bir ay daha izin istedi ve bu talebi de kabul edildi.<\/p>\n<p>Takvim yapraklar\u0131 22 May\u0131s 1943\u2019\u00fc g\u00f6steriyordu. 35 ya\u015f\u0131ndaki Ahmet Muhip D\u0131ranas, askerli\u011fini yapmak i\u00e7in A\u011fr\u0131\u2019ya do\u011fru yola \u00e7\u0131kmaya haz\u0131rland\u0131.<\/p>\n<p><strong>KA\u011eIT \u00dcST\u00dcNDE ATAMA<\/strong><\/p>\n<p>Maa\u015f\u0131n\u0131 ve verilecek erzak\u0131 almas\u0131 i\u00e7in annesi Seniha Han\u0131m\u2019\u0131 vekil tayin etti\u011fini bildiren dilek\u00e7eyi CHP Genel Sekreterli\u011fi\u2019ne g\u00f6nderdi. D\u0131ranas askere gidince partiyle ili\u015fi\u011fi kesilmedi, 31 May\u0131s 1943\u2019te \u201cka\u011f\u0131t \u00fcst\u00fcnde\u201d Adana Halkevi Muamelat \u015eefli\u011fi\u2019ne tayin edildi.<\/p>\n<p>31 May\u0131s 1944\u2019te terfi s\u00fcresi dolan ve h\u00e2l\u00e2 askerde olan Ahmet Muhip D\u0131ranas\u2019\u0131n maa\u015f\u0131 225 TL\u2019ye y\u00fckseltildi.<\/p>\n<p>1 Haziran 1945 tarihinde ilgin\u00e7 bir geli\u015fme ya\u015fand\u0131. \u015eanl\u0131urfa Milletvekili ve ayn\u0131 zamanda Halkevleri B\u00fcro \u015eefi olan \u015fair Ahmet Kutsi Tecer, Adana Halkevi Muamelat \u015eefli\u011fi kadrosunun kald\u0131r\u0131lmas\u0131na, Ahmet Muhip D\u0131ranas\u2019\u0131n da Ankara\u2019da Halkevlerine ait Yay\u0131n \u0130\u015fleri\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na karar verdi.<\/p>\n<p><strong>\u0130ST\u0130FA KARARI: S\u0130ZDEN \u00d6Z\u00dcRLER D\u0130LEYEREK\u2026<\/strong><\/p>\n<p>\u0130ki seneden fazla s\u00fcren askerlik g\u00f6revini tamamlayan ve yeni vazifesine ba\u015flayan D\u0131ranas, \u00e7ok de\u011fil, bir ay sonra istifa etmeye karar verdi ve \u015fu sat\u0131rlar\u0131 kaleme ald\u0131:<\/p>\n<p>\u201cPartimin verdi\u011fi herhangi bir vazifede daima kafamla, bilgimle ve hevesimle \u00e7al\u0131\u015fmak \u015fiar\u0131md\u0131r. Son zamanlarda Halkevleri b\u00fcrosunda yap\u0131lan i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc ve say\u0131n b\u00fcro \u015fefinin hareket tarz\u0131 ancak bir katip ve bir makine gibi \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131 ister mahiyettedir. Bu \u015fekilde gayretten partime bir fayda olmayaca\u011f\u0131n\u0131, tabiat\u0131m\u0131n buna m\u00fcsait olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rerek ve sizden \u00f6z\u00fcrler dileyerek yedi seneden beri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bu ideal ocaktaki istifam\u0131n kabul\u00fcn\u00fc derin sayg\u0131lar\u0131mla istirham ederim.\u201d<\/p>\n<p><strong>YED\u0130 YILIN ARDINDAN CHP\u2019YE VEDA<\/strong><\/p>\n<p>\u0130stifas\u0131n\u0131n 12 Eyl\u00fcl 1945 g\u00fcn\u00fc Genel Sekreterlik taraf\u0131ndan onaylanmas\u0131yla, \u015fair, iki y\u0131l\u0131 askerde olmak \u00fczere yedi y\u0131ld\u0131r \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 CHP\u2019ye veda etti.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/04\/depophotos_15006084.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p>Yaz\u0131y\u0131, Devlet Ar\u015fivleri\u2019nde kay\u0131tl\u0131 <strong>\u201cCHP Sekreteri Ahmet Muhip D\u0131ranas\u2019\u0131n sicil dosyas\u0131\u201d<\/strong>ndaki 17 Ekim 1945 tarihli belgeyle bitirelim:<\/p>\n<p><em>\u201cCHP Genel Sekreterli\u011fi<\/em><br \/><em>Y\u00fcksek Kat\u0131na<\/em><\/p>\n<p><em>B\u00fcromuz Yay\u0131n K\u0131sm\u0131 \u015eefli\u011finden istifa suretiyle ayr\u0131lan Ahmet Muhip D\u0131ranas\u2019\u0131n halen ba\u015fka bir i\u015f bulamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc \u00f6\u011frendik. Kendisinin Genel Sekreterlik\u2019teki be\u015f senelik hizmetini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutarak m\u00fcnasip bir yard\u0131m yap\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcsaadelerine arz eder, sayg\u0131lar\u0131 sunar\u0131m.<\/em><\/p>\n<p><em>Halkevleri B\u00fcro \u015eefi ve Konya Milletvekili Sedat \u00c7umral\u0131\u201d<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrk \u015fiirinin usta isimlerinden Ahmet Muhip D\u0131ranas, bundan 80 y\u0131l \u00f6nce CHP Genel Sekreterli\u011fi&#8217;nde memurluk ve \u015feflik yapt\u0131. Devlet Ar\u015fivleri&#8217;nde yer alan belgelere g\u00f6re D\u0131ranas kimi zaman icral\u0131k olmu\u015f, kimi zaman i\u015fe ge\u00e7 gitti\u011fi i\u00e7in yevmiyesi kesilmi\u015f kimi zaman da bir personele ba\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hakk\u0131nda soru\u015fturma a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":93315,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[12061,12060,1089,98,78],"class_list":["post-93314","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultur-sanat","tag-ahmet-muhip-diranas","tag-buro","tag-chp","tag-hal","tag-lira"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93314","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=93314"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93314\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":93316,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/93314\/revisions\/93316"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/93315"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=93314"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=93314"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=93314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}