{"id":98838,"date":"2023-06-15T07:21:03","date_gmt":"2023-06-15T07:21:03","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=98838"},"modified":"2023-06-15T07:21:03","modified_gmt":"2023-06-15T07:21:03","slug":"iste-15-yillik-ekonomi-deneyinin-maliyeti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=98838","title":{"rendered":"\u0130\u015fte 1,5 y\u0131ll\u0131k ekonomi deneyinin maliyeti"},"content":{"rendered":"<p>\u2018Benim alan\u0131m ekonomi, ben ekonomistim\u2018 diyerek T\u00fcrkiye\u2019yi 2022 y\u0131l\u0131na yeni bir ekonomi modeliyle sokan Cumhurba\u015fkan\u0131 ve AKP Genel Ba\u015fkan\u0131 Recep Tayyip Erdo\u011fan&#8217;\u0131n \u201cfaiz sebep, enflasyon neticedir\u201d teziyle 1,5 y\u0131ld\u0131r uygulad\u0131\u011f\u0131 politika T\u00fcrkiye&#8217;yi tarihinin en a\u011f\u0131r ekonomik kriziyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n<p>Erdo\u011fan, ekonomistlerden \u201cfaiz sebep, enflasyon neticedir\u201d tezine gelen ele\u015ftirilere o d\u00f6nem \u201cBu g\u00f6revde oldu\u011fum s\u00fcrece faizle m\u00fccadelemi sonuna kadar s\u00fcrd\u00fcrece\u011fim. Bu konuda nas ortada. Nas ortada oldu\u011funa g\u00f6re sana, bana ne oluyor?\u201d diye cevaplam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Ele\u015ftirilerin devam etmesi \u00fczerine Erdo\u011fan bir kez daha dini referanslar vererek \u015f\u00f6yle demi\u015fti:<br \/>\u201cNeymi\u015f efendim? Faizleri d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyormu\u015fuz. Benden ba\u015fka bir \u015fey beklemeyin. Bir M\u00fcsl\u00fcman olarak naslar neyi gerektiriyorsa onu yapmaya devam edece\u011fim. Elhamd\u00fclillah biz do\u011fru yolday\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc faiz, zengini daha zengin, fakiri daha fakir yapar h\u00fckm\u00fc bize \u00f6yle s\u0131radan gelen bir h\u00fck\u00fcm de\u011fil.\u201d<\/p>\n<p>Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan d\u00fcn Azerbaycan d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc u\u00e7akta gazetecilere yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada bu tezi hala savundu\u011funu ancak Hazine ve Maliye Bakan\u0131 Mehmet \u015eim\u015fek ile Merkez Bankas\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Hafize Gaye Erkan\u2019\u0131n ataca\u011f\u0131 ad\u0131mlar\u0131 kabullendiklerini ifade etti.<\/p>\n<p>Erdo\u011fan\u2019\u0131n \u2018faiz art\u0131\u015f\u0131na ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k\u2019 olarak yorumlanan a\u00e7\u0131klamalar\u0131 \u015f\u00f6yleydi:<\/p>\n<p>\u201cTabii baz\u0131 arkada\u015flar \u2018Cumhurba\u015fkan\u0131 faiz politikalar\u0131nda ciddi bir de\u011fi\u015fime mi gidiyor&#8217; gibi bir yan\u0131lg\u0131n\u0131n i\u00e7ine d\u00fc\u015fmesin. Ben burada ayn\u0131y\u0131m. Ama Hazine ve Maliye Bakan\u0131m\u0131z\u0131n \u015fu andaki d\u00fc\u015f\u00fcncesi noktas\u0131nda, biz tabii kendisine burada ataca\u011f\u0131 ad\u0131mlar\u0131 s\u00fcratle, rahatl\u0131kla Merkez Bankas\u0131&#8217;yla beraber atmas\u0131n\u0131 kabullendik, \u2018hay\u0131rl\u0131 olsun&#8217; dedik ve bu \u015fekilde de enflasyonu tek haneye d\u00fc\u015f\u00fcrmekteki kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 da bildirdik.\u201d<\/p>\n<p>Ekonomide \u2018nas\u2019 d\u00f6neminin sona erdi\u011fi de\u011ferlendirmelerine yol a\u00e7an Erdo\u011fan\u2019\u0131n bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131n ard\u0131ndan g\u00f6zler 1,5 y\u0131ld\u0131r \u0131srarla uygulanan \u201cyeni ekonomi modeli\u201dnin maliyetine \u00e7evrildi.<\/p>\n<p><strong>TL\u2019DE B\u00dcY\u00dcK DE\u011eER KAYBI<\/strong><\/p>\n<p>Erdo\u011fan\u2019\u0131n \u2018yeni ekonomi modelini\u2019 ilan etti\u011fi 30 Kas\u0131m\u2019da 12,96 olan dolar\/TL kuru, 20 Aral\u0131k\u2019ta 18,36\u2019ya kadar y\u00fckselmi\u015fti. TCMB rezervleri kullan\u0131larak ve kur korumal\u0131 mevduatla TL tasarruflar d\u00f6vize endekslenerek tutulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan dolar kurulu model hayata ge\u00e7ti\u011fi tarihten bu yana neredeyse iki kat de\u011fer kazanarak 24 liraya dayand\u0131.<\/p>\n<p><strong>\u2018HERKES HESABINI ONA G\u00d6RE YAPSIN\u2019 DED\u0130, AMA\u2026<\/strong><\/p>\n<p>TCMB\u2019nin faiz indirimlerine ba\u015flamas\u0131 \u00f6ncesinde A\u011fustos 2021\u2019de resmi y\u0131ll\u0131k t\u00fcketici enflasyonu y\u00fczde 19,25\u2019ti. TCMB\u2019nin politika faizi de y\u00fczde 19\u2019du. Erdo\u011fan\u2019\u0131n yeni ekonomi modelini ilan etti\u011fi kas\u0131m ay\u0131nda ise enflasyon y\u00fczde 21,31 olurken, politika faizi y\u00fczde 15\u2019e \u00e7ekilmi\u015fti. Modelin uyguland\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde resmi enflasyon 21 y\u0131ll\u0131k AKP h\u00fck\u00fcmetleri d\u00f6neminin yeni zirvesini g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n<p>29 Ocak 2022&#8217;de \u201cFaizle m\u00fccadelemi biliyorsunuz, faizi indirece\u011fiz ve indiriyoruz. Bilin ki enflasyon da inecek, daha da d\u00fc\u015fecek. D\u00f6viz kuru istikrara kavu\u015fur, enflasyon d\u00fc\u015fer, pahal\u0131l\u0131k ortadan kalkar. Bunlar\u0131n hepsi de gelip ge\u00e7icidir\u201d diyen Erdo\u011fan, y\u0131l i\u00e7inde enflasyonu d\u00fc\u015f\u00fcremeyince vaatlerini 2023&#8217;e sark\u0131tt\u0131. \u201cHerkes hesab\u0131n\u0131 2023&#8217;te y\u00fczde 20 enflasyona g\u00f6re yaps\u0131n\u201d s\u00f6zleriyle 2022 y\u0131l\u0131n\u0131 bitirdi. Ancak enflasyon T\u00dc\u0130K\u2019in a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 son verilere g\u00f6re y\u00fczde 39,59 seviyesinde.<\/p>\n<p><strong>FA\u0130Z FA\u0130Z D\u0130YE D\u0130YE\u2026<\/strong><\/p>\n<p>Erdo\u011fan\u2019\u0131n talimat\u0131yla Merkez Bankas\u0131 politika faizini y\u00fczde 8,5&#8217;te tutsa da mevduat ve kredi faizlerinde 20 y\u0131l\u0131n zirvesi seviyeler g\u00f6r\u00fcld\u00fc. H\u00fck\u00fcmet se\u00e7im \u00f6ncesindeki d\u00f6nemde enflasyon ve cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131 k\u00f6r\u00fckleme pahas\u0131na kredi musluklar\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131 ancak gelinen noktada bir\u00e7ok vatanda\u015f krediye eri\u015femezken, eri\u015febilenler y\u00fczde 50\u2019lerin de \u00fczerinde faizlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131. Kredi kullan\u0131p ev-araba almak toplumun b\u00fcy\u00fck kesimi i\u00e7in art\u0131k hayal olurken, mevduat faizler ise y\u00fczde 40&#8217;l\u0131 seviyeleri a\u015ft\u0131. Erdo\u011fan faiz ile olan sava\u015f\u0131nda \u2018reelde\u2019 kaybetti.<\/p>\n<p><strong>BOR\u00c7 PATLADI<\/strong><\/p>\n<p>Merkez Bankas\u0131 politika faizini y\u00fczde 8,5&#8217;ta sabit tutmaya devam ederken, Erdo\u011fan\u2019\u0131n ekonomi modelinde Hazine&#8217;nin \u00f6dedi\u011fi faiz ve bor\u00e7 y\u00fck\u00fc g\u00fcnden g\u00fcne artt\u0131. Cumhuriyet tarihinde ilk defa kamunun faiz borcu, anapara borcunu ge\u00e7ti. Hazine son \u00fc\u00e7 ayda 159.8 milyar TL&#8217;si i\u00e7 bor\u00e7, 113.4 milyar TL&#8217;si de d\u0131\u015f bor\u00e7 olmak \u00fczere toplam 273.2 milyar TL bor\u00e7 geri \u00f6demesi yapt\u0131. Bu \u00fc\u00e7 ayda bor\u00e7 servisinin y\u00fczde 59&#8217;u faiz \u00f6demelerinden, kalan y\u00fczde 41&#8217;i anaparadan olu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>CAR\u0130 A\u00c7IK KATLANDI<\/strong><\/p>\n<p>Erdo\u011fan\u2019\u0131n yeni ekonomi modelindeki en b\u00fcy\u00fck iddias\u0131, TL\u2019nin de\u011ferinin d\u00fc\u015f\u00fck tutulmas\u0131n\u0131n getirece\u011fi \u2018rekabet\u00e7i kur\u2019 avantaj\u0131 ile cari fazla vermekti. Ancak tablo, emtia fiyatlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek seyretmesinin etkisiyle tam tersi oldu. T\u00fcrkiye ekonomisi 17 ay \u00fcst \u00fcste cari a\u00e7\u0131k verirken, \u015eubat 2023&#8217;te 55 milyar dolar ile 10 y\u0131l\u0131n zirvesi g\u00f6r\u00fcld\u00fc. 2021 y\u0131l\u0131n\u0131n tamam\u0131nda cari a\u00e7\u0131k 14.9 milyar dolar olmu\u015ftu.<\/p>\n<p><strong>B\u00dcT\u00c7E DEL\u0130K DE\u015e\u0130K OLDU<\/strong><\/p>\n<p>Erdo\u011fan\u2019\u0131n uygulatt\u0131\u011f\u0131 gev\u015fek ekonomi politikas\u0131 merkez y\u00f6netim b\u00fct\u00e7esini darmada\u011f\u0131n etti. Se\u00e7imin etkisiyle bol keseden harcayan iktidar, b\u00fct\u00e7enin, bu nisan ay\u0131nda 132,5 milyar TL, bu y\u0131l\u0131n ocak-nisan d\u00f6neminde 382,5 milyar TL a\u00e7\u0131k verdi. B\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131, ge\u00e7en sene nisanda 50,2 milyar TL, ocak-nisan d\u00f6neminde 19,4 milyar TL olmu\u015ftu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1,5 y\u0131l \u00f6nce ekonomistlerin faiz politikas\u0131na ele\u015ftirilerine &#8220;Bu g\u00f6revde oldu\u011fum s\u00fcrece faizle m\u00fccadelemi sonuna kadar s\u00fcrd\u00fcrece\u011fim&#8221; yan\u0131t\u0131n\u0131 veren Erdo\u011fan faiz konusunda geri ad\u0131m atmaya haz\u0131rlan\u0131yor. Cumhurba\u015fkan\u0131 Erdo\u011fan d\u00fcn &#8220;Hazine ve Maliye Bakan\u0131&#8217;m\u0131z\u0131n ataca\u011f\u0131 ad\u0131mlar\u0131 s\u00fcratle, rahatl\u0131kla Merkez Bankas\u0131 ile atmas\u0131n\u0131 kabullendik&#8221; dedi. Peki Erdo\u011fan&#8217;\u0131n \u201cfaiz sebep, enflasyon neticedir\u201d tezinin faturas\u0131 ne oldu?<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":98839,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[516,60,259,731,223],"class_list":["post-98838","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-ekonomi","tag-ekonomi","tag-enflasyon","tag-erdogan","tag-faiz","tag-model"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98838","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=98838"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98838\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":98840,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/98838\/revisions\/98840"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/98839"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=98838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=98838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=98838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}