{"id":99600,"date":"2023-06-16T09:05:36","date_gmt":"2023-06-16T09:05:36","guid":{"rendered":"https:\/\/haberulus.net\/?p=99600"},"modified":"2023-06-16T09:05:36","modified_gmt":"2023-06-16T09:05:36","slug":"kuresel-isinma-deniz-kaplumbagasi-populasyonu-icin-risk-olusturuyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/haberulus.net\/?p=99600","title":{"rendered":"K\u00fcresel \u0131s\u0131nma deniz kaplumba\u011fas\u0131 pop\u00fclasyonu i\u00e7in risk olu\u015fturuyor"},"content":{"rendered":"<p>Okyanuslarda 100 milyon y\u0131ldan fazla bir s\u00fcredir varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren deniz kaplumba\u011falar\u0131, deniz ve k\u0131y\u0131 ekosistemlerinin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan vazge\u00e7ilmez ve tamamlay\u0131c\u0131 bir role sahip.<\/p>\n<p>Ancak sanayile\u015fme ba\u015fta olmak \u00fczere son 200 y\u0131ld\u0131r artarak devam eden insan faaliyetleri ve k\u00fcresel \u0131s\u0131nma deniz kaplumba\u011falar\u0131n\u0131n pop\u00fclasyonu \u00fczerinde risk olu\u015fturuyor.<\/p>\n<p>Deniz kaplumba\u011falar\u0131n\u0131n \u00f6nemine dikkat \u00e7ekmek ve bu t\u00fcre y\u00f6nelik tehditler hakk\u0131nda fark\u0131ndal\u0131k yaratmak amac\u0131yla her y\u0131l 16 Haziran, D\u00fcnya Deniz Kaplumba\u011falar\u0131 G\u00fcn\u00fc olarak kutlan\u0131yor.<\/p>\n<p>Ye\u015fil deniz kaplumba\u011falar\u0131 koruma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc Adana\u2019n\u0131n Karata\u015f il\u00e7esindeki Akyatan Yaban Hayat\u0131 Geli\u015ftirme Sahas\u0131&#8217;nda de\u011ferlendirmelerde bulunan Yaban Hayat Uzman\u0131 Mehmet Tural, 22 kilometrelik bu kumsalda WWF T\u00fcrkiye ve Do\u011fa Koruma Milli Parklar 7. B\u00f6lge M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc aras\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fi protokol\u00fc kapsam\u0131nda 2006\u2019dan bu yana deniz kaplumba\u011falar\u0131n\u0131 koruma ve izleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fcklerini anlatt\u0131.<\/p>\n<p>Koruma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na her y\u0131l 1 Haziran\u2019da ba\u015flay\u0131p 15 Eyl\u00fcl\u2019de tamamlad\u0131klar\u0131 bilgisini veren Tural, \u201c\u00d6ncelikle sabah saat 5\u2019te ekibimiz uyan\u0131p kumsalda kaplumba\u011fa izlerini tespit etmeye \u00e7\u0131k\u0131yor. Tespit etti\u011fimiz izleri takip edip yuvalar\u0131 belirliyoruz. Belirledi\u011fimiz yuvalar\u0131n GPS koordinatlar\u0131n\u0131 al\u0131p yuvalar\u0131 kaydediyoruz. Ayn\u0131 zamanda buradaki yaban hayvanlar\u0131n\u0131n zararlar\u0131ndan korumak i\u00e7in yuvalara tel kafes yerle\u015ftiriyoruz\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n<p>Ye\u015fil deniz kaplumba\u011fas\u0131n\u0131n s\u00fcr\u00fcngen s\u0131n\u0131f\u0131nda yer alan bir t\u00fcr oldu\u011funu ve a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Do\u011fu Akdeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda yumurtlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydeden Tural, \u201c\u00c7\u0131k\u0131p karaya yumurtas\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131yor. O yumurtalar\u0131n kulu\u00e7ka s\u00fcresi s\u0131cakl\u0131\u011fa ve neme ba\u011fl\u0131 olarak ortalama 45 ile 60 g\u00fcn aras\u0131nda de\u011fi\u015fiyor. Yumurtadan \u00e7\u0131kan yavrular ay \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve y\u0131ld\u0131zlar\u0131n etkisiyle direkt denize ula\u015f\u0131yorlar. Yavruyken daha \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck hayvanlar ve planktonla besleniyorlar. Erginle\u015ftikleri zaman ise ot\u00e7ul oluyorlar\u201d dedi.<\/p>\n<p>K\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n, ye\u015fil deniz kaplumba\u011falar\u0131n\u0131n cinsiyet tayinini belirlemesi bak\u0131m\u0131ndan etkisine dikkati \u00e7eken Tural, ye\u015fil deniz kaplumba\u011falar\u0131n\u0131n yavrular\u0131n\u0131n cinsiyetini, yumurtalar\u0131n b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kumun s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirledi\u011fini, artan s\u0131cakl\u0131ktan dolay\u0131 cinsiyetteki bir de\u011fi\u015fikli\u011fin, gelecek senaryolarda tehlike yaratabilece\u011fini ifade etti.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/16\/resim4_23207642.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><strong>Yumurtlama d\u00f6neminin ard\u0131ndan Kuzey Afrika k\u0131y\u0131lar\u0131na g\u00f6\u00e7 ediyorlar<\/strong><\/p>\n<p>Yumurtlama d\u00f6nemi haricinde g\u00f6\u00e7men bir t\u00fcr olan ye\u015fil deniz kaplumba\u011falar\u0131n\u0131n \u00f6nemli yuvalama alanlar\u0131n\u0131n Adana, Mersin, Hatay ve K\u0131br\u0131s sahilleri oldu\u011funu belirten Tural, yumurtlama d\u00f6nemini tamamlayan kaplumba\u011falar\u0131n k\u0131\u015f\u0131 ge\u00e7irmek i\u00e7in ve beslenmek i\u00e7in g\u00f6\u00e7 etti\u011fini, 2016\u2019dan bu yana uydu cihaz\u0131 takt\u0131klar\u0131 19 ergin di\u015fi ye\u015fil deniz kaplumba\u011fas\u0131n\u0131n Kuzey Afrika k\u0131y\u0131lar\u0131na gitti\u011fini tespit ettiklerini aktard\u0131.<\/p>\n<p>Mu\u011fla Ekincik ve Hatay Samanda\u011f aras\u0131nda tescil edilmi\u015f 22 adet \u00fcreme kumsal\u0131 bulundu\u011funu aktaran Tural, 15 bin 304 hektar geni\u015fli\u011findeki lag\u00fcn, orman ve etraf\u0131ndaki kumullarla birlikte zengin bir flora ve fauna \u00e7e\u015fitlili\u011fine sahip Akyatan\u2019\u0131n, ye\u015fil deniz kaplumba\u011falar\u0131 i\u00e7in nadir \u00fcreme alanlar\u0131ndan biri oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n<p>Tural, Akyatan kumsal\u0131nda ye\u015fil deniz kaplumba\u011fas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda iri ba\u015fl\u0131 deniz kaplumba\u011fas\u0131 Caretta carettalar\u0131n da yumurtlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak bunlar\u0131n yuvalar\u0131n\u0131n, toplam yuva say\u0131s\u0131n\u0131n y\u00fczde 2 ila 3\u2019\u00fcne tekab\u00fcl etti\u011fini bildirdi.<\/p>\n<p>Ye\u015fil deniz kaplumba\u011falar\u0131n\u0131n yumurtlamak i\u00e7in 2 y\u0131lda bir ayn\u0131 sahile geldi\u011finden bahseden Tural, \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n<p>\u201c\u015eahit oldu\u011fumuz gibi kaplumba\u011fa yumurtalar\u0131n\u0131 b\u0131rakt\u0131. Yakla\u015f\u0131k 45-50 g\u00fcnl\u00fck bir kulu\u00e7ka s\u00fcrecinden sonra yavrular buradan \u00e7\u0131k\u0131p denize do\u011fru gidecek. Ortalama 20-25 y\u0131lda erginle\u015fen di\u015fi deniz kaplumba\u011falar\u0131 tekrar ayn\u0131 kumsala gelip yumurtalar\u0131n\u0131 b\u0131rakacaklar.\u201d<\/p>\n<p>Tural, ye\u015fil deniz kaplumba\u011falar\u0131n\u0131n pop\u00fclasyonlar\u0131yla ilgili \u201cD\u00fcnyada art\u0131\u015f ve azal\u0131\u015f olan b\u00f6lgeler var. Akdeniz havzas\u0131nda da son y\u0131llarda bir art\u0131\u015f oldu\u011fu tespit edildi fakat Akyatan kumsal\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z 17 y\u0131ll\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmada yuva say\u0131s\u0131n\u0131n stabil oldu\u011funu tespit ettik\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/i01.sozcucdn.com\/wp-content\/uploads\/2023\/06\/16\/resim5_23207607.jpg\" alt=\"\" title=\"\"><\/p>\n<p><strong>\u201cAkdeniz\u2019deki pop\u00fclasyonu kritik seviyede tehlike alt\u0131nda\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Akyatan kumsal\u0131n\u0131n, yaban hayat\u0131 geli\u015ftirme sahas\u0131 olmas\u0131 nedeniyle ziyaret\u00e7i giri\u015fine kapal\u0131 oldu\u011funun ve buray\u0131 g\u00f6rmek isteyen \u00f6\u011frenci ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n bakanl\u0131ktan izin almalar\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Tural, D\u00fcnya Do\u011fa ve Do\u011fal Kaynaklar\u0131 Koruma Birli\u011fi\u2019nin (IUCN) Nesli T\u00fckenme Tehlikesi Alt\u0131nda Olan T\u00fcrlerin K\u0131rm\u0131z\u0131 Listesi\u2019ndeki stat\u00fcs\u00fcne g\u00f6re, ye\u015fil deniz kaplumba\u011falar\u0131n\u0131n tehlike alt\u0131nda bir t\u00fcr oldu\u011funu, Akdeniz\u2019deki pop\u00fclasyonunun da \u201ckritik seviyede tehlikede\u201d oldu\u011funu belirtti.<\/p>\n<p>\u201cBunun bir \u00fcst seviyesi, o t\u00fcr\u00fcn do\u011fada yok olmas\u0131 anlam\u0131na geliyor\u201d diyen Tural, ye\u015fil deniz kaplumba\u011falar\u0131n\u0131n korunmas\u0131 i\u00e7in al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nlemlere de\u011finerek s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle tamamlad\u0131:<\/p>\n<p>\u201c\u015eimdi \u00fclkemizde turizm sezonu ba\u015flad\u0131. Bulundu\u011fumuz alan, yaban hayat\u0131 geli\u015ftirme sahas\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in buraya insan giri\u015fi yasak. Fakat di\u011fer yuvalama b\u00f6lgelerindeki turistik alanlarda tatil yaparken deniz kaplumba\u011falar\u0131n\u0131 yuvalama kumsallar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu yerlerde t\u00fcr\u00fcn korunmas\u0131 i\u00e7in yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalara destek verilmesi \u00f6nemli. Do\u011fa dostu turist olmaya gayret g\u00f6stermemiz laz\u0131m. Deniz kaplumba\u011falar\u0131n\u0131 rahats\u0131z eden davran\u0131\u015flar sergilendi\u011finde nazik\u00e7e uyar\u0131lar yapabiliriz ve ilgili kurumlara bilgi verebiliriz.\u201d <strong>(AA)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uzmanlar, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma nedeniyle artan s\u0131cakl\u0131klar\u0131n ye\u015fil deniz kaplumba\u011falar\u0131n\u0131n yavru cinsiyetini etkileyerek gelecekte bu t\u00fcr i\u00e7in bir tehlike yaratabilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":99601,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[33],"tags":[1269,2659,748,12512,1268],"class_list":["post-99600","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-yasam","tag-deniz-kaplumbagalari","tag-kaplumbaga","tag-tur","tag-yesil-deniz-kaplumbagalari","tag-yuva"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99600","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=99600"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99600\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":99602,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/99600\/revisions\/99602"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/99601"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=99600"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=99600"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/haberulus.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=99600"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}